IV SAB/Po 176/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jerzy Stankowski (spr.) Sędzia WSA Anna Jarosz Asesor sądowy WSA Katarzyna Witkowicz-Grochowska po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 22 maja 2019 r. sprawy ze skargi Ł. S. na bezczynność R.C.K.K. w P. w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej 1. uchyla w całości zaskarżony wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 20 grudnia 2018 r., sygn. akt IV SAB/Po 176/18; 2. umarza postępowanie sądowoadministracyjne w zakresie zobowiązania R.C.K.K. w P. do załatwienia wniosku z dnia [...] lipca 2018 r. o udostępnienie informacji publicznej; 3. stwierdza, że R.C.K.K. w P. dopuściło się bezczynności; 4. stwierdza, że bezczynność R.C.K.K. w P. nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; 5. zasądza od R.C.K.K. w P. na rzecz Ł. S. kwotę 937 zł (dziewięćset trzydzieści siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania. Wyrokiem z dnia 20 grudnia 2018 r., sygn. akt IV SAB/Po 176/18, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu: 1. umorzył postępowanie sądowoadministracyjne w zakresie zobowiązania R.C.K.K. w P. do załatwienia wniosku z dnia [...] lipca 2018 r. o udostępnienie informacji publicznej; 2. stwierdził, że R.C.K.K. w P. dopuściło się bezczynności; 3. stwierdził, że bezczynność R.C.K.K. w P. nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; 4. oddalił skargę w pozostałym zakresie; 5. zasądził od R.C.K.K. w P. na rzecz Ł. S. zwrot kosztów postępowania. Powyższe orzeczenie zapadło w następującym stanie faktycznym. We wniosku z dnia [...] lipca 2018 r. Ł. S. wystąpił do R.C.K.K. w P. o udostępnienie informacji publicznej, tj. umów o pracę, na podstawie których zatrudniono radców prawnych, oraz innych umów z podmiotami zewnętrznymi w zakresie świadczenia obsługi prawnej, w tym zastępstwa procesowego, w okresie od dnia [...] stycznia 2014 r. do dnia sporządzenia odpowiedzi na powyższe żądanie. Następnie Ł. S. złożył skargę na bezczynność organu, wnosząc o zobowiązanie R.C.K.K. w P. oraz o zasądzenie kosztów postępowania. W uzasadnieniu skarżący wskazał, że umowa o pracę, na podstawie której zatrudniono radcę prawnego, stanowi informację publiczną. R. prawny jest bowiem osobą pełniącą funkcję publiczną. Do informacji publicznych zaliczają się w szczególności informacje o kosztach obsługi prawnej oraz umowy zawarte przez podmiot publiczny dotyczące jego obsługi prawnej. W odpowiedzi na skargę R.C.K.K. w P. wniósł o umorzenie postępowania sądowego. W uzasadnieniu organ wyjaśnił, że w dniu [...] października 2018 r. otrzymał m skarga Ł. S.. Cała korespondencja wpływająca do R.C.K.K. w P., w tym także wnioski o udostępnienie informacji publicznej, rejestruje się w dzienniku korespondencyjnym chronologicznie według kolejności wpływu. Do daty wniesienia skargi w organie nie został zarejestrowany wniosek z dnia [...] lipca 2018 r. Dlatego po otrzymaniu skargi podjęto działania mające na celu wyjaśnienie, czy wniosek ten rzeczywiście wpłynął do organu oraz z jakiej przyczyny nie został zarejestrowany i rozpatrzony. W wyniku dokonanych ustaleń stwierdzono, że w dniu [...] lipca 2018 r. skarżący skierował do organu dwa odrębne wnioski o udostępnienie informacji publicznej za pomocą platformy ePUAP. Wydrukowany, zarejestrowany i rozpatrzony został jeden wniosek, a przez nieuwagę pominięto drugi wniosek, którego dotyczy niniejsza skarga. W tym stanie