IV SAB/Po 130/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maciej Busz Sędziowie WSA Izabela Bąk - Marciniak WSA Józef Maleszewski (spr.) Protokolant sekr. sąd. Agnieszka Walocha po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 marca 2017 r. sprawy ze skargi A. W. na przewlekłość postępowania Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] w przedmiocie odmowy przyznania specjalnego zasiłku opiekuńczego 1. stwierdza, że organ dopuścił się przewlekłego prowadzenia postępowania; 2. stwierdza, że przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ nie miało miejsca z rażącym naruszeniem prawa. Decyzją z dnia [...] października 2014 r. nr [...] działający z upoważnienia Wójta Gminy [...], Kierownik Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w [...] (dalej jako GOPS), na podstawie art. 3, art. 16a, art. 20, art. 23 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2023 r.., poz. 1456 ze zm., dalej u.ś.r.), ustawy z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów (Dz. U. 2014, poz. 567), Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 10 sierpnia 2012 r. w sprawie wysokości dochodu rodziny albo dochodu osoby uczącej się stanowiących podstawę ubiegania się o zasiłek rodzinny oraz wysokości świadczeń rodzinnych (Dz. U. z 2012 r., poz. 959), Rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 3 stycznia 2013 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne (Dz. U. z 2013 r., poz. 3) oraz art. 104 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (dalej: k.p.a.) orzekł o odmowie przyznania A. W. świadczenia w formie specjalnego zasiłku opiekuńczego, wnioskowanego na Z. W., wobec niespełnienia warunków przyznania wnioskowanego świadczenia. Uzasadniając swoją decyzję Zastępca Kierownika Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w [...] wskazał, iż w dniu [...] września 2014 r. A. W. złożyła wniosek o ustalenie prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego, wnioskowanego na męża Z. W., legitymującego się orzeczeniem [...]., z którego wynika, że jest on niezdolny do samodzielnej egzystencji do dnia [...] marca 2015 r., zaś od [...] maja 1998 r. pobiera on rentę inwalidzką. Dalej organ ustalił, iż A. i Z. W. mieszkają wraz z synem D. W. i dochód rodziny, po odliczeniu dochodu utraconego i doliczeniu dochodu uzyskanego na osobę w rodzinie, z uwzględnieniem dochodu uzyskanego przez syna skarżącej, wynosi [...] zł na miesiąc i przekracza kryterium dochodowe uprawniające do pobierania specjalnego zasiłku opiekuńczego tj. kwotę [...]zł na osobę w rodzinie. Ponadto z załączonego do wniosku zaświadczenia wynika, iż A. W. była ostatnio zatrudniona w okresie od [...] maja 1996 r. do [...] listopada 1996 r. w wymiarze [...] etatu. Rozwiązanie umowy nastąpiło w wyniku upływu czasu, na który była ona zawarta. Zgodnie zaś z art. 16a ust. 1 u.ś.r. specjalny zasiłek opiekuńczy przysługuje osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. z 2012 r. poz. 788) ciąży obowiązek alimentacyjny, jeżeli rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania stałej opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Zdaniem organu w przypadku A. W. brak było niezbędnej przesłanki w postaci rezygnacji z zatrudnienia, o którym mowa w w/w artykule, tj. brak jest związku przyczynowo - skutkowego między utratą przez nią pracy w 1996 r., a niepełnosprawnością męża, zaistniałą w roku 2010. W tym miejscu nadmienić należy, iż wniosek z dnia [...] września 2014r., który załatwiony został w/w decyzją z dnia [...] października 2014 r. poprzedzony został tożsamym wnioskiem A. W., złożonym w dniu [...] czerwca 2014 r., który, wobec nieuzupełnienia niezbędnej dokumentacji w terminie 7 dni od daty wezwania, pozostawiony został bez rozpoznania. W piśmie z dnia [...] października 2014 r., które uznane zostało przez organ za odwołanie od decyzji z dnia [...] października 2014 r. A. W. oraz Z. W. oświadczyli, iż nie zgadzają się z wydaną decyzją, uznając, iż dochód syna