IV SAB/Po 156/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Donata Starosta Sędzia WSA Izabela Bąk - Marciniak (spr.) Sędzia WSA Wojciech Rowiński po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 27 marca 2024 r. sprawy ze skargi M. S. na bezczynność Prezesa Sądu w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej 1. zobowiązuje Prezesa Sądu do załatwienia punktu 1 wniosku skarżącego M. S. z dnia [...] lipca 2023 r.; 2. stwierdza, że organ dopuścił się w punkcie 1 wniosku skarżącego z dnia 3 lipca 2023 r. bezczynności, która nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; 3. w pozostałym zakresie skargę oddala. Pismem dnia z 2 października 2023 r. M. S. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skargę na bezczynność Prezesa Sądu w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej. Organowi zarzucono naruszenie art. 61 ust. 1 Konstytucji RP, art. 5 ust. 2, art. 10 ust. 1 oraz art. 13 ust. 2 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej. W uzasadnieniu skargi wskazano, że pismem z dnia 3 lipca 2023 r. M. S. wniósł o udostępnienie mu informacji publicznej w postaci kopii zanonimizowanego wyroku wydanego przez Sąd Rejonowy w G. w sprawie o sygn. akt [...] Prokuratury Rejonowej w G. (pkt 1 wniosku) oraz wskazania sygnatur spraw cywilnych, zakończonych wydaniem wyroku, w których stroną pozwaną był Skarb Państwa - Dyrektor Zakładu Karnego w G. , toczących się przed Sądem Rejonowym w G. w latach 2015 - 2023 (pkt 2 wniosku). W ocenie skarżącego przesłana mu kopia wyroku, o który wnosił została zbyt obszernie i tym samym nieprawidłowo zanonimizowana. Nadto wskazał, iż Organ w sposób nieuzasadniony dokonał przedłużenia terminu do rozpatrzenia wniosku, czym rażąco naruszył art. 13 ust. 2 ustawy z dnia 6 września 2001 roku o dostępie do informacji publicznej. Wniesiono o zobowiązanie organu do udostępnienia informacji publicznej w zakresie pkt 1 wniosku z dnia 3 lipca 2023 roku, stwierdzenie że bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem przepisów prawa, wymierzenie organowi grzywny w kwocie 500 zł, zasądzenie od organu na jego rzecz sumy pieniężnej w kwocie 200 zł. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie w całości. W ocenie organu Skarżący błędnie zarzuca mu bezczynność w zakresie pkt 1 wniosku z dnia 3 lipca 2023 roku. Organ udostępnił bowiem Skarżącemu zanonimizowany wyrok wydany przez Sąd Rejonowy w G. w sprawie o sygn. akt [...] Prokuratury Rejonowej w G., zgodnie z treścią wniosku. Obowiązkiem Organu, z uwagi na brzmienie art. 5 ust. 2 ustawy z dnia 6 września 2001 roku o dostępie do informacji publicznej, było udostępnienie wyroku w taki sposób, by zapobiec dostępowi do konkretnych informacji, które naruszałyby prywatność osoby, której wyrok dotyczy lub innych osób wskazanych w tym wyroku, co w praktyce oznacza udostępnienie dokumentów odpowiednio zanonimizowanych. W orzecznictwie wskazuje się, iż aby sformułować adekwatną ocenę w tym zakresie należy zweryfikować, czy dane ujawnione jako informacja publiczna dotykają tej sfery prywatności, która powinna zostać niejawna z uwagi na dobro tej osoby. Mając powyższe na uwadze, w niniejszym przypadku Organ dokonując anonimizacji wyroku oceniał jaki jej zakres zapewni ochronę prywatności wymienionych w nim osób w sposób realny, a nie tylko pozorny. Dokonując tej oceny, Organ miał na względzie w szczególności fakt, iż Skarżący domagając się udostępnienia wyroku w konkretnej sprawie, posiada zapewne wiedzę, kogo wyrok ten dotyczy, charakter przestępstw, których orzeczenie dotyczy (w szczególności fakt, iż art. 207 § 1 i 1a k.k. wskazany w wyroku dotyczy znęcania się fizycznego lub psychicznego