niezwłocznie w dniu [...] października 2018 r. udzielono skarżącemu żądanych informacji za pośrednictwem platformy ePUAP, zgodnie z jego żądaniem. Wobec tego skarga stała się bezprzedmiotowa, gdyż ustała bezczynność organu. R.C.K.K. w P. dodało zarazem, że bezczynność ta nie miała charakteru rażącego naruszenia prawa. Termin do załatwienia sprawy został wprawdzie przekroczony. Niemniej organ niezwłocznie po otrzymaniu skargi podjął czynności zmierzające do wyjaśnienia sprawy i w dniu [...] października 2018 r. przesłał skarżącemu żądane informacje. Opóźnienie w udzielaniu informacji z oczywistej omyłki, a nie z lekceważącego stosunku do prawa. Skarżący w 2018 r. skierował do organu łącznie 15 wniosków o udostępnienie informacji publicznej. Wszystkie te wnioski, w tym wniosek objęty niniejszą skargą, zostały rozpatrzone, za wyjątkiem jednego wniosku, którego ustawowy termin załatwienia nie upłynął w dacie sporządzenia odpowiedzi na skargę. Wyrokiem z dnia 20 grudnia 2018 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu: 1. umorzył postępowanie sądowoadministracyjne w zakresie zobowiązania R.C.K.K. w P. do załatwienia wniosku z dnia [...] lipca 2018 r. o udostępnienie informacji publicznej; 2. stwierdził, że R.C.K.K. w P. dopuściło się bezczynności; 3. stwierdził, że bezczynność R.C.K.K. w P. nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; 4. oddalił skargę w pozostałym zakresie; 5. zasądził od R.C.K.K. w P. na rzecz Ł. S. zwrot kosztów postępowania. W uzasadnieniu sąd wyjaśnił, że skarżący mógł zasadnie domagać się od organu udostępnienia przedmiotowej informacji publicznej. Sąd stwierdził zarazem, że R.C.K.K. w P. pozostawało w bezczynności, lecz stan ten ustał po wniesieniu skargi. Jednocześnie bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa. Wobec tego postępowanie sądowe należało umorzyć w zakresie zobowiązania organu do udostępnienia informacji publicznej. Ponadto sąd orzekł o kosztach postępowania. Skargę kasacyjną na powyższy wyrok złożył Ł. S., zarzucając Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Poznaniu naruszenie 1. art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 z późn. zm., dalej "p.p.s.a.") przez wskazanie w sentencji, że skarga została oddalona w części, mimo że uwzględniono ją w całości; 2. art. 141 § 4 p.p.s.a. przez niewyjaśnienie w uzasadnieniu zakresu i podstaw oddalenia skargi w części, mimo uwzględnienia jej w całości. Ł. S. wniósł o uchylenie pkt 4 zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Poznaniu oraz o zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego. W uzasadnieniu skarżący kasacyjnie wskazał, że sentencja zaskarżonego wyroku jest niespójna z uzasadnieniem sporządzonym do tego orzeczenia. W pkt 4 sentencji tego wyroku oddalono bowiem w części skargę. Z uzasadnienia wynika natomiast, że pkt 4 omawianej sentencji rozstrzygał o kosztach postępowania. O kwestii tej orzeczono natomiast w pkt 5 sentencji rozważanego wyroku. W odpowiedzi na skargę kasacyjną R.C.K.K. w P. wniosło o jej oddalenie i zasądzenie kosztów postępowania. W uzasadnieniu organ wskazał, że skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż Ł. S. nie wykazał, że wyrok sądu I instancji byłby inny, gdyby nie doszło do zarzucanego naruszenia prawa. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje Skarga i skarga kasacyjna okazały się zasadne. Zgodnie z art. 179a p.p.s.a. jeżeli przed przedstawieniem skargi kasacyjnej Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu wojewódzki sąd administracyjny stwierdzi, że w sprawie zachodzi nieważność postępowania albo podstawy skargi kasacyjnej są oczywiście usprawiedliwione, uchyla zaskarżony wyrok lub postanowienie, rozstrzygając na wniosek strony także o zwrocie kosztów postępowania kasacyjnego i na tym samym posiedzeniu ponownie rozpoznaje sprawę. Należy przy tym zauważyć, że okoliczności skutkujące nieważnością postępowania zostały określone w art. 183 § 2 p.p.s.a. Podstawy skargi kasacyjnej są natomiast oczywiście usprawiedliwione, gdy zarzuty i żądania zawarte w tym środku odwoławczym zasługują od razu na przyjęcie i nie budzą żadnych wątpliwości. Odnosząc te uwagi do specyfiki rozważanej sprawy, należy zauważyć, że w pkt 1-3 sentencji zaskarżonego wyroku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu umorzył postępowanie w zakresie zobowiązania R.C.K.K. w P. do załatwienia wniosku z dnia [...] lipca 2018 r. Sąd stwierdził ponadto, że wspomniany organ dopuścił się bezczynności, lecz nie miała ona miejsca z rażącym naruszeniem prawa. Ponadto w pkt 4 wymienionej sentencji Sąd oddalił skargę "w pozostałym zakresie". Analiza uzasadnienia zaskarżonego wyroku prowadzi jednak do wniosku, że w rzeczywistości uwzględniono skargę w całości. Nie nastąpiło zatem oddalenie skargi w części. Konkluzja ta nie budzi wątpliwości w ocenie składu orzekającego w niniejszej sprawie. Nie była ona także kwestionowana przez żadnego z uczestników postępowania. W konsekwencji powyższe uchybienie art. 141 § 4 i art. 151 p.p.s.a. należy uznać za bezsporne, wobec czego skarga kasacyjna okazała się oczywiście usprawiedliwiona. Wyrok z dnia [...] grudnia 2018 r. podlegał zatem uchyleniu na mocy art. 179a p.p.s.a. Trzeba jednocześnie zauważyć, że w razie uwzględnienia skargi kasacyjnej w trybie art. 179a p.p.s.a. sąd rozpoznanie ponownie sprawę w całości. Z tej perspektywy należało zatem wskazać, że skarga jest zasadna. Podstawę rozstrzygnięcia w przedmiotowej sprawie stanowiły przepisy ustawy z dnia [...] września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. z 2018 r., poz. 1330 z późn. zm., dalej "u.d.i.p."). Zgodnie z art. 2 ust. 1 u.d.i.p. 1. każdemu przysługuje, z zastrzeżeniem art. 5 u.d.i.p., prawo dostępu do informacji publicznej. Ustawodawca dodaje zarazem w art. 2 ust. 2 u.d.i.p., że od osoby wykonującej prawo do informacji publicznej nie wolno żądać wykazania interesu prawnego lub faktycznego. Nie ulega zatem wątpliwości, że Ł. S. był czynnie legitymowany do wystąpienia z wnioskiem o udostępnienie informacji publicznej. Jak wynika z art. 4 ust. 1 u.d.i.p., obowiązane do udostępniania informacji publicznej są władze publiczne oraz inne podmioty wykonujące zadania publiczne, w szczególności: 1. organy władzy publicznej; 2. organy samorządów gospodarczych i zawodowych; 3. podmioty reprezentujące zgodnie z odrębnymi przepisami Skarb Państwa; 4. podmioty reprezentujące państwowe osoby prawne albo osoby prawne samorządu terytorialnego oraz podmioty reprezentujące inne państwowe jednostki organizacyjne albo jednostki organizacyjne samorządu terytorialnego; 5. podmioty reprezentujące inne osoby lub jednostki organizacyjne, które wykonują zadania publiczne lub dysponują majątkiem publicznym, oraz osoby prawne, w których Skarb Państwa, jednostki samorządu terytorialnego lub samorządu gospodarczego albo zawodowego mają pozycję dominującą w rozumieniu