D. W. nie powinien być uwzględniany przy ustalaniu dochodu rodziny. A wobec faktu, że ostatni stosunek pracy ustał w 1996 r. również i on nie powinien być brany pod uwagę przy ustalaniu prawa do świadczeń. W powyższym piśmie odwołujący wskazali ponadto, że do dnia wniesienia pisma nie otrzymali on odpowiedzi na wniosek z maja 2014 r. (przy czym chodzi tu zapewne o wniosek z dnia [...] czerwca 2014 r.). W odpowiedzi na powyższe pismo, które na skutek złożonego przez stronę oświadczenia (13.03.2015 r.), potraktowane zostało, jako odwołanie od decyzji, Gminny Ośrodek Pomocy Społecznej pismem z dnia [...] listopada 2014 r. wyjaśnił skarżącym przyczynę pozostawienia ich pierwotnego wniosku bez rozpoznania. Jednocześnie, w dniu [...] listopada 2014 r. (data wpływu [...] listopada 2014 r.) Z. W. zwrócił się z pismem kwestionującym zasadność decyzji Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej z dnia [...] października 2014 r., do Sądu Rejonowego w [...], który przekazał w/w pismo Kierownikowi Ośrodka Pomocy Społecznej w [...]. Z treści w/w pisma wynika, iż wnoszący je kwestionuje pozostawienie bez rozpoznania wniosku z dnia [...] czerwca 2014 r. Decyzją z dnia [...] marca 2015 r. znak sprawy [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...], działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 3 pkt 22, art. 16a ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2015 r., poz. 114) postanowiło utrzymać zaskarżoną decyzję w mocy. Uzasadniając powyższe rozstrzygnięcie, organ odwoławczy stwierdził, iż przy ustalaniu dochodu rodziny Państwa [...] nie należy uwzględniać dochodu uzyskiwanego przez D. W.. Choć na dzień złożenia wniosku nie miał on ukończonych 25 lat, pracuje zawodowo, w związku z tym domniemywać należy, iż nie pozostaje na utrzymaniu rodziców. Wobec powyższego rodzina Państwa [...], zdaniem SKO składa się z dwóch osób w rozumieniu art. 3 pkt 16 u.ś.r. Jednakże w ocenie organu odwoławczego na dzień złożenia wniosku o specjalny zasiłek opiekuńczy przez A. W. jednym z kryteriów warunkujących przyznanie w/w świadczenia jest przesłanka rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej na rzecz sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Z przedłożonych dokumentów, znajdujących się w aktach sprawy wynika, iż ostatni stosunek pracy A. W. ustał w dniu [...] listopada 1996 r. w wyniku rozwiązania z upływem okresu, na jaki była zawarta umowa. Tymczasem art. 16a u.ś.r. wskazuje, iż decydujące jest, aby rezygnacja z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej faktycznie nastąpiła i aby była ona spowodowana koniecznością sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną. Zdaniem SKO z taką sytuacją Kolegium nie miało do czynienia w niniejszej sprawie, bowiem odwołująca nie rozwiązała umowy w celu sprawowania opieki nad mężem, lecz nastąpiło wygaśnięcie umowy z powodu upływu terminu, na który została ona zawarta. Reasumując Kolegium stwierdziło, iż mimo błędnego ustalenia przez organ I instancji dochodu rodziny [...], na dzień złożenia wniosku nie została spełniona jedna z wymaganych przesłanek, jaką jest rezygnacja z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad mężem. Jednocześnie Kolegium pouczyło odwołującą, iż od dnia [...] stycznia 2015 r. weszły w życie nowe przepisy regulujące powyższą kwestię, z których wynika, że otrzymanie specjalnego zasiłku opiekuńczego nie wymaga rezygnacji z zatrudnienia na rzecz sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną, gdyż wystarczającym jest brak podjęcia zatrudnienia z tego właśnie powodu. Wobec czego A. W. ma prawo do złożenia nowego wniosku o ustalenie prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego na nowy okres [...]