IV SAB/Po 176/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jerzy Stankowski (spr.) Sędziowie WSA Anna Jarosz WSA Tomasz Grossmann po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 20 grudnia 2018 r. sprawy ze skargi Ł. S. na bezczynność R.C.K.K. w P. w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej 1. umarza postępowanie sądowoadministracyjne w zakresie zobowiązania R.C.K.K. w P. do załatwienia wniosku z dnia [...] lipca 2018 r. o udostępnienie informacji publicznej; 2. stwierdza, że R.C.K.K. w P. dopuściło się bezczynności; 3. stwierdza, że bezczynność Regionalnego Centrum Krwiodawstwa i Krwiolecznictwa w P. nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; 4. oddala skargę w pozostałym zakresie; 5. zasądza od R.C.K.K. w P. na rzecz skarżącego Ł. S. kwotę 597 (pięćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Ł. S. złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w P. skargę na bezczynność Dyrektora R.C.K.K. w P. w związku z nierozpoznaniem wniosku o udostępnienie informacji publicznej z dnia [...] lipca 2018 r. w postaci umowy o pracę zatrudnionego radcy prawnego oraz umów z podmiotami zewnętrznymi o świadczenie umów w zakresie obsługi prawnej w tym zastępstwa procesowego w okresie od [...] stycznia 2014 r. do dnia sporządzenia odpowiedzi na wniosek. Skarżący wniósł o zobowiązanie Dyrektora R.C.K.K. w P. do rozpoznania wniosku oraz o zasądzenie kosztów postępowania sądowoadministracyjnego. Skarżący stwierdził, że umowa o pracę z radcą prawnym stanowi informację publiczną. R. prawny jest osobą pełniącą funkcję publiczną. Z kolei informację publiczną stanowi informacja o kosztach obsługi prawnej, tak też informację publiczną stanowią umowy zawarte przez podmiot publiczny odnoszące się do obsługi prawnej tego podmiotu. W odpowiedzi na skargę Dyrektor R. C. K. i Krwiolecznictwa w P. wniósł o umorzenie postępowania. Wyjaśnił, że w dniu [...] października 2018 r. do organu wpłynęła skarga Ł. S. z dnia [...] października 2018 r. na bezczynność w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej. Wszelka korespondencja wpływająca do organu, w tym również wnioski o udostępnienie informacji publicznej, są rejestrowane w dzienniku korespondencyjnym, chronologicznie według kolejności wpływu. Do daty wniesienia skargi w organie nie został zarejestrowany wniosek Skarżącego z dnia [...] lipca 2018 r. o udostępnienie informacji publicznej. Wobec powyższego, po wpłynięciu skargi, organ podjął działania mające na celu wyjaśnienie czy wniosek ten wpłynął oraz z jakiej przyczyny nie został zarejestrowany i rozpatrzony. W wyniku dokonanych ustaleń stwierdzono, iż w dacie [...] lipca 2018 r. Skarżący skierował do organu dwa odrębne wnioski o udostępnienie informacji publicznej za pomocą platformy ePUAP. Wydrukowany, zarejestrowany i rozpatrzony został jeden wniosek Skarżącego, a przez nieuwagę pominięty został wniosek, objęty przedmiotem skargi. W tym stanie niezwłocznie w dniu [...] października 2018 r. udzielono Skarżącemu żądanych informacji za pośrednictwem platformy ePUAP - zgodnie z żądaniem wniosku Skarżącego. Z powodu udzielenia żądanej informacji przez organ, skarga stała się bezprzedmiotowa albowiem ustała bezczynność organu. Jednocześnie w ocenie organu bezczynność nie miała charakteru rażącego naruszenia prawa. Przekroczono wprawdzie termin załatwienia sprawy, jednakże organ po otrzymaniu skargi w dniu [...] października 2018 r. podjął niezwłocznie niezbędne czynności zmierzające do wyjaśnienia sprawy i w dniu [...] października 2018 r. przesłał Skarżącemu żądane informacje. Opóźnienie w udzielaniu żądanych informacji nie wynikało z lekceważącego traktowania obowiązków ustawowych lecz z oczywistej omyłki. Skarżący tylko w roku 2018 skierował do organu łącznie 15 wniosków o udostępnienie informacji publicznej, Wszystkie te wnioski, w tym wniosek objęty skargą, zostały rozpatrzone, za wyjątkiem jednego wniosku, którego ustawowy termin załatwienia nie upłynął w dacie sporządzenia odpowiedzi na skargę. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest zasadna. W rozpoznawanej sprawie Skarżący domagał się od Dyrektora R.C.K.K. w P. udostępnienia informacji publicznej w postaci umowy o pracę zatrudnionego radcy prawnego oraz umów z podmiotami zewnętrznymi o świadczenie umów w zakresie obsługi prawnej w tym zastępstwa procesowego w okresie od [...] stycznia 2014 r. do dnia sporządzenia odpowiedzi na wniosek. Bezspornym pozostaje, że Dyrektor R.C.K.K. w P. jest podmiotem zobowiązanym do udostępnienia informacji publicznej, jak i to, że zakres żądania Skarżącego obejmował dane charakterze informacji publicznej. Niemniej jednak wyjaśnić wypada, że zgodnie z art. 4 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (t.j. Dz. U. z 2018 r. poz. 1330 z późn. zm.; zwanej dalej "u.d.i.p.") obowiązane do udostępniania informacji publicznej są władze publiczne oraz inne podmioty wykonujące zadania publiczne, w szczególności: 1) organy władzy publicznej; 2) organy samorządów gospodarczych i zawodowych; 3) podmioty reprezentujące zgodnie z odrębnymi przepisami Skarb Państwa; 4) podmioty reprezentujące państwowe osoby prawne albo osoby prawne samorządu terytorialnego oraz podmioty reprezentujące inne państwowe jednostki organizacyjne albo jednostki organizacyjne samorządu terytorialnego; 5) podmioty reprezentujące inne osoby lub jednostki organizacyjne, które wykonują zadania publiczne lub dysponują majątkiem publicznym, oraz osoby prawne, w których Skarb Państwa, jednostki samorządu terytorialnego lub samorządu gospodarczego albo zawodowego mają pozycję dominującą w rozumieniu przepisów o ochronie konkurencji i konsumentów. R.C.K.K. w P. zgodnie z zarządzeniem Ministra Zdrowia z dnia [...] czerwca 2012 r. w sprawie nadania statutu R.C.K.K. w P. (Dz.Urz.MZ z dnia [...] czerwca 2012 r.) jest podmiotem leczniczym w rozumieniu ustawy z dnia [...] kwietnia 2011 r. o działalności leczniczej (Dz. U. nr 112 poz. 654 ze zm.) prowadzonym w formie samodzielnego publicznego zakładu opieki zdrowotnej (§ 1 ww. zarządzenia). Regionalne Centrum Krwiodawstwa i Krwiolecznictwa w P. jako podmiot publiczny finansowany ze środków publicznych (§ 8 ww. zarządzenia) jest organem zobowiązanym do udostepnienia informacji publicznej w myśl art. 4 u.d.i.p. Oceniając charakter żądanych przez Skarżącego informacji wskazać trzeba, iż z art. 1 ust. 1 u.d.i.p. wynika, że za informację publiczną uznaje się informację o sprawach publicznych. Tę ogólną definicję doprecyzowuje art. 6 ust. 1 u.d.i.p., który wskazuje katalog spraw, jakich mogą dotyczyć informacje o charakterze informacji publicznych, przy czym zaznaczyć trzeba, iż ów katalog ma charakter otwarty o czym świadczy użyty przez ustawodawcę zwrot "w szczególności". Przyjąć należy, że informacją publiczną są wszelkie informacje wytworzone przez władze publiczne oraz osoby pełniące funkcje publiczne, a także inne podmioty, które wykonują funkcje publiczne lub gospodarują mieniem publicznym, jak również informacje odnoszące się do wspomnianych władz, osób i innych podmiotów, niezależnie od tego, przez kogo zostały wytworzone. Informacją publiczną będzie więc każda wiadomość wytworzona lub odnosząca się do władz publicznych, a także odnosząca się do innych podmiotów wykonujących funkcje publiczne lub gospodarujących mieniem publicznym. Przy wykładni tego przepisu należy kierować się art. 61 Konstytucji RP zgodnie z którym prawo do informacji jest publicznym prawem obywatela, realizowanym na zasadach skonkretyzowanych w ustawie o dostępie do informacji publicznej. W orzecznictwie przyjęto, że informację publiczną stanowi każda informacja wytworzona przez szeroko rozumiane władze publiczne oraz osoby pełniące funkcje publiczne, a także inne podmioty, które tę władzę realizują bądź gospodarują mieniem komunalnym lub mieniem Skarbu Państwa w zakresie swych kompetencji. Taki charakter ma również wiadomość niewytworzona przez podmioty publiczne, lecz odnoszące się do tych podmiotów. W pojęciu informacji publicznej mieści się zarówno treść dokumentów bezpośrednio wytworzonych przez organ, jak i tych, których organ używa przy realizacji przewidzianych prawem zadań, nawet gdy nie pochodzą wprost od niego. W orzecznictwie sądów administracyjnych podkreśla się konieczność udostępnienia informacji publicznej w postaci umów cywilnoprawnych wraz z danymi osobowymi podmiotów otrzymujących zapłatę ze środków publicznych. Uzasadniając takie stanowisko, sądy wskazują, że jawność i związany z nią dostęp do informacji publicznej mają wymuszać transparentność, uczciwość oraz legalność działania władzy publicznej i zapewnić społeczną kontrolę nad działaniem organów administracji publicznej i podmiotami gospodarującymi mieniem publicznym (zob. wyroki NSA z dnia 11 września 2012 r. OSK 916/12 oraz 11 grudnia 2014 r. I OSK 213/14, WSA w Poznaniu z dnia 22 listopada 2017 r. IV SAB/Po 68/17; http://orzeczenia.nsa.gov.pl, a także Irena Kamińska, Mirosława Rozbicka-Ostrowska Ustawa o dostępie do informacji publicznej, Komentarz, Warszawa 2016, s. 116-117). Skoro zatem R.C.K.K. w P. jest podmiotem obowiązanym do