IV SAB/Po 177/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Izabela Bąk-Marciniak Sędzia WSA Monika Świerczak Sędzia WSA Katarzyna Witkowicz-Grochowska (spr.) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 15 stycznia 2025 r. sprawy ze skargi K. S. na bezczynność Wojewody w przedmiocie udzielenia zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego UE postanawia 1. umorzyć postępowanie sądowoadministracyjne; 2. zasądzić od Wojewody na rzecz skarżącej K. S. kwotę 100 zł (słownie: sto złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. K. S. w dniu 31 października 2024 r. (data nadania w Urzędzie Pocztowym) wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skargę na bezczynność Wojewody w przedmiocie udzielania jej zezwolenia na pobyt długoterminowy rezydenta UE na terytorium Rzeczpospolitej Polskiej polegającą na niewydaniu decyzji w tym przedmiocie. Skarżąca zarzuciła rażące naruszenie przepisów postępowania: - art. 6 k.p.a., art. 7 k.p.a., art. 8 k.p.a. i art. 9 k.p.a. poprzez prowadzenie postępowania w sposób niebudzący zaufania jego uczestników do władzy publicznej, zaniechania działania, zaniechanie stania na straży praworządności i działania w sposób mający na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli; - art. 12 k.p.a., art. 35 § 1 k.p.a. i art. 36 § 1 k.p.a. poprzez prowadzenie postępowania w sposób rażąco przekraczający terminu do załatwienia sprawy. W związku z powyższym Skarżąca wniosła o 1. zobowiązanie Wojewody do wydania decyzji będącej odpowiedzią na jej wniosek w terminie 14 dni;, 2. stwierdzenie, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. 3. zasądzenie od organu kosztów według norm przepisanych 4. dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu ze wskazanych dokumentów (wniosku, ponaglenia oraz skargi z 17 października 2024 r.). W uzasadnieniu skargi Skarżąca wskazała, że w dniu 15 marca 2024 r. wystąpiła do Wojewody z wnioskiem o udzielenie zezwolenia na pobyt długoterminowy rezydenta UE na terytorium Rzeczpospolitej Polskiej w oparciu o przepisu art. 211 ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach. Przez okres od 15 marca 2024 roku do dnia złożenia niniejszej skargi decyzja w przedmiocie wydania zezwolenia na pobyt długoterminowy nie została wydana. Organ nie tylko nie działał w sprawie, ale nawet nie poinformował o przyczynach zaistniałej sytuacji. Przekroczenie terminu załatwienia sprawy jest znaczne i niezaprzeczalne. Strona na rozstrzygnięcie czeka już 7 miesięcy. Zachowanie organu świadczy jedynie o bezpodstawnym i świadomym wydłużaniu postępowania, co niewątpliwie narusza powołane w skardze zasady ogólne postępowania administracyjnego, normy prawa materialnego. Skarżąca wskazała, że nadzwyczajna sytuacja mająca związek z pomocą obywatelom Ukrainy nie może powodować zaniedbywania obowiązków względem innych stron postępowania. Przy czym poinformowała, że nie posiada statusu ochrony czasowej tj. Peselu UKR, zatem nie dotyczą jej przepisy o zawieszeniu terminów, o których mowa w ustawie o pomocy obywatelom Ukrainy. Do skargi załączyła kopię ponaglenia w sprawie udzielenia zezwolenia na pobyt długoterminowy rezydenta UE oraz dowód jego nadania do organu w Urzędzie Pocztowym w dniu 28 września 2024 r. W odpowiedzi na skargę Wojewoda Wielkopolski wniósł o jej oddalenie. Wojewoda argumentował, że zarzuty skargi nie zasługują na uwzględnienie ze względu na stan prawny obowiązujący w czasie zakwestionowanego skargą stanu przewlekłości oraz ze względu na zakończenie postępowania decyzją z 20 listopada 2024 r. Dalej organ wskazał, że w postępowaniu dotyczącym legalizacji pobytu cudzoziemców od dnia 15 kwietnia 2022 r. mają zastosowanie przepisy ustawy z dnia 12 marca 2022 r. o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa (Dz.U. z 2023 r. poz. 185), zgodnie z którymi bieg terminów do załatwienia spraw dotyczących udzielenia cudzoziemcowi zezwolenia na pobyt w postępowaniach prowadzonych przez wojewodę nie rozpoczyna się, a rozpoczęty ulega zawiedzeniu na ten okres. Do 31 grudnia 2022 r. kwestię tą regulowały przepisy art. 100c ust. 1 ustawy, następnie termin ten przedłużono do 30 września 2025 r. (art. 100d ust. 1 powyższej ustawy). Wojewoda argumentował, że