. Powyższa decyzja została doręczona skarżącej w dniu [...] marca 2015 r. (data na zwrotnym potwierdzeniu odbioru) Na powyższą decyzję skarżąca, pismem z dnia [...] czerwca 2015 r., wniosła skargę (zatytułowaną "odwołanie") do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu, w której zakwestionowała ona wydaną przez SKO decyzję. W uzasadnieniu skargi wskazała ona, że na jej wniosek [...], decyzją z dnia [...] maja 2015 r. (nr [...]) został jej przyznany specjalny zasiłek opiekuńczy na okres od dnia [...] kwietnia 2015 r. do dnia [...] października 2015 r., podczas gdy, zdaniem skarżącej winna ona otrzymać zasiłek począwszy od dnia [...] stycznia 2015 r. W powyższej skardze A. W. zakwestionowała zatem prawidłowość decyzji z dnia [...] maja 2015 r. wobec czego SKO, działając na podstawie art. 66 § 1 i § 2 k.p.a. zawiadomiło skarżącą, że odwołanie od tej decyzji może wnieść odrębnie w terminie 14 dni od daty doręczenia zawiadomienia, zaś jego wniesienie uruchomi ponowne rozpoznanie sprawy w trybie odwoławczym. Pismem z dnia [...] lipca 2015 r. skarżąca stwierdziła, że nie odwołuje się od decyzji Wójta, zarzucając, że postępowanie przed SKO trwało zbyt długo, bo wniosek (czyli odwołanie od decyzji z [...] października 2014 r. – uwaga Sądu) wpłynął do SKO [...] grudnia 2014 r., a odpowiedź otrzymała [...] marca 2015 r. Z treści pisma SKO z dnia [...] sierpnia 2015 skierowanego do skarżącej wynika, iż Kolegium uznało, że nie ma podstaw do wszczęcia postępowania odwoławczego. Postanowieniem z dnia 4 sierpnia 2015 r. WSA w Poznaniu odrzucił w/w skargę wobec uchybienia terminu do jej wniesienia. W uzasadnieniu w/w postanowienia WSA wskazał, iż ze znajdującego się w aktach administracyjnych zwrotnego potwierdzenia odbioru wynika, że zaskarżona decyzja została doręczona skarżącej w dniu [...] marca 2015 r., co oznacza, że przedmiotowa skarga została złożona z naruszeniem terminu, który upłynął z dniem [...] kwietnia 2015 r. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu 1 dnia 15 listopada 2016 r. skarżąca w sposób chaotyczny opisała podejmowane przez siebie działania w toku postępowania przed organami administracji. Wskazała, iż w jej ocenie SKO w [...] w sposób niezgodny z prawem i opieszały prowadziło postępowanie odwoławcze i pozbawiło ją prawa do świadczenia za okres od [...] stycznia 2015 r. do marca 2015 r. W odpowiedzi na przedmiotową skargę SKO w [...] wniosło o uznanie skargi za nieuzasadnioną, wskazując, iż podtrzymuje swe stanowisko w sprawie. W pisemnych motywach odpowiedzi na skargę wskazało, iż w dniu [...] września 2016 r. do Kolegium wpłynęło pismo, z którego wynikało, iż A. W. wzywa Kolegium do usunięcia naruszenia prawa w sprawie dotyczącej rozpoznania jej odwołania od decyzji nr [...] z dnia [...] października 2014 r. przez Wójta Gminy [...] w przedmiocie odmowy przyznania specjalnego zasiłku opiekuńczego. W odpowiedzi na wezwanie Kolegium poinformowało, że decyzją numer [...] rozstrzygnęło tę sprawę w drugiej instancji, utrzymując w mocy decyzję Wójta Gminy [...]. Dalej, jak wskazało SKO, w dniu [...] listopada 2016 r. skarżąca wniosła kolejne pismo, które Kolegium uznało za skargę na przewlekłość postępowania organu odwoławczego. Podtrzymując swoje stanowisko w sprawie organ wskazał, iż biorąc pod uwagę fakt, iż postępowanie w sprawie odmowy przyznania żądanego świadczenia na okres zasiłkowy [...] zostało zakończone wydaniem ostatecznej decyzji, która posiada też walor prawomocności, albowiem wniesiona na nią skarga została odrzucona postanowieniem WSA w Poznaniu, sygn. akt IV SA/Po 544/15 z dnia [...] sierpnia 2015 r., skarga strony o naruszenie prawa przez Kolegium nie jest uzasadniona. Jednocześnie Kolegium przyznało, iż od złożenia odwołania od decyzji (27 października 2014 r.) do dnia ostatecznego rozstrzygnięcia sprawy przez Kolegium (19 marca 2015 r.) minęło blisko 5 miesięcy. Postępowanie odwoławcze było wydłużone na skutek wielości spraw załatwianych przez organ, przy stosunkowo niewielkiej obsadzie kadrowej. SKO wskazało, że załatwia rocznie ponad 2000 spraw, działając od 2001 r. przy niezmienionej obsadzie kadrowej, podczas gdy w tym czasie nastąpił 200 procentowy wzrost wpływających spraw. Wszelkie podejmowane działania o zwiększenie obsady kadrowej