IV SAB/Po 145/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Józef Maleszewski (spr.) Sędziowie WSA Anna Jarosz WSA Maciej Busz Protokolant sekr. sąd. Agnieszka Walocha po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 stycznia 2016 r. sprawy ze skargi T. W. na bezczynność Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji dotyczącej podziału nieruchomości 1. umarza postępowanie sądowoadministracyjne w zakresie zobowiązanie organu do wydania aktu; 2. stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności; 3. stwierdza, że bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 4. oddala skargę w pozostałym zakresie; 5. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] na rzecz skarżącego T. W. kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Pismem z dnia 28 września 2015 r. T. W. reprezentowany przez H. W. wniósł skargę na bezczynność Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] w przedmiocie załatwienia jego wniosku z dnia [...] kwietnia 2015 r. dotyczącego stwierdzenia nieważności decyzji Wójta [...] z dnia [...] kwietnia 2006 r., nr [...] dotyczącej podziału działki [...]. W skardze T. W. domagał się również "ukarania organu z uwagi na przewlekłość załatwienia sprawy" oraz zasądzenia na jego rzecz kosztów postępowania sądowego według norm przepisanych. Pismem z dnia [...].08.2015 r., a następnie z dnia [...] września 2015 r. wnioskodawca wezwał organ do usunięcia naruszenia prawa i wnioskował o przyspieszenie rozpatrzenia jego wniosku w sprawie unieważnienie decyzji Wójta opisanej wyżej. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] wniosło o jej oddalenie z uwagi na fakt rozpatrzenia wniosku w dniu [...] października 2015 r. poprzez wydanie decyzji o stwierdzeniu nieważności decyzji Wójta [...] z dnia [...] kwietnia 2006 r. nr [...]. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Skarga okazała się częściowo zasadna, a przedmiotem niniejszego postępowania było zagadnienie, czy organ, w tym przypadku Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] dopuściło się bezczynności w rozpoznawaniu wniosku skarżącego z dnia [...] kwietnia 2015 r. w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Wójta [...], a także jaki charakter miała ewentualna bezczynność. Sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolowanie działalności administracji publicznej pod kątem jej zgodności z prawem (art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25.07.2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych Dz. U. nr 153, poz. 1269). Kontrola ta obejmuje także orzekanie w sprawach skarg na bezczynność i przewlekłość w postępowaniu organów (art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30.08.2002 r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Dz. U. nr 153 poz. 1270 zwana dalej p.p.s.a.). Kognicja sądu w postępowaniu wywołanym skargą na przewlekłość lub bezczynność organu ogranicza się do badania czy organ miał wynikający z przepisów prawa obowiązek wydania aktu lub czynności i czy dokonał tego w terminie określonym w art. 35 k.p.a., a także czy po wniesieniu skargi zaszły przesłanki do umorzenia postępowania. W postępowaniu tym sąd nie bada sprawy pod kątem merytorycznym i nie ocenia przyczyn niepodjęcia przez organ czynności lub aktu, do którego był zobowiązany na mocy odpowiednich przepisów prawa materialnego – jest to badane przez sąd dopiero w przypadku wytoczenia skargi na określone rozstrzygnięcie organu. W niniejszej sprawie organ, już po wniesieniu skargi na bezczynność wydał akt (decyzję z dnia 14 października 2015 r.), kończącą postępowanie, w tym zakresie więc, to znaczy w zakresie zobowiązania organu do wydania aktu, postępowanie ulegało umorzeniu, jako bezprzedmiotowe na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. Wydanie przez organ wspomnianego wyżej aktu już po wniesieniu skargi nie zwalnia jednak sądu administracyjnego z obowiązku rozpoznania skargi wniesionej na podstawie art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a., w zakresie orzekania w przedmiocie stwierdzenia, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania (art. 149 § 1 pkt 3 p.p.s.a.), czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (art. 149 § 1a p.p.s.a.) oraz w zakresie wymierzenia organowi grzywny z tego tytułu lub przyznania na rzecz skarżącego