przepisów o ochronie konkurencji i konsumentów. Zgodnie z § 1 ust. 1 załącznika do zarządzenia Ministra Zdrowia z dnia 19 czerwca 2012 r. w sprawie nadania statutu R.C.K.K. w P. (Dz. Urz. Ministerstwa Zdrowia poz. 47 z późn. zm.) organ jest podmiotem leczniczym w rozumieniu ustawy z dnia [...] kwietnia 2011 r. o działalności leczniczej (Dz. U. z 2018 r., poz. 160 z późn. zm.) prowadzonym w formie samodzielnego publicznego zakładu opieki zdrowotnej, dla którego podmiotem tworzącym jest minister właściwy do spraw zdrowia. Jak wynika z § 8 ust. 1 załącznika do powołanego zarządzenia, R.C.K.K. w P. pokrywa z posiadanych środków i uzyskiwanych przychodów koszty działalności i reguluje zobowiązania oraz prowadzi gospodarkę finansową, w szczególności na zasadach określonych w ustawie z dnia [...] kwietnia 2011 r. o działalności leczniczej. Tym samym R.C.K.K. w P. jest podmiotem publicznym, który dysponuje majątkiem publicznym. Konsekwentnie zatem organ był w świetle art. 4 ust. 1 pkt 5 u.d.i.p. podmiotem biernie legitymowanym do udzielenia informacji publicznej. Ustawodawca wskazuje ponadto w art. 1 ust. 1 u.d.i.p., że każda informacja o sprawach publicznych stanowi informację publiczną w rozumieniu ustawy i podlega udostępnieniu na zasadach i w trybie określonych w niniejszej ustawie. Uzupełnieniem tego przepisu jest art. 6 ust. 1 pkt 2 lit. f i art. 6 ust. 1 pkt 5 lit. d u.d.i.p., zgodnie z którym udostępnieniu podlega informacja publiczna o podmiotach, o których mowa w art. 4 ust. 1 u.d.i.p., w tym o majątku, jakim dysponują. Do tej grupy informacji publicznych należy zaliczyć w ocenie Sądu dane dotyczące umów, na podstawie których zatrudniono radców prawnych. Należy przy tym zaznaczyć, że w art. 6 ust. 1 u.d.i.p. ustawodawca wymienia tylko przykładowo różne kategorie informacji publicznych. Analiza przepisów powołanej ustawy prowadzi zarazem do wniosku, że informacją publiczną są wszelkie informacje wytworzone przez władze publiczne oraz osoby pełniące funkcje publiczne, a także inne podmioty, które wykonują funkcje publiczne lub gospodarują mieniem publicznym, jak również informacje odnoszące się do wspomnianych władz, osób i innych podmiotów, niezależnie od tego, przez kogo zostały wytworzone. W konsekwencji w pojęciu informacji publicznej mieści się zarówno treść dokumentów bezpośrednio wytworzonych przez organ administracji publicznej, jak i tych, których organ ten używa przy realizacji przewidzianych prawem zadań, nawet jeżeli nie pochodzą wprost od niego. Należy zatem przyjąć, że umowy cywilnoprawne wraz z danymi osobowymi podmiotów otrzymujących zapłatę ze środków publicznych podlegają udostępnieniu w trybie ustawy o dostępie do informacji publicznych. Takie stanowisko zabezpiecza odpowiednio transparentność, uczciwość i legalność działania administracji publicznej, zapewniając społeczną kontrolę nad organami administracji publicznej i podmiotami gospodarującymi mieniem publicznym. Mając na uwadze dotychczasowe rozważania, należy stwierdzić, że skarżący był czynnie legitymowany do wystąpienia z wnioskiem o udostępnienie informacji publicznej, a R.C.K.K. w P. było podmiotem obowiązanym do udzielenia tej informacji. Nie ulega zarazem wątpliwości, że żądanie Ł. S. dotyczyło informacji publicznej w rozumieniu art. 1 ust. 1 u.d.i.p. Zgodnie z art. 13 ust. 1 u.d.i.p. udostępnianie informacji publicznej na wniosek następuje co do zasady bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku. Jeżeli