nad osobą najbliższą lub nad inną osobą pozostającą w stałym lub przemijającym stosunku zależności od sprawcy oraz osobą nieporadną ze względu na jej wiek, stan psychiczny lub fizyczny), a także fakt, iż orzeczenie zawiera dane osobowe zarówno oskarżonego jak i osób pokrzywdzonych oraz szczegółowy opis czynu będącego przedmiotem rozstrzygnięcia). Oceniając zakres anonimizacji Organ brał pod uwagę również okoliczność, iż uzyskiwanie wiedzy o treści orzeczenia wydanego w konkretnej sprawie (a więc de facto uzyskiwanie dostępu do informacji z konkretnej sprawy) winno odbywać się w trybie przewidzianym w przepisach art. 156 k.p.k., a udostępnienie orzeczenie w trybie dostępu do informacji publicznej nie może tego trybu zastępować. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje. Stosownie do treści art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. z 2021 r. poz. 137) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2023 r. poz. 1634, dalej w skrócie p.p.s.a.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Wspomniana kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Obejmuje ona między innymi orzekanie w sprawach skarg na bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 (art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a.). W przypadku skarg na bezczynność, kontroli sądu poddawany jest brak aktu lub czynności w sytuacji, gdy organ miał obowiązek podjąć działanie w określonej formie i w określonym przez prawo terminie. W myśl art. 149 § 1 p.p.s.a. sąd uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekle prowadzenie postępowania (1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności; (2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa; (3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (art. 149 § 1a p.p.s.a.). Stosownie do art. 21 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz.U.2022.902 t.j., w skrócie "u.d.i.p.") do skarg rozpatrywanych w postępowaniach o udostępnienie informacji publicznej stosuje się przepisy ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Przedmiotem niniejszej skargi jest bezczynność Prezesa Sądu polegająca na udostępnieniu stronie skarżącej, w trybie ustawy o dostępie do informacji publicznej, żądanych przez niego informacji w zakresie udostępnienia zbyt obszernie i tym samym nieprawidłowo zanonimizowanego wyroku. W przedmiotowej sprawie nie budzi wątpliwości, że Prezes Sądu jest podmiotem zobowiązanym do udostępnienia informacji publicznej, co wynika z art. 4 ust. 1 pkt 5 u.d.i.p. Przepis ten stanowi, że obowiązane do udostępniania informacji publicznej są władze publiczne oraz inne podmioty wykonujące zadania publiczne, w szczególności: 1) organy władzy publicznej; 2) organy samorządów gospodarczych i zawodowych; 3) podmioty reprezentujące zgodnie z odrębnymi przepisami Skarb Państwa; 4) podmioty reprezentujące państwowe osoby prawne albo osoby prawne samorządu terytorialnego oraz podmioty reprezentujące inne państwowe jednostki organizacyjne albo jednostki organizacyjne samorządu terytorialnego; 5) podmioty reprezentujące inne osoby lub jednostki organizacyjne, które wykonują zadania publiczne lub dysponują majątkiem publicznym, oraz osoby prawne, w których Skarb Państwa, jednostki samorządu terytorialnego lub samorządu gospodarczego albo zawodowego mają pozycję dominującą w rozumieniu przepisów o ochronie konkurencji i konsumentów. Informacją publiczną jest natomiast każda informacja o sprawach publicznych (art. 1 ust. 1 u.d.i.p.). Krąg informacji, które ustawa, w ramach katalogu otwartego w szczególności uznaje za informację publiczną, określony został w przepisie art. 6 tej ustawy. Na podstawie wskazanego