zawieszenie biegu terminów wprowadzono w związku ze znaczącym dodatkowym obciążeniem urzędów wojewódzkich w kontekście obecnego masowego napływu cudzoziemców z terenów Ukrainy i zjawisk temu towarzyszących. Nadal trwa sytuacja nadzwyczajna wymagająca nadzwyczajnych rozwiązań. Zdaniem Wojewody w niniejszej sprawie nie można zarzucić jego działaniu rażącego naruszenia prawa. Nadto zgodnie z art. 100d ust. 3 pkt 2 ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy organowi nie wymierza się grzywny ani nie zasądza się od niego na rzecz skarżących sum pieniężnych za niewydanie rozstrzygnięć w terminach określonych przepisami prawa. Dalej Wojewoda wskazał na ilość załatwionych spraw oraz ciągły wzrost wpływu spraw do organu, a także podjęcie czynności mających wzmocnić obsadę kadrową oraz pozostałe zasoby niezbędne do załatwiania spraw. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje. Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. z 2024 r. poz. 1267) sądy administracyjne sprawują kontrolę nad działalnością administracji publicznej przyjmując jako kryterium kontroli zgodność z prawem. W świetle art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935, dalej: "p.p.s.a.") kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w art. 3 § 2 pkt 1–4 p.p.s.a., w tym w przedmiocie wydania decyzji administracyjnej. W pierwszej kolejności rozważenia wymaga kwestia dopuszczalności skargi na przewlekłość postępowania organu administracji. W myśl art. 53 § 2b p.p.s.a. formalnym wymogiem dla skutecznego wniesienia omawianej skargi jest to, aby została ona poprzedzona ponagleniem skierowanym do właściwego organu. Z akt administracyjnych sprawy wynika, że Skarżąca wypełniła powyższy wymóg formalny, składając pismem z dnia 17 września 2024 r. wymagane ponaglenie, które zostało złożone po upływie terminu o jakim mowa w art. 210 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 223 ustawy z 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach (Dz.U. z 2024 r. poz. 679, dalej "u.c."), [patrz postanowienie WSA w Poznaniu z 17 sierpnia 2023 r. (sygn. akt IV SAB/Po 89/23, dostępne: orzeczenia.nsa.gov.pl, dalej "CBOSA")]. Poza tym, do skarg na bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania nie mają zastosowania terminy do wniesienia skargi ustalone w przepisach art. 53 p.p.s.a. Zgodnie bowiem z art. 53 § 2b p.p.s.a. skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania można wnieść "w każdym czasie". Skarga w niniejszej sprawie na przewlekłe prowadzenie postępowania została wniesiona w toku toczącego się postępowania administracyjnego i po wniesieniu ponaglenia, zatem w świetle p.p.s.a. jest dopuszczalna. Z akt administracyjnych sprawy wynika, że w dniu 15 marca 2024 r., w którym skarżąca złożyła wniosek o zezwolenie na pobyt długoterminowy rezydenta UE na terenie RP została także zawiadomiona o wszczęciu postępowania administracyjnego w powyżej sprawie i poinformowana, że do 30 czerwca 2024 r. bieg terminu na załatwienie sprawy nie rozpoczyna się, a rozpoczęty ulega zawieszeniu na ten okres. Nadto, że nie stosuje się przepisów o bezczynności organu oraz o obowiązku organu do powiadomienia strony o niezałatwieniu sprawy w terminie. Organ dokonał także pozytywnej weryfikacji oceny formalnej wniosku. Ponaglenie Skarżącej z 17 września 2024 r. zostało pozostawione bez rozpoznania przez Wojewodę Wielkopolskiego w dniu 07 października 2024 r. Następnie, pismem z tego samego dnia Skarżąca została zobowiązana do uzupełnienia w terminie 14 dni dokumentów niezbędnych do udzielenie zezwolenia, zawiadomiona o możliwości wypowiedzenia się w spawie oraz poinformowana o przedłużeniu do 30 września 2025 r. zawieszenia biegu terminów do załatwienia sprawy. W dniu 21 października 2024 r. za pośrednictwem operatora pocztowego Skarżąca wniosła skargę datowaną na 17 października 2024 r. na podstawie art. 227 k.p.a. w zw. z art. 37 § 1 pkt 1 § 2 i § 3 pkt 1 k.p.a. w związku z bezczynnością Wojewody w sprawie udzielenia zezwolenia na pobyt długoterminowy rezydenta UE na terytorium RP, na którą Wojewoda udzielił odpowiedzi w dniu 20 listopada 2024 r. W tym samym dniu, tj. 20 listopada 2024 r. Wojewoda Wielkopolski decyzją wydaną na podstawie art. 