IV SAB/Po 35/15

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu - Damian Mataczyński po rozpoznaniu w dniu 10 marca 2015r. na posiedzeniu niejawnym wniosku S.W. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi na bezczynność E.O. Sp. z o.o. w P. w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej postanawia odmówić przyznania prawa pomocy S.W. wniósł skargę na bezczynność E.O. Sp. z o.o. w P. w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej. Skarżący wraz ze skargą złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, z którego wynika, że prowadzi gospodarstwo domowe wraz z córką i synem, a źródłem ich utrzymania jest dochód z gospodarstwa rolnego wynoszący rocznie wraz z dopłatami [...] zł. Z oświadczenia o stanie majątkowym wynika, że wnioskodawca posiada dom o pow. [...] m2, nieruchomość rolną o pow. [...] ha oraz oborę, stodołę, wiatę i chlewnię. Opisując swój stan majątkowy skarżący ujawnił fakt posiadania ciągnika [...] (wartość [...] zł.), ciągnika [...] (wartość [...] zł.), kombajnu [...] (wartość [...] zł.), prasy zwijającej (wartość [...] zł.), opryskiwacz (wartość [...] zł.), ładowarki (wartość [...] zł.) i samochodu ciężarowego NISSAN (wartość [...] zł.). W uzasadnieniu wniosku skarżący wskazał, iż prowadzi gospodarstwo rolne i musiał zaciągnąć kredyty za zakup sprzętu rolniczego oraz zakup gruntów rolnych, aby w przyszłości gospodarstwo było dochodowe i sprostało wymogom rynku. Uzasadniając wniosek o przyznanie prawa pomocy wskazał na okoliczność, iż część dochodów pochłania utrzymanie dzieci w wieku szkolnym i koszty leczenia żony (schorzenie kręgosłupa). Opisując swą sytuację wnioskodawca przedstawił zestawienie wydatków w stosunku rocznym, z którego wynika że obsługa kredytów pochłania ok. [...] zł., podatek rolny [...] zł., zakup środków do produkcji ok. [...] zł., utrzymanie domu, rodziny, zakup energii i opał ok. [...]. Celem doprecyzowania sytuacji majątkowej wnioskodawcy, pismem z dnia 22 stycznia 2015r. wezwano go do przedłożenia wyciągów z kont bankowych za okres ostatnich 3 miesięcy, przedłożenie rachunków potwierdzających ponoszone koszty związane z utrzymaniem domu i spłatą kredytów i przedłożenie rachunków dotyczących zakupu leków (leczenia). W odpowiedzi na powyższe wezwanie skarżący przedłożył wyciąg z konta bankowego w [...] za okres 17.10.2014 – 18.01.2015r., decyzję w sprawie odroczenia terminu płatności podatku i kopię umowy dotyczącej zakupu pługu [...] o wartości [...] zł. Mając powyższe na uwadze stwierdzić należy, iż na podstawie art. 245 § 1 i 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. – dalej ppsa) prawo pomocy może być przyznane w zakresie częściowym, które obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Przesłanki regulujące przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej zawarte są w art. 246 §1 pkt 2 ppsa, zgodnie z którym prawo pomocy w zakresie częściowym Sąd przyznaje, gdy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Instytucja prawa pomocy jest jednak wyjątkiem od ogólnej zasady ustanowionej w art. 199 ppsa, zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest więc formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Należy także podkreślić, iż celem instytucji prawa pomocy jest umożliwienie skorzystania z drogi sądowej osobom o znikomych dochodach, znajdujących się na skraju ubóstwa, wobec których konieczność poniesienia kosztów sądowych mogłaby spowodować uszczerbek w koniecznym utrzymaniu. Nie można pominąć także i tego, że wyłożenie kosztów przez stronę skarżącą jest tylko czasowe, bowiem w przypadku uwzględnienia jej skargi, będzie jej