IV SAB/Po 25/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Maciej Dybowski po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym dnia 27 października 2006r. sprawy ze skargi B. K. na bezczynność Prezydenta Miasta P. w przedmiocie przydziału lokalu socjalnego postanawia odrzucić skargę /-/ M. Dybowski B. K. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego Poznaniu skargę na bezczynność Prezydenta Miasta P.w przedmiocie przydzielenia jej lokalu socjalnego na podstawie wyroku Sądu Rejonowego w P. z dnia [...]. sygn. akt [...] wydanego w sprawie z powództwa Z. H. przeciwko B. K. o nakazanie opuszczenia lokalu i zapłatę. Powyższego Skarżąca dokonała po wydaniu przez Sąd Rejonowy w P. Wydział I Cywilny postanowienia sygn. akt [...] z dnia [...] r., odrzucającego pozew B.K.. przeciwko Urzędowi Miasta P. o przydział lokalu socjalnego. W powyższym postanowieniu Sąd Rejonowy w P. uznał, iż sprawa o przydział lokalu socjalnego nie jest sprawą cywilną w rozumieniu art. 1 kpc i jako taka nie należy do właściwości Sądu powszechnego. Sąd wskazał również, iż przydział lokalu socjalnego winien być dochodzony na drodze postępowania administracyjnego. Tym samym Sąd pośrednio wskazał właściwość sądu administracyjnego jako właściwego do sprawowania kontroli nad organami administracji publicznej. W stosunku do stanu prawnego, istniejącego w dacie orzekania przez Sąd Rejonowy w P. wyrokiem eksmisyjnym z dnia [...] r. - sygn. [...], nastąpiła zasadnicza zmiana stanu prawnego. Pod rządem ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. - Prawo lokalowe (j.t. Dz. U. 30/87/165 ze zm.) Sąd powszechny nie orzekał o pomieszczeniu zastępczym; kwestia pomieszczeń zastępczych była rozstrzygana w toku postępowania egzekucyjnego (A. Gola, J. Suchecki "Najem i własność lokali. Przepisy i komentarz" - W.Pr. 1999 s. 87 uw. 1, 2; s. 135 uw. 1-4). W okresie do dnia [...] października 1994 r. dominowało też nawiązywanie stosunków najmu w trybie decyzji administracyjnych (art. 27 i 36 Prawa lokalowego w zw. z art. 63 i art. 67 pkt 2 ustawy z dnia 2 lipca 1994 r. o najmie lokali mieszkalnych i dodatkach mieszkaniowych - Dz. U. 105/94/509 ze zm. - następnie j.t. Dz. U. 120/98/787 ze zm. - dalej unl). Wraz z wejściem w życie unl, najem nawiązuje się w trybie umownym, bądź - w przypadkach wyraźnie uregulowanych - z mocy prawa. Zgodnie z ogólną zasadą wynikającą z art. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. - dalej ppsa) sądy administracyjne powołane są do rozpoznawania spraw z zakresu kontroli działalności administracji publicznej oraz innych spraw, do których na mocy przepisów szczególnych stosuje się przepisy prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Zakres orzekania sądów administracyjnych określony został w art. 3 § 1 - 3 ppsa, z którego wynika, iż zakres sądowej kontroli sprawowanej przez te sądy ograniczony został do kontroli działalności administracji publicznej. Zgodnie z art. 3 § 2 powołanej wyżej ustawy sądy administracyjne orzekają w sprawach skarg na decyzje administracyjne; postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które przysługuje zażalenie albo kończące postępowanie lub też rozstrzygające sprawę co do istoty; postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które przysługuje zażalenie; inne niż decyzja czy postanowienie akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, akty nienormatywne organów jednostek samorządu terytorialnego, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej; akty prawa miejscowego, akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego, bezczynność organów w określonych przypadkach. W niniejszej sprawie, której przedmiotem jest bezczynność Prezydenta Miasta P. w przedmiocie przydziału lokalu socjalnego w związku z wydaniem wyroku eksmisyjnego nie mamy jednak do czynienia ze sprawą administracyjnoprawną. Do spraw z zakresu administracji publicznej nie należą działania rodzące bezpośrednio skutki cywilnoprawne (B. Adamiak w: "Postępowanie administracyjne..." s. 380; A. Kabat w: "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz" Zakamycze 2005 s. 26 uw. 19). Zgodnie z ustawą z dnia 21 czerwca 