przepisu, uwzględniając konstytucyjną konstrukcję prawa do informacji zawartą w art. 61 ust. 1 i 2 Konstytucji RP przyjmuje się, że informacją publiczną jest każda informacja wytworzona przez władze publiczne, przez osoby pełniące funkcje publiczne oraz inne podmioty, które wykonują funkcje publiczne lub gospodarują mieniem publicznym, jak również informacje odnoszące się do wspomnianych władz, osób i innych podmiotów. Bezczynność w zakresie dostępu do informacji publicznej występuje wyłącznie wtedy, gdy wniosek o udzielenie informacji dotyczy informacji publicznej, a jego adresatem jest podmiot zobowiązany do jej udzielenia. Ma ona miejsce wówczas, gdy we wskazanym w art. 13 ust. 1 u.d.i.p. terminie zobowiązany podmiot nie udzieli żądanej informacji lub nie podejmie nakazanych prawem czynności zmierzających do powiadomienia o przyczynach zwłoki i o dodatkowym terminie albo, podejmując te czynności, nie udzieli informacji w maksymalnym 2 miesięcznym terminie, albo wreszcie nie wyda na zasadach przewidzianych w Kodeksie postępowania administracyjnego decyzji o odmowie udostępnienia żądanej informacji publicznej. Na podstawie art. 5 u.d.i.p. prawo do informacji publicznej podlega ograniczeniu w zakresie i na zasadach określonych w przepisach o ochronie informacji niejawnych oraz o ochronie innych tajemnic ustawowo chronionych (art. 5 ust. 1 u.d.i.p.), a także ze względu na prywatność osoby fizycznej lub tajemnicę przedsiębiorcy (art. 5 ust. 2 u.d.i.p.) oraz w zakresie i na zasadach określonych w przepisach o przymusowej restrukturyzacji (art. 5 ust. 2a u.d.i.p.), czy w zakresie i na zasadach określonych w ustawie z dnia 12 lutego 2010 r. o rekapitalizacji niektórych instytucji oraz o rządowych instrumentach stabilizacji finansowej (art. 5 ust. 2b u.d.i.p.). Jeżeli jednak żądane informacje publiczne podlegają ochronie na podstawie art. 5 u.d.i.p., to wówczas podmiot zobowiązany do udostępnienia informacji publicznej winien wydać na podstawie art. 16 ust. 1 u.d.i.p. decyzję o odmowie jej udostępnienia w tym zakresie. Zgodnie z art. 5 ust. 1 i 2 u.d.i.p. prawo do informacji publicznej podlega ograniczeniu ze względu na prywatność osoby fizycznej lub tajemnicę przedsiębiorcy, a ograniczenie to nie dotyczy informacji o osobach pełniących funkcje publiczne, mających związek z pełnieniem tych funkcji, w tym o warunkach powierzenia i wykonywania funkcji, oraz przypadku, gdy osoba fizyczna lub przedsiębiorca rezygnują z przysługującego im prawa. Oznacza to, że w przypadku kolizji praw konstytucyjnie i ustawowo chronionych (prawa do prywatności i prawa dostępu do informacji publicznej) niezbędne jest ich wyważenie, które nie może prowadzić do generalnego wyłączenia prawa do informacji publicznej w określonej kategorii spraw. W przypadku potrzeby zapewnienia ochrony prywatności osób fizycznych podmioty zobowiązane do udostępnienia informacji publicznej winny, co do zasady poprzestać na takim zanonimizowaniu danych wrażliwych, aby nie istniała obiektywna możliwość poznania ich po zapoznaniu się z informacją publiczną. Skoro tożsamość osoby fizycznej można określić bezpośrednio lub pośrednio, w szczególności przez powołanie się na jeden lub kilka specyficznych czynników określających cechy fizyczne, fizjologiczne, umysłowe, ekonomiczne, kulturowe lub społeczne tej osoby, to odmowa ujawnienia owych czynników choćby poprzez ich anonimizację winna być najczęściej uznana za wystarczający sposób ochrony tożsamości, a przez to prywatności osoby fizycznej. Rzeczą podmiotu zobowiązanego do udostępniania informacji jest bowiem dokonanie takiej anonimizacji, która uniemożliwi identyfikację osób objętych żądaniem udostępnienia informacji