przysługiwało prawo domagania się zwrotu kosztów postępowania. Przenosząc powyższe na grunt niniejszej sprawy stwierdzić należy, iż sytuacja majątkowa wnioskodawcy nie pozwala na uznanie, iż znajduje się on w takiej sytuacji, aby nie był w stanie pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Jak wynika bowiem z przedłożonych dokumentów skarżący posiada gospodarstwo rolne przynoszące stały dochód wynoszący rocznie wraz z dopłatami aż [...] zł. Należy również mieć na uwadze, iż wnioskodawca posiada znaczny majątek nieruchomy, w skład którego wchodzi dom wraz z zabudowaniami gospodarskimi oraz nieruchomość rolna o powierzchni [...] ha. Powyższe wskazuje, iż wnioskodawcza prowadzi gospodarstwo rolne znacznych rozmiarów. O skali prowadzonej działalności może świadczyć powierzchnia gruntów rolnych, posiadany sprzęt do produkcji rolnej oraz kwoty uzyskiwane tytułem zwrotu VAT. Kwota dochodu uzyskiwanego z tytułu prowadzonej produkcji rolnej wyklucza przyznanie skarżącemu prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Dla oceny niniejszego wniosku istotna również jest kwestia ponoszenia przez wnioskodawcę zobowiązań z tytułu zaciągniętych kredytów. Zauważyć należy, iż okoliczność posiadania tego rodzaju obciążeń finansowych i ponoszenia z tego tytułu znacznych kosztów, nie może automatycznie uzasadniać przyznania prawa pomocy. Jak wynika z wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżący zadeklarował spłatę rat kredytów na zakup sprzętu rolniczego i zakup gruntów w wysokości [...] zł. rocznie. Wysokość i częstotliwość rat została ustalona w oparciu o możliwości finansowe kredytobiorcy. Możliwości te zostały także zweryfikowane przez profesjonalne instytucje finansowe, które wydały pozytywne decyzje o udzieleniu kredytu. Oznacza to, że sytuacja finansowa wnioskodawcy jest na tyle dobra, iż gwarantuje terminową spłatę zaciągniętych zobowiązań wraz z pozostałymi kosztami bieżącego utrzymania rodziny. Dodatkowo podkreślić należy, iż ponoszenie wydatków związanych ze spłatą zaciągniętych kredytów nie może być uznane za przyczynę uzasadniającą przyznanie prawa pomocy. Jak wskazano wyżej sytuacja ta świadczy o tym, że wnioskodawca posiada środki, które pozwalają jej na zaciągnięcie tego rodzaju i wysokości zobowiązań oraz ich spłatę. Dlatego też niezrozumiałe jest, aby wnioskodawca spłacał zobowiązania o charakterze prywatnoprawnym, a jednocześnie żądał, aby koszty sądowe w kwocie zdecydowanie niższej niż spłacana wysokość rat kredytowych pokrywał za niego Skarb Państwa. Brak jest racjonalnego uzasadnienia dla przyjęcia stanowiska, iż to budżet powinien kredytować w tym zakresie stronę skarżącą. Dalej wskazać należy, iż przedstawiony wyciąg z konta bankowego nie odzwierciedla w całości sytuacji finansowej wnioskodawcy. Świadczyć o tym może okoliczność, iż skarżący dokonuje na konto bankowe, z którego wyciąg przedstawił regularnych wpłat własnych w kwotach po ok. [...] zł. zapewniających minimalne środki na dokonywane z tego konta bankowego płatności. Powyższe przy uwzględnieniu braku jakichkolwiek wpływów obrazujących rzeczywisty obrót prowadzony przez gospodarstwo rolne świadczyć może o tym, iż zasadnicze środki finansowe należące do skarżącego przechowywane są na innym koncie bankowym. Reasumując, przedstawiony w toku postępowania wpadkowego materiał dowodowy nie uprawdopodabnia deklarowanej przez wnioskodawcę niezdolności do wygospodarowania środków na pokrycie kosztów postępowania sądowego w pełnym zakresie. Wobec powyższego, na podstawie art. 258 §1 i § 2 pkt 7 oraz art. 245 §1 i §3, art. 246 §1 pkt 2 P.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.