IV SAB/Po 119/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Asesor sądowy WSA Katarzyna Witkowicz-Grochowska po rozpoznaniu w dniu 14 września 2021 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi I. W. na bezczynność Wójta Gminy S. w przedmiocie wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach dla przedsięwzięcia postanawia 1. 1. odrzucić skargę; 2. zwrócić skarżącemu I. W. uiszczony wpis od skargi w kwocie [...]zł ([...] złotych). Pełnomocnik skarżącego I. W. ad P., pismem z dnia [...] czerwca 2021 roku złożyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skargę na bezczynność Wójta Gminy w sprawie wydania - na wniosek "W. " sp. j. z siedzibą w W. – decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach dla przedsięwzięcia polegającego na budowie stopnia wodnego P. na rzece G. (km 40 + 440) wraz z instalacją turbin A. . Skarżąca wniosła o stwierdzenie, że bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa oraz rozstrzygnięcie o kosztach postępowania. Pełnomocnik skarżącego wniosła z ostrożności alternatywnie o stwierdzenie przewlekłości postępowania i o rozstrzygnięcie o kosztach postępowania. Pełnomocnik skarżącego podniosła, że Wójt Gminy pozostaje w bezczynności w prowadzeniu postępowania w sprawie wydania – na wniosek "W. " sp. j. z siedzibą w W. – decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach dla powyżej opisanego przedsięwzięcia a bezczynność organu powoduje, że prawa skarżącego, a w szczególności prawo własności, zostały zagrożone, a to z uwagi ma brak możliwości sprzedaży nieruchomości na skutek braku decyzji, której wniosek dotyczy. Zdaniem pełnomocnika skarżącego bezczynność Wójta Gminy nosi znamiona bezprawnej i narusza w sposób oczywisty prawo do rozpatrzenia sprawy w rozsądnym terminie. Bezczynność Wójta została już stwierdzona w 2019r. przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. postanowieniem z dnia [...] października 2019 r. Do dnia dzisiejszego skarżący nie otrzymał decyzji w sprawie. Wójt Gminy w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie. Organ podniósł, że podjął działania zmierzające do wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach. Wskazał, że dnia [...] września 2019 r. odbyło się spotkanie z przedstawicielami spółki W. sp. j., na którym to omówiono procedurę dalszego postępowania, wynikająca z przepisów art. 66 i art. 74 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 3 października 2008 roku o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udział społeczeństwa w ochronie środowiska oraz oceny oddziaływania na środowisko. Organ wyjaśnił, że w związku z orzeczeniem Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z [...] października 2019r. (znak [...]) zobowiązującego m.in. do załatwienia sprawy w terminie 1 miesiąca oraz w związku z postanowieniem Wójta Gminy z dnia [...] lipca 2015 roku (znak: [...]) o nałożeniu obowiązku przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko dla planowanego przedsięwzięcia i wzywającym przedstawiciela Spółki W. w T. do dopełnienia obowiązku i przedłożenia aktualnego raportu o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko, organ ponownie z dniem [...] listopada 2019 roku wezwał przedstawiciela Spółki W. w T. do przedłożenia aktualnego raportu o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko. W odpowiedzi na powyższe wezwanie z dnia [...] listopada 2019 roku Dyrektor F. T. W. Sp. j. w T. w dniu [...] grudnia 2019 roku stwierdził, iż wezwanie Spółki do przedłożenia aktualnego raportu o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko jest całkowicie nieuzasadnione. Organ w reakcji na powyższe