udostępnienia informacji publicznej, a żądane przez Skarżącego dane stanowią informację publiczną, ocenić należało czy żądana przez Skarżącego informacja publiczna została mu udostępniona w terminie przewidzianym przepisami ustawy oraz w formie przewidzianej w tych przepisach. W świetle art. 13 ust. 1 u.d.i.p. udostępnianie informacji publicznej na wniosek następuje bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku, z zastrzeżeniem ust. 2 i art. 15 ust. 2 u.d.i.p. Zgodnie z art. 13 ust. 2 u.d.i.p., jeżeli informacja publiczna nie może być udostępniona w terminie określonym w ust. 1, podmiot obowiązany do jej udostępnienia powiadamia w tym terminie o powodach opóźnienia oraz o terminie, w jakim udostępni informację, nie dłuższym jednak niż 2 miesiące od dnia złożenia wniosku. Niekwestionowanym w rozpoznawanej sprawie jest, że wniosek o udostępnienie informacji publicznej zostatał doręczony R.C.K.K. w P. w dniu [...] lipca 2018 r. Jak wynika z treści odpowiedzi na skargę wniosek przez nieuwagę został pominięty i został zarejestrowany dopiero po wniesieniu skargi na bezczynność do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu. Po zarejestrowaniu wniosku, w dniu [...] października 2018 r. udostępniono Skarżącemu żądaną informację. Oznacza to, że w okresie od [...] lipca 2018 r. do [...] października 2018 r. R.C.K.K. w P. pozostawało w stanie bezczynności. Skutki nieprawidłowości w zakresie kształtowania i obsługiwania przez organy administracji publicznej oficjalnych systemów służących do komunikacji z tymi organami nie mogą bowiem być przerzucane na korzystających z tych systemów (zob. postanowienie NSA z dnia 5 listopada 2015 r., sygn. akt I OZ 1414/15, wyrok NSA z dnia 16 lutego 2016 r., sygn. akt I OSK 2186/14; http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Ryzyko nieodebrania czy też nieodczytania przez organ wysłanego do niego przy użyciu poczty elektronicznej wniosku, skierowanego na oficjalnie podany organu, obciąża ten organ, a nie wnioskodawcę (por. post. NSA z dnia 18 listopada 2015 r., sygn. akt I OSK 2897/15; http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Udostępnienie żądanej informacji po wniesieniu skargi do wojewódzkiego sądu administracyjnego bezprzedmiotowym czyni zobowiązywanie organu do rozpoznania wniosku. Nie zwalniało to jednak Sądu z obowiązku oceny stwierdzona bezczynność miała charakter rażącego naruszenia prawa. Oceniając tę kwestę Sąd wziął pod uwagę, że kwalifikacja naruszenia prawa jako "naruszenie rażące" musi posiadać pewne dodatkowe cechy w stosunku do stanu określanego jako "zwykłe" naruszenie. Rażące naruszenie prawa oznacza wadliwość o szczególnie dużym ciężarze gatunkowym, a zachodzi w razie oczywistego lekceważenia wniosków Skarżącego i jawnego natężenia braku woli do załatwienia sprawy, jak też w razie ewidentnego niestosowania przepisów prawa. Rażące opóźnienie w podejmowanych przez organ czynnościach w danej sprawie ma być też oczywiście pozbawione jakiegokolwiek racjonalnego uzasadnienia. Zdaniem Sądu w rozpoznawanej sprawie bezczynność organu nie miała charakteru rażącego naruszenia prawa. Wprawdzie organ znacznie przekroczył termin określony w art. 13 ust. 1 u.d.i.p., a zwłoka w rozpoznaniu wniosku wynikała z nieuwagi organu, jednak Sąd miał na uwadze, że żądana informacja została udostępniona niezwłocznie po odnotowaniu wniosku. Sąd uznał, że zwłoka w rozpoznaniu wniosku nie była związana z lekceważącym traktowaniem ustawowych obowiązków. W konsekwencji bezczynność R.C.K.K. w P. nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa. W tym stanie rzeczy Sąd na podstawie art. art. 161 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2018 r. poz. 1302 ze zm.) orzekł o umorzeniu postępowania w zakresie zobowiązania organu do załatwienia sprawy (pkt 1 wyroku). Na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 ww. ustawy Sąd stwierdził, że organ dopuścił się bezczynności (pkt 2 wyroku), a na podstawie art. 149 § 1a ww. ustawy Sąd stwierdził, że bezczynność nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa (pkt 3 wyroku). O kosztach postępowania (pkt 4 wyroku) Sąd orzekł na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 ww. ustawy uwzględniając kwotę stanowiącą równowartość uiszczonego wpisu od skargi (100 zł), opłaty skarbowej od pełnomocnictwa (17 zł), a także wynagrodzenia radcy prawnego reprezentującego Skarżącego (480 zł) ustalonego na podstawie § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c. rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2018 r. poz. 265).