pozostają bezskuteczne, natomiast wspomaganie orzekania przez członków pozaetatowych jest ograniczone środkami finansowymi. SKO w [...] wskazało, iż zawiadomieniem z dnia [...] grudnia 2014 r. poinformowało stronę o rozpoznaniu odwołania do dnia [...] lutego 2015 r. - pierwsze posiedzenie składu orzekającego odbyło się [...] lutego 2015 r., jednak z uwagi na konieczność przeprowadzonego postępowania uzupełniającego, termin rozpoznania sprawy został odroczony do dnia [...] marca 2015 r. i w takim terminie sprawa została ostatecznie załatwiona. Zdaniem Kolegium wydłużony czas oczekiwania na rozstrzygnięcie nie miał negatywnego wpływu na możliwość wniesienia przez stronę kolejnego wniosku na następny okres zasiłkowy [...]. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje: Skarga na przewlekłe prowadzenie przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] postępowania odwoławczego zasługiwała na uwzględnienie, jednak brak było podstaw do stwierdzenia rażącego naruszenia prawa przez organ odwoławczy. Stosownie do art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718 z późn. zm.; dalej: "p.p.s.a.") sprawowana przez sądy administracyjne kontrola administracji publicznej obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania organów w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a. Zaskarżenie bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania organu administracji publicznej jest dopuszczalne w takim zakresie, w jakim dopuszczalne jest na mocy powyższych przepisów zaskarżenie decyzji, postanowień oraz innych aktów i czynności. W świetle art. 149 § 1 p.p.s.a. sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a: zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności, zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa, stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Stosownie do treści art. 149 § 1a p.p.s.a. sąd jednocześnie stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1 pkt 1 i 2, może ponadto orzec o istnieniu lub nieistnieniu uprawnienia lub obowiązku, jeżeli pozwala na to charakter sprawy oraz niebudzące uzasadnionych wątpliwości okoliczności jej stanu faktycznego i prawnego (§ 1b). Na podstawie art. 149 § 2 p.p.s.a. sąd w przypadku, o którym mowa w § 1, może ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a. Tytułem wstępu wskazać należy, iż skarżąca zarówno w samej skardze do WSA jak i w pozostałych pismach kierowanych do organów, oprócz głównego zarzutu, jakim jest przewlekłe prowadzenie postępowania przez SKO w [...], porusza również wątek bezczynności organu pierwszej instancji w odniesieniu do jej wniosku o przyznanie specjalnego zasiłku pielęgnacyjnego, z dnia [...] czerwca 2014 r. W tym zakresie zauważyć należy, iż postępowanie, które miało zostać zainicjowane w/w pismem nie stanowiło przedmiotu rozstrzygnięcia przez SKO w [...] w ramach postępowania nr [...] Wątek ten stanowił odrębną sprawę administracyjną, która na skutek braku reakcji skarżącej na wezwanie do uzupełnienia braków, nie miała kontynuacji. Odnosząc się natomiast to właściwego przedmiotu zaskarżenia w niniejszej sprawie, prześledzić należy tok procedowania przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...]. Jak wynika z analizy akt postępowania pismo z dnia [...] października 2014 r., z uwagi na jego chaotyczną treść, pierwotnie nie zostało uznane za odwołanie od decyzji z dnia [...] października 2014 r. Gminny Ośrodek Pomocy Społecznej w [...] udzielił na nie odpowiedzi pismem z dnia [...] listopada 2014 r., w którym wyjaśnił skarżącym przyczynę pozostawienia ich pierwotnego wniosku bez rozpoznania. Następnie w dniu [...] grudnia 2014 r. GOPS przesłał do Samorządowego Kolegium Odwoławczego pismo z dnia [...] listopada 2014 r. (które skierowane zostało przez Z. W. do Sądu Rejonowego w [...]), również uznane za odwołanie od decyzji z dnia [...] października 2014 r. Nastąpiło to niezwłocznie po jego przekazaniu przez Sąd Rejonowy w [...], do którego zostało