218 ust. 1 w zw. z art. 214 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach (Dz.U. z 2024 r. poz. 769) odmówił udzielenia K. S. zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego Unii Europejskiej. W świetle art. 149 § 1 pkt 1-3 p.p.s.a. uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania sąd: 1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności; 2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa; 3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. W przypadku uwzględnienia skargi sąd stwierdza także, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (art. 149 § 1a p.p.s.a.). Ponadto sąd może orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 (art. 149 § 2 p.p.s.a.). W pierwszej kolejności wskazać należy, że Sąd rozpoznający niniejszą sprawę podziela stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażone w wyroku z dnia 05 czerwca 2023 r. (sygn. akt II OSK 2059/22, CBOSA), zgodnie z którym art. 100c ustawy z 12 marca 2022 r. o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa (Dz.U. z 2024 r. poz. 167 dalej "u.p.o.U.") nie ma zastosowanie tylko do cudzoziemców, którzy są obywatelami Ukrainy, opuszczającymi terytorium tego państwa w związku z działaniami zbrojnymi zainicjowanymi 24 lutego 2022 r. W ocenie NSA taka interpretacja nie wynika ani z brzmienia, ani z celu ww. przepisu. Po pierwsze, w przepisie tym mówi się o "cudzoziemcu", a nie "obywatelu Ukrainy". Lege non distinguente, przepis ten dotyczy każdego cudzoziemca, czyli osoby, która nie posiada obywatelstwa polskiego (zob. art. 3 pkt 2 u.c.). Po drugie, trzeba wskazać na szeroki zakres spraw, których dotyczy ten przepis w tym zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego UE (art. 100c ust. 1 u.p.o.U.). Znaczna część tych spraw nie może mieć jakiegokolwiek związku z pomocą udzielaną obywatelom Ukrainy w związku z wojną (np. zezwolenia na pobyt stały, nie wspominając już o postępowaniach dotyczących cofnięcia posiadanych już zezwoleń). Po trzecie, art. 100c u.p.o.U. wprowadza szereg rozwiązań w sposób istotny ograniczających prawa cudzoziemców, w tym ich prawa do załatwienia sprawy w rozsądnym terminie. Trudno znaleźć racjonalne uzasadnienie dla tezy, że ustawa o pomocy obywatelom Ukrainy wprowadza równocześnie rozwiązania pogarszające sytuację prawną wyłącznie tej grupy cudzoziemców. Wobec powyższego, wbrew temu co podnosi Skarżąca, odnoszą się do niej przepisy u.p.o.U. – art. 100c ust. 1 – 4 i art. 100d ust. 1- 4 u.p.o.U. Postępowanie sądowoadministracyjne w niniejszej sprawie podlega jednak umorzeniu. Zgodnie z art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. sąd wydaje postanowienie o umorzeniu postępowania, gdy postępowanie z innych przyczyn stało się bezprzedmiotowe. Bezprzedmiotowość postępowania oznacza m.in. sytuację, gdy w toku tego postępowania, przed wydaniem wyroku, przestanie istnieć przedmiot zaskarżenia. Z taką sytuacją będziemy mieć do czynienia w wówczas, gdy po wniesieniu skargi organ wyda stosowny akt lub podejmie właściwą czynność w trybie autokontroli (art. 54 § 3 P.p.s.a.). Taka sytuacja zaistniała w rozpatrywanej sprawie w świetle analizy dokumentów złożonych do akt administracyjnych. Wojewoda załatwił wniosek Skarżącej i w dniu 20 listopada 2024 r. wydał decyzję w sprawie o udzielenie zezwolenia na pobyt długoterminowy rezydenta UE, po wniesieniu skargi do WSA w Poznaniu. W takiej sytuacji Sąd wydaje postanowienie o umorzeniu postępowania sądowoadministracyjnego, gdy postępowanie z innych przyczyn stało się bezprzedmiotowe (art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a.). W tym stanie rzeczy, Sąd orzekł na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a., jak w punkcie 1 postanowienia. O zwrocie kosztów sądowych na rzecz skarżącej od organu Sąd orzekł na podstawie art. 201 § 1 p.p.s.a. i art. 205 § 1 p.p.s.a., stosując wykładnię analogia legis, jak w punkcie 2 postanowienia. Na koszty te składa się wpis sądowy w kwocie 100 zł zgodnie z § 2 ust. 1 pkt 6 Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2021 r. poz. 535). Sprawa została rozpoznana przez Sąd w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 119 pkt 4 p.p.s.a. przez trzech sędziów (art. 120 p.p.s.a.).