publicznej (por. np. wyroki WSA w Poznaniu z dnia 5 czerwca 2013 r., sygn. akt: IV SA/Po 23/13 i WSA w Łodzi z dnia 25 września 2014 r., sygn. akt: II SA/Łd 699/14). Dopiero w razie uznania i wykazania, że istnieje potrzeba ochrony prywatności określonej osoby lub osób, a celu tego w dostateczny sposób nie spełni anonimizacja danych wrażliwych osób uczestniczących w takim postępowaniu, organ, do którego skierowano wniosek o udostępnienie informacji publicznej, winien - w oparciu o art. 16 u.d.i.p. - wydać decyzję administracyjną odmawiającą udostępnienia konkretnej informacji publicznej, powołując się na ograniczenia zawarte w art. 5 ust. 2 u.d.i.p. Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy wskazać przyjdzie, że organ przesłał skarżącemu kopię wyroku tak zanonimizowanego, że absolutnie nic z niego nie wynika. Można jedynie się dowiedzieć, jaki sędzia prowadził sprawę i jakiego naruszenia przepisu k.k. sprawa dotyczy. Przesłanie wyroku w takiej formie nie spełnia jakichkolwiek standardów i zaprzecza ustawie o dostępie do informacji publicznej. Organ w odpowiedzi na skargę wskazał, że dokonując anonimizacji wyroku miał na względzie iż Skarżący domagając się udostępnienia wyroku w konkretnej sprawie, posiada zapewne wiedzę, kogo wyrok ten dotyczy, charakter przestępstw, których orzeczenie dotyczy. Ponieważ orzeczenie zawiera dane osobowe zarówno oskarżonego jak i osób pokrzywdzonych oraz szczegółowy opis czynu będącego przedmiotem rozstrzygnięcia należało wszystko zanonimizować. W tym miejscu Sąd wskazuje, że w sytuacji, gdy w ocenie organu żądane informacje nie mogą być udostępnione ze względu na wystąpienie okoliczności określonych w art. 5 ust. 1 i 2 u.d.i.p. lub we wskazanych w tym przepisie ustawach szczególnych, to adresat wniosku zobowiązany jest podjąć rozstrzygnięcie o odmowie udostępnienia informacji publicznej w tym zakresie. Rozstrzygnięcie to przybiera formę decyzji administracyjnej. Sąd w pełni podziela stanowisko wyrażone w orzecznictwie NSA (np. wyrok NSA z dnia 9 grudnia 2021 r., sygn. akt III OSK 4728/21), iż w razie kolizji między zasadą jawności informacji publicznej, a ochroną prywatności i danych osobowych osób fizycznych, dopuszczalny będzie jedynie taki sposób udostępniania informacji publicznej, który nie naruszy dóbr chronionych, czyli anonimizacja danych, przede wszystkim danych wrażliwych. Jeżeli nie ma takiej możliwości, a anonimizacja nie zapewnia pełnej ochrony w zakresie poszanowania prawa do życia prywatnego winna zostać wydana decyzja odmowna. W związku z powyższym Sąd zobowiązał organ do załatwienia punktu 1 wniosku skarżącego zgodnie z oceną prawną i wskazaniami wyrażonymi przez Sąd w uzasadnieniu niniejszego wyroku (punkt I sentencji decyzji). Sąd uznał, że organ dopuścił się bezczynności w rozpoznaniu wniosku skarżącego w zakresie wymienionym w punkcie 1 wyroku i bezczynność ta nie ma miejsca z rażącym naruszeniem prawa (punkt 2 sentencji wyroku). O rażącym naruszeniu prawa mówimy przede wszystkim, jeżeli bezczynność jest wynikiem lekceważącego traktowania przez organ swoich obowiązków. Sąd nie dopatrzył się rażącego naruszenia prawa, albowiem organ procedował w celu udzielenia odpowiedzi na wniosek skarżącego, wysyłając do skarżącego wnioskowane informacje. Nieudostępnienie informacji żądanej w punkcie 1 zgodnie z oczekiwaniami wnioskodawcy nie nastąpiło z powodu złej woli organu, ale wskutek błędnego stosowania przepisów u.d.i.p. Jednocześnie Sąd oddalił dalej idącą skargę (punkt 3 sentencji wyroku), w zakresie wniosku skarżącego o wymierzenie organowi grzywny oraz przyznania sumy pieniężnej z uwagi na niestwierdzenie przez Sąd rażącego naruszenia prawa przez organ.