2001r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego (j.t. Dz.U. 31/05/266 ze zm. - dalej uol), zasady gospodarowania zasobem mieszkaniowym gminy, w tym umowy o odpłatne użytkowanie lokalu i umowy najmu lokalu socjalnego poddane są procedurze cywilno - prawnej co oznacza, że sprawy te rozpoznają Sądy powszechne. Przepis art. 35 ust. 1 uol przewiduje, że osobie, o której mowa w art. 14 ust. 4 tej ustawy, przysługuje uprawnienie do lokalu socjalnego, jeżeli przed dniem wejścia w życie ustawy (10 lipca 2001 r.) została objęta orzeczeniem sądowym, chociażby nieprawomocnym, nakazującym opróżnienie lokalu, lub ostateczną decyzją administracyjną, o której mowa w art. 34, a orzeczenie to lub decyzja nie zostały wykonane przed dniem wejścia w życie ustawy. Postępowanie w tych sprawach jest wolne od opłat sądowych. Z kolei w art. 14 ust. 1 uol ustawodawca przewidział, iż w wyroku nakazującym opróżnienie lokalu sąd orzeka o uprawnieniu do otrzymania lokalu socjalnego bądź o braku takiego uprawnienia wobec osób, których nakaz dotyczy. Obowiązek zapewnienia lokalu socjalnego ciąży na gminie właściwej ze względu na miejsce położenia lokalu podlegającego opróżnieniu. Powyższy przepis wprowadzony został z dniem [...] lipca 2001 r., wobec wejścia w życie ustawy o ochronie praw lokatorów i miał na celu wzmocnienie ochrony lokatorów przed eksmisją "na bruk". Po raz pierwszy regulacja taka przewidziana została jednak już w ustawie z dnia 2 lipca 1994 r. o najmie lokali mieszkalnych i dodatkach mieszkaniowych (Dz. U. 105/94/509 ze zm., jedn. tekst: Dz. U. 120/98/787 ze zm.). Zgodnie z jej art. 36 sąd, biorąc pod uwagę dotychczasowy sposób korzystania z lokalu przez najemcę, jego szczególną sytuację materialną i rodzinną, mógł w wyroku nakazującym opróżnienie lokalu orzec o uprawnieniu najemcy do otrzymania lokalu socjalnego; lokal taki obowiązana była zapewnić gmina, a uprawniony miał pierwszeństwo w jego uzyskaniu. Z treści wskazanych powyżej przepisów, wynika, iż już od [...] października 1994 r. do kognicji sądów powszechnych należało orzekanie o uprawnieniu najemcy do otrzymania lokalu socjalnego. W przypadku ubiegania się o przyznanie lokalu socjalnego w związku z wydaniem wyroku eksmisyjnego, Skarżącej przysługuje prawo do wytoczenia przed sądem powszechnym powództwa o ustalenie (art. 189 kpc), że przysługuje jej uprawnienie do otrzymania lokalu socjalnego (uchwała SN z dnia 17 czerwca 2003 r. sygn. akt III CZP 41/03 OSNC 2004/7-8/105). Skoro więc przepisy uol wykluczają przyznanie lokalu socjalnego w formie decyzji, niedopuszczalnym jest tryb administracyjny w sprawie a tym samym niedopuszczalna jest skarga na bezczynność organów administracji publicznej wniesiona do sądu administracyjnego(odpowiednio - postanowienie NSA z 6.7.2004 r. - sygn. OSK 547/04 ONSA i WSA 3/04/51, akceptowane przez J. P. Tarno "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komantarz" W. Pr. 2006 s. 174 uw. 2 c). Z tego względu, na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 i § 3 ppsa Sąd orzekł, jak w sentencji postanowienia. Na marginesie wskazać należy, iż na podstawie art. 30 uol osoba zajmująca lokal bez tytułu prawnego do dnia wejścia w życie ustawy przez okres nie krótszy niż 10 lat wstępuje z mocy prawa w stosunek najmu tego lokalu po upływie 12 miesięcy od dnia wejścia w życie niniejszej ustawy, jeżeli właściciel nie wniesie w tym okresie powództwa o nakazanie tej osobie przez sąd opróżnienia lokalu lub jeżeli w tym samym terminie nie wniesiono powództwa o ustalenie nieistnienia stosunku najmu. Mając powyższe na uwadze, uwzględniając fakt, iż przedłożony wyrok eksmisyjny jest z dnia [...]. a z informacji zawartych w skardze nie wynika aby spełnione zostały przesłanki negatywne zawarte w dyspozycji art. 30 uol, B. K. rozważyć może wytoczenie powództwa przed Sądem Rejonowym w P. o ustalenie, że z mocy prawa wstąpiła w stosunek najmu zajmowanego lokalu (odpowiednio - uchwała SN z dnia 6.1.2005 r. - sygn. III CZP 67/04 - OSNC 11/05/187). Przeszkodą dla wytoczenia takiego powództwa nie będzie postanowienie Sądu Rejonowego w P. z dnia [...] r. - sygn. [...], bowiem nie jest ono objęte powagą rzeczy sądzonej. /-/ M. Dybowski KB/