sumy pieniężnej (art. 149 § 2 p.p.s.a.). Stosownie do treści art. 149 § 1 p.p.s.a. sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania: 1. zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności, 2. zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa 3. stwierdza że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Jednocześnie w myśl art. 149 § 1a p.p.s.a. sąd stwierdza, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Ponadto w powyższym przypadku sąd może orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a. lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a. Przechodząc do niniejszego postępowania należało więc przyjąć, iż wydanie przez organ decyzji po wniesieniu do sądu skargi na bezczynność, nie powodowało, stosownie do art. 149 § 1 p.p.s.a., że w zakresie dotyczącym rozstrzygnięcia o tym, czy bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, postępowanie sądowe stało się bezprzedmiotowe i podlega umorzeniu na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. Mając powyższe na uwadze, stwierdzić należy, iż Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] w dacie złożenia skargi nie dopełniło ciążącego na nim obowiązku załatwienia sprawy co oznacza, iż pozostawało w bezczynności. Kodeks postępowania administracyjnego zobowiązuje generalnie organy administracji do załatwienia sprawy bez zbędnej zwłoki. Zgodnie z przepisem art. 35 § 3 k.p.a załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania, zaś w postępowaniu odwoławczym w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania. Podane powyżej terminy załatwienia sprawy oznaczają okres, w którym dana sprawa powinna być rozstrzygnięta w formie decyzji. Termin ten w niniejszej sprawie został wielokrotnie przekroczony i do dnia wniesienia skargi na bezczynność, decyzja kończąca postępowanie (ani inne rozstrzygnięcie) zainicjowane wnioskiem nie była wydana. Analiza czynności dokonanych przez organ w niniejszej sprawie nie uzasadnia niezałatwienia sprawy w terminie. W niniejszej sprawie nie istniała bowiem żadna przyczyna niezależna od organu, która zwalniałaby go od załatwienia sprawy w terminie. Oceniając niniejszą sprawę wskazać należy, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] dopiero pismem z dnia [...] września 2015 r., sporządzonym po doręczeniu wezwań do usunięcia naruszenia prawa w zakresie braku rozpoznania wniosku o stwierdzenie nieważności, zawiadomiło pełnomocnika skarżącego o wszczęciu postępowania. Uprawnione jest zatem twierdzenie, że dopiero wniesienie wezwań do usunięcia naruszenia prawa w trybie art. 37 k.p.a. zmotywowało Kolegium do podjęcia jakichkolwiek czynności w sprawie. Dalej należy wskazać, iż formalnie w kontrolowanym postępowaniu od dnia wpływu wniosku o wszczęcie postępowania do dnia zawiadomienia o wszczęciu postępowania organ nie wykonał żadnej czynności. Taki sposób procedowania nie może zyskać aprobaty i przesądza o tym, że wydłużony okres prowadzenia sprawy należy potraktować jako nieusprawiedliwiony żadnymi szczególnymi okolicznościami. Biorąc pod uwagę, że przyczyny przewlekłości i bezczynności leżały wyłącznie po stronie organu oraz że termin do załatwienia sprawy został wielokrotnie przekroczony należało przyjąć, iż bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. W tej sytuacji należało orzec jak w punkcie 2 i 3 sentencji. Zawarty w skardze wniosek skarżącej "o ukaranie organu z uwagi na przewlekłość załatwienia sprawy" Sąd potraktował jako wniosek o nałożenie na organ grzywny, o której mowa w art. 149 § 2 p.p.s.a. Pomimo stwierdzonego rażącego naruszenia prawa, w ocenie Sądu, brak jest przesłanek wymierzenia grzywny na podstawie art. 149 § 2 p.p.s.a. Jest to bowiem dodatkowy środek stosowany w sytuacjach rażącego naruszenia prawa zmierzający, poprzez dolegliwość finansową, do zmobilizowania organu do wydania decyzji, która w tym przypadku została już wydana. Sąd uznał, że żądanie to jest nieuzasadnione i z tego względu orzekł jak w punkcie 4 sentencji. Nadto zdaniem Sądu brak jest w niniejszej sprawie podstaw do przyznania skarżącemu od organu sumy pieniężnej do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a. Regulacja ta ma bowiem charakter fakultatywny, a strona nie domagała się orzeczenia tego środka. O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 p.p.s.a.