stwierdzenie z dniem [...] lutego 2020 roku wydał postanowienie o zawieszeniu postępowania wszczętego z wniosku Spółki W. Oddział T. z siedzibą w T. z dnia [...] czerwca 2015 roku do czasu przedłożenia raportu o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko umożliwiającego w dalszej kolejności wystąpienie o uzyskanie opinii i uzgodnień organów współdziałających w trybie ustawy z dnia 3 października 2008 roku o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udział społeczeństwa w ochronie środowiska oraz oceny oddziaływania na środowisko. Zarządzeniem Sądu z dnia [...] lipca 2021 roku pełnomocnik skarżącego, została wezwana do przedłożenia w terminie 7 dni dowodu wniesienia do Gminy S. w trybie art. 37 K.p.a. ponaglenia poprzedzającego wniesienie skargi z [...] czerwca 2021 roku na bezczynność Wójta Gminy w przedmiocie rozpoznania wniosku o wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach dla przedsięwzięcia. W odpowiedzi na powyższe wezwanie pełnomocnik przedłożyła kopię niepodpisanego pisma z dnia [...] kwietnia 2017 roku od I. W. do Wójta Gminy zatytułowane "Wezwanie do wydania decyzji" (k. 31-32). Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył co następuje. Skarga podlega odrzuceniu. Jednym z koniecznych warunków dopuszczalności przyjęcia sprawy ze skargi do rozpoznania przez sąd administracyjny jest konieczność wyczerpania przed jej wniesieniem środków zaskarżenia. Warunek ten przewidziany jest w art. 52 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm., dalej "P.p.s.a."), zgodnie z którym skargę można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie, chyba że skargę wnosi prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich lub Rzecznik Praw Dziecka. Komplementarny wobec art. 52 § 1 P.p.s.a. przepis art. 52 § 2 P.p.s.a. nakazuje uznawać za wyczerpanie środków zaskarżenia sytuację, w której stronie nie przysługuje żaden środek zaskarżenia, taki jak zażalenie, odwołanie lub ponaglenie, przewidziany w ustawie. W zakresie skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania, powołane przepisy uzupełnia jeszcze art. 53 § 2b P.p.s.a. stanowiąc, że skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania można wnieść w każdym czasie po wniesieniu ponaglenia do właściwego organu. W niniejszej sprawie skarżący nie wykazał, że wniósł ponaglenie na bezczynność Wójta [...] w trybie określonym w art. 37 K.p.a. Żadnym z dokumentów załączonych do skargi oraz przedłożonych w celu wykonania wezwania Sądu z dnia [...] lipca 2021 roku w celu uzupełnienia braków formalnych skargi, skarżący nie wykazał tego, żeby ponaglił Wójta [...] w toczącym się postępowaniu o wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach przedsięwzięcia przed wniesieniem skargi na bezczynność Wójta z [...] czerwca 2021r. Wprawdzie z przedłożonej kopii postanowienia SKO z [...] października 2019r. wynika, że skarżący uprzednio ponaglał organ do załatwienia sprawy, ale ponaglenie zostało rozpatrzone przez SKO. Skutkiem czego organ podjął czynności, które doprowadziły organ do zawieszenia postępowania [...] listopada 2019r. Skarżący dopiero pismem z [...] czerwca 2021r. wniósł skargę na bezczynność Wójta, zatem w ocenie Sądu przedmiotowa skarga winna być poprzedzona ponagleniem złożonym w aktualnym stanie sprawy. Za ponaglenie to nie może być uznane pismo przedłożone przez pełnomocnika skarżącego w wykonaniu wezwania w tym zakresie, gdyż jest ono datowane na [...] kwietna 2017r., zatem jeszcze przed rozpoznaniem ponaglenia z 2019r., nadto nie zostało ono podpisane przez skarżącego oraz brak jest dowodu jego złożenia do organu. Z treści dokumentów przedłożonych