jednak informacja publiczna nie może być udostępniona w terminie określonym w art. 13 ust. 1 u.d.i.p., podmiot obowiązany do jej udostępnienia powinien w świetle art. 13 ust. 2 u.d.i.p. powiadomić w tym terminie o powodach opóźnienia oraz o terminie, w jakim udostępni informację, nie dłuższym jednak niż 2 miesiące od dnia złożenia wniosku. Z materiału dowodowego zgromadzonego w aktach sprawy wynika, że wniosek o udostępnienie informacji publicznej został doręczony R.C.K.K. w P. w dniu [...] lipca 2018 r. W aktach sprawy nie znajduje się wprawdzie Urzędowe Poświadczenie Odbioru w postaci dokumentu elektronicznego. Niemniej datę doręczenia wniosku z dnia [...] lipca 2018 r. należy uznać za bezsporną, gdyż okoliczność ta nie była nie była kwestionowana przez żadną ze stron postępowania. Tym samym termin do załatwienia powyższego żądania upływał w dniu [...] lipca 2018 r. Nie ulega przy tym wątpliwości, że informacja publiczna została udostępniona skarżącemu dopiero w dniu [...] października 2018 r., a zatem z przekroczeniem terminu z art. 13 ust. 1 u.d.i.p. Jednocześnie akta administracyjne nie obejmuje zawiadomienia z art. 13 ust. 2 u.d.i.p. o wyznaczeniu nowego terminu załatwienia sprawy. Wobec tego należy przyjąć, że organ pozostawał w bezczynności, gdyż nie załatwił w ustawowym terminie wniosku z dnia [...] lipca 2018 r. Jak wskazano w odpowiedzi na skargę, rozważany wniosek został omyłkowo pominięty i zarejestrowany już po wniesieniu skargi na bezczynność. Po dokonaniu wspomnianej rejestracji w dniu [...] października 2018 r. udostępniono skarżącemu żądaną informację. Tym samym w okresie od dnia [...] lipca 2018 r. do dnia [...] października 2018 r. R.C.K.K. w P. pozostawało w stanie bezczynności. Skutki nieprawidłowości w zakresie kształtowania i obsługiwania przez organy oficjalnych systemów służących do komunikacji z tymi organami nie mogą bowiem być przerzucane na korzystających z tych systemów. Ryzyko nieodebrania lub nieodczytania przez organ wysłanego do niego przy użyciu poczty elektronicznej wniosku, skierowanego na oficjalnie podany organu, obciąża ten organ, a nie wnioskodawcę. W tej sytuacji Sąd na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. umorzył postępowanie sądowe w zakresie zobowiązania organu do załatwienia wniosku z dnia [...] lipca 2018 r. Informacja publiczna została bowiem przekazana skarżącemu, wobec czego nakładanie takiego obowiązku na organ stało się bezprzedmiotowe. Jednocześnie zgodnie z art. 149 § 1 pkt 3 p.p.s.a. Sąd stwierdził, że organ dopuścił się bezczynności, przy czym na mocy art. 149 § 1a p.p.s.a. Sąd uznał, że bezczynność ta nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa. Nieterminowe załatwienie sprawy wynikało bowiem z omyłki organu i nie wskazuje na lekceważący stosunek do prawa. Jednocześnie należy podkreślić, że żądana przez skarżącego informacja publiczna została przekazana niezwłocznie po wykryciu nieprawidłowości. Sąd orzekł o kosztach na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c i § 14 ust. 1 pkt 2 lit. b rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2015 r. poz. 1800 z późn. zm.), zasądzając na rzecz skarżącego zwrot wpisu od skargi (100 zł, k. 9 i 15 akt sądowych) i skargi kasacyjnej (100 zł, k. 49-50 akt sądowych), opłaty skarbowej od pełnomocnictwa (17 zł, k. 8 akt sądowych), opłat za czynności adwokackie w I instancji (480 zł) i w II instancji (240 zł).