błędnie wniesione. SKO w [...], zawiadomieniem z dnia [...] grudnia 2014 r. poinformowało stronę o rozpoznaniu odwołania do dnia [...] lutego 2015 r. Pierwsze posiedzenie składu orzekającego odbyło się [...] lutego 2015 r., kiedy to postanowiono zwrócić się do skarżącej o udzielenie odpowiedzi, które z pism ( z [...] października 2014 r. czy też z [...] listopada 2014 r.) traktować należy jako odwołanie od decyzji. Pomimo dostrzeżenia takiej konieczności już w dniu [...] lutego 2015 r., pismo dotyczące powyższej kwestii przesłane zostało do skarżącej dopiero w dniu [...] marca 2015 r. Pismem z dnia [...] marca 2015 r. (data wpływu do organu) strona udzieliła na nie odpowiedzi. W dniu [...] marca 2015 r. SKO wydało decyzję utrzymującą w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W tym miejscu wskazać należy, iż zgodnie ze słusznym poglądem orzecznictwa termin miesięczny, określony w art. 35 § 3 k.p.a., zaczyna się z dniem wpłynięcia odwołania do organu, który wydał decyzję w pierwszej instancji, z tym jednak zastrzeżeniem, że nie wlicza się do niego terminu siedmiu dni, w którym organ ten jest obowiązany przesłać odwołanie wraz z aktami sprawy organowi odwoławczemu (art. 133). Co więcej, jak zauważył NSA w Warszawie w wyroku z dnia [...] maja 1991 r., IV SAB [...], ONSA 1991, nr [...], poz. 62, "przyczynienie się przez organ pierwszej instancji w znaczącym stopniu do uchybienia terminu do przesłania odwołania nie może stanowić dla organu odwoławczego przesłanki ekskulpującej go od zarzutu dopuszczenia się zwłoki w wydaniu decyzji. Wobec powyższego na ocenę przewlekłości postępowania przed SKO w [...] nie może mieć wpływu fakt, iż pismo noszące datę [...] listopada 2014r. zostało mu przekazane dopiero w dniu [...] grudnia 2014r. Choć w istocie z samej treści pism kierowanych przez skarżącą i jej męża trudno jest odkodować treść formułowanych przez nich żądań, zwłaszcza wobec wielości poruszanych w nich kwestii, to na uwagę zasługuje fakt, iż to pierwsze z pism, złożone w dniu [...] października 2014 r. wpłynęło do organu właściwego do wniesienia odwołania, co więcej wniesione zostało w terminie właściwym dla zaskarżenia decyzji, a nadto podpisane zostało przez adresata zaskarżonej decyzji tj. A. W.. Żadnej z tych cech nie posiada natomiast pismo z dnia [...] listopada 2014r., które po pierwsze wpłynęło do Sądu Rejonowego w [...], złożone zostało po terminie, a nadto pochodzi od Z. W., który choć jest beneficjentem wsparcia finansowego ze strony GOPS, to jednak nie był adresatem decyzji z dnia [...] października 2014 r. Wobec powyższego, zwrócenie się przez SKO do skarżącej o wyjaśnienie powstałych wątpliwości, które z pism traktować należy jako odwołanie od decyzji będącej przedmiotem postępowania odwoławczego było pozbawione uzasadnionych podstaw i uniemożliwiło rozpoznanie odwołania w terminie. W ocenie Sądu analiza pism: z [...] października 2014 r. i z [...] listopada 2014 r. winna prowadzić do wniosku o kontestowaniu decyzji z [...] października 2014 r. Istotnym dla rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy jest również to, że z uwagi na jej charakter, jednoznaczną treść przepisów stanowiących postawę procedowania, jak również niebudzące wątpliwości ustalenia faktyczne poczynione przez organ I instancji, nie było potrzebne prowadzenie postępowania wyjaśniającego i takiego, poza zwróceniem się do skarżącej, nie prowadzono. Powyższa sprawa nie cechowała się wysokim stopniem skomplikowania uzasadniającym wydłużenie okresu jej rozpoznania. Pomimo przedłużenia okresu rozpoznania odwołania, SKO nie dotrzymało również i tego terminu, nie informując przy tym strony o wyznaczeniu nowego terminu rozpoznania odwołania, ani o przyczynach niezałatwienia sprawy w terminie. Zauważyć należy, iż pojęcie przewlekłego prowadzenia postępowania nie zostało zdefiniowane ustawowo. W orzecznictwie przyjmuje się, że pojęcie "przewlekłość postępowania" obejmuje opieszałe, niesprawne i nieskuteczne działanie organu