przez pełnomocnika skarżącego oraz z akt administracyjnych sprawy przedłożonych przez organ, nie wynika, że wymagane ponaglenie, o jakim mowa w art. 37 K.p.a., zostało złożone w obecnym toku sprawy. Treść art. 37 § 1 oraz § 3 K.p.a. prowadzi do wniosku, że ustawodawca łączy wniesienie ponaglenia ze stanem zawisłości sprawy w danej instancji, skoro konstruując warunki jego wniesienia, wiąże je ze stanem "prowadzenia postępowania", zaś obowiązek wniesienia ponaglenia do właściwego organu łączy z charakterem (hierarchicznym usytuowaniem) organu "prowadzącego postępowanie". Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego nie może budzić wątpliwości, że użyty w art. 37 § 1 pkt 2 K.p.a. zwrot "postępowanie jest prowadzone" wskazuje na chronologiczny aspekt wdrożenia środka z art. 37 § 1 K.p.a., stanowiąc jeden z elementów determinujących taką instytucję. Ocena skuteczności czynności procesowej strony, polegającej na wniesieniu ponaglenia w rozumieniu art. 37 § K.p.a., jako warunku skutecznego wniesienia skargi na przewlekłe prowadzenie postępowania, nie może być więc oderwana od okresu czasu postępowania jurysdykcyjnego, skoro realizacja uprawnień wynikających z prawa administracyjnego nie może odbywać się z pominięciem determinant czasowych istnienia i realizowania prawa. Brak jest tym samym wątpliwości, że norma prawna, ograniczająca prawo do wniesienia ponaglenia w toku postępowania administracyjnego, wynika wprost z językowego odczytania art. 37 K.p.a., jak również przemawiają za nią racje systemowe i funkcjonalne. Skoro zasadniczą funkcją analizowanego środka prawnego jest doprowadzenie do zakończenia trwającego postępowania, to koniecznym warunkiem umożliwiającym zaktualizowanie się pozostałych jego funkcji, tj. realizacji prawa do wynagrodzenia szkody (czy to przez uzyskanie rozstrzygnięcia, o którym mowa w art. 37 § 6 pkt 1 K.p.a., czy to przez "otwarcie" drogi sądowej i uzyskanie orzeczenia, o którym mowa w art. 149 § 1 pkt 3 P.p.s.a.) oraz mobilizacji organów administracji do sprawnego działania, jest złożenie ponaglenia w wyznaczonych przez ustawodawcę ramach czasowych, to znaczy wtedy, kiedy spełnia ono funkcję podstawową. Oznacza to, że kontrolowany w wyniku skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania stan rzeczy musi być w dacie wniesienia skargi aktualny, nie zaś historyczny. Mając powyższe na uwadze, Sąd podkreśla, że skutki ponaglenia dla dopuszczalności skargi na bezczynność do sądu administracyjnego można rozważać jedynie w kontekście ponaglenia skutecznie wniesionego. Tylko takie ponaglenie daje stronie możliwość wniesienia skargi na bezczynność do sądu. Zdaniem Sądu takie ponaglenie nie zostało przez skarżącego złożone w trybie art. 37 K.p.a. w przedmiotowej sprawie, co już w tym momencie skutkuje odrzuceniem skargi. Zgodnie z art. 58 § 1 pkt 6 P.p.s.a. Sąd odrzuca skargę, jeżeli z innych przyczyn wniesienie skargi jest niedopuszczalne. Niedopuszczalność skargi z innych przyczyn obejmuje w szczególności sytuację, gdy skarga została wniesiona z naruszeniem art. 52 § 1 P.p.s.a., tj. gdy skarżący złożył skargę pomimo niewyczerpania środków zaskarżenia, jakie służyły mu w administracyjnym toku instancji. W związku z powyższym Sąd na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 P.p.s.a. odrzucił skargę, jak w punkcie 1 postanowienia. Na podstawie art. 232 § 1 pkt 1 P.p.s.a., zgodnie z którym sąd z urzędu zwraca stronie cały uiszczony wpis od pisma odrzuconego lub cofniętego do dnia rozpoczęcia rozprawy, orzeczono jak w punkcie 2 postanowienia. Stosownie do art. 58 § 3 P.p.s.a. Sąd odrzucił skargę postanowieniem na posiedzeniu niejawnym.