w sytuacji, gdy sprawa mogła być załatwiona w terminie krótszym, jak również nieuzasadnione przedłużanie terminu załatwienia sprawy (tak: wyrok NSA z dnia 24 kwietnia 2014 r., sygn. akt II FSK 1114/12). Mając na uwadze powyższe uznać należy, iż prowadzone przez SKO postępowanie odwoławcze cechowało się przewlekłością. Stosownie do treści art. 149 § 1a p.p.s.a sąd administracyjny poza ustaleniami co do zaistnienia bezczynności bądź przewlekłości postępowania zobligowany jest do wypowiedzenia również co do tego, czy owa bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania nastąpiło z rażącym naruszeniem prawa. Zauważyć należy, że zgodnie z utrwalonym w orzecznictwie sądów administracyjnych poglądem, wydanie przez organ decyzji przed wniesieniem skargi na nie stanowi przeszkody dla jej merytorycznego rozpoznania w zakresie rozstrzygnięcia, czy przewlekłość w prowadzeniu postępowania miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa (tak wyroki NSA z 19 lipca 2016r., I OSK 3287/15, z 03 września 2013r., II OSK 891/13, z dnia 05 lipca 2012r., II OSK 1031/12, z dnia 26 lipca 2012r., II OSK 1360/12). Mając na uwadze powyższe, uznać należało wniesioną skargę na przewlekłość za dopuszczalną. Z rażącym naruszeniem prawa mamy do czynienia wówczas, gdy w sposób oczywisty, bez żadnej wątpliwości można stwierdzić, że naruszono prawo. Rażące naruszenie prawa musi przy tym posiadać pewne dodatkowe, kwalifikujące je cechy w stosunku do stanu określanego jako naruszenie prawa. (tak: Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 7 grudnia 2016 r., I OSK 642/15). Zgodnie z poglądem Naczelnego Sądu Administracyjnego nawet znaczna liczba spraw, przekraczająca możliwość załatwiania ich w terminach wskazanych przez ustawy nie zwalnia Kolegium z obowiązków związanych z podaniem stronie przyczyn i wskazaniem nowego terminu załatwienia sprawy (tak w wyroku z dnia 13 czerwca 2013 r., II OSK 3059/12). Podnoszone przez SKO w [...] twierdzenia odnoszące się do braków kadrowych oraz nadmiaru wpływających spraw nie stanowią przesłanki mogącej tłumaczyć niezałatwienie sprawy w ustawowych terminach. Jak słusznie zauważył Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z dnia [...] października 2016 r. (I SAB/Wa [...]), okoliczności, jak znaczna ilość spraw, jakie przed wniesieniem odwołania wpłynęły do organu i ograniczony zasób kadrowy komórki merytorycznej urzędu obsługującego organ odpowiedzialnej za ich załatwienie, nie uwalniają od zarzutu bezczynności. Sposób organizacji pracy i wykorzystania kadr nie są bowiem okolicznościami zwalniającymi organ od obowiązku respektowania terminów określonych przepisami procedury administracyjnej. Niemniej jednak są one czynnikami obiektywnie weryfikowalnymi, które winny być uwzględniane przy ocenie charakteru zaistniałej bezczynności. Rażąca przewlekłość, zgodnie z poglądem orzecznictwa cechuje się długim okres prowadzenia sprawy, niemającym uzasadnienia. (tak wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia [...] stycznia 2017 r., I SAB/Gl [...]). Dokonując analizy postępowania odwoławczego prowadzonego przez SKO w [...] uznać należało, że pomimo stwierdzenia jego przewlekłości, brak jest podstaw do przyjęcia, by cechowała się ona rażącym naruszeniem prawa, o którym mowa w art. 149 § 2a p.p.s.a. Okres, w jakim po stronie Kolegium brak było aktywności w załatwieniu sprawy nie był rażąco długi, a na skutek przedłużającego się postępowania odwoławczego skarżąca nie była pozbawiona możliwości złożenia kolejnego wniosku o przyznanie jej zasiłku. Mając na uwadze powyższe, Sąd uznał, że prowadzone przez SKO postępowanie odwoławcze cechowało się przewlekłością, jednak brak było podstaw do uznania, by stanowiła ona rażące naruszenie prawa. Dodatkowo zwrócić należy uwagę, że kwestia pozostawienie bez rozpoznania wniosku o świadczenie z dnia [...] czerwca 2014 r. nie mogła być przedmiotem rozważań w niniejszej sprawie, która dotyczy przewlekłości postępowania organu II instancji.