IV SAB/Po 44/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Grażyna Radzicka Sędziowie WSA Izabela Bąk - Marciniak (spr.) WSA Anna Jarosz Protokolant st. sekr. sąd. Krystyna Pietrowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 października 2014 r. sprawy ze skargi A. S. na bezczynność Samorządowego Kolegium Odwoławczego w przedmiocie rozpoznania odwołania 1. umarza postępowanie sądowoadministracyjne, 2. stwierdza, że bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa Decyzją z [...] lutego 2013 r., nr [...] Wójt Gminy S. L., po rozpatrzeniu wniosku A. S. (dalej inwestor, skarżący) ustalił warunki zabudowy dla inwestycji obejmującej budowę budynku mieszkalnego jednorodzinnego na działce nr [...], położonej w G. przy ul. P. Pismem z dnia 28 lutego 2013 r. A. S. wniósł odwołanie od powyższej decyzji w części dotyczącej nieprzekraczalnej linii zabudowy. Pismem z dnia 12 marca 2014 r. inwestor wniósł do Samorządowego Kolegium Odwoławczego zażalenie na niezałatwienie sprawy w terminie, wnosząc o wydanie decyzji ostatecznej w sprawie. Dnia 06 maja 2014 r. A. S. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skargę na bezczynność Samorządowego Kolegium Odwoławczego. Skarżący wskazał, iż w lutym 2013 r. złożył odwołanie od decyzji Wójta do SKO i dotychczas jego sprawa nie została załatwiona. Sprawa toczy się od 2008 r., uniemożliwiając Skarżącemu zakończenie procedury naprawczej i swobodne zarządzanie swoją nieruchomością. W odpowiedzi na skargę, Kolegium wniosło o umorzenie postępowania. Organ wskazał, iż w dniu [...] czerwca 2014 r. wydał decyzję nr [...], w związku z czym w dacie przekazywania skargi SKO nie pozostaje w bezczynności. Zarządzeniem Sądu z dnia 09 czerwca 2014 r. wezwano SKO do nadesłania decyzji z dnia 02 czerwca 2014 r. W odpowiedzi na powyższe Kolegium pismem z dnia 05 sierpnia 2014 r. wskazało, iż z przyczyn kadrowych wykonanie wezwania jest niemożliwe. Pismem z dnia 02 września 2014 r. Kolegium przesłało decyzję z dnia [...] sierpnia 2014 r. nr [...]. Jednocześnie organ II instancji wyjaśnił, iż projekt decyzji z dnia [...] czerwca 2014 r. nie został podpisany przez członków składu orzekającego z przyczyn kadrowych, dlatego też konieczne stało się ponowne wydanie decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje: Przedmiotem kontroli sprawowanej przez Sąd w niniejszym postępowaniu pod względem zgodności z prawem była bezczynność Samorządowego Kolegium Odwoławczego w rozpoznaniu odwołania od decyzji z [...] lutego 2013 r. Zgodnie z art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej ppsa), kontrola działalności administracji publicznej sprawowana przez sądy administracyjne obejmuje m.in. rozpatrywanie skarg na bezczynność organów. Zakres przedmiotowy skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania wyznaczają postanowienia art. 3 § 2 pkt 1 - 4a ppsa. Zaskarżenie bezczynności lub przewlekłości postępowania organu administracji publicznej jest zatem dopuszczalne w takim zakresie, w jakim dopuszczalne jest z mocy powyższych przepisów zaskarżenie decyzji, postanowień oraz innych aktów i czynności. Skarga w niniejszej sprawie była dopuszczalna, ponieważ dotyczyła bezczynności Kolegium polegającej na niewydaniu w terminie decyzji administracyjnej, w toku prowadzonego postępowania. Jednocześnie skarżący przed wniesieniem skargi do Sądu wyczerpał tryb zaskarżenia wzywając Organ pismem z dnia 12 marca 2014 r. w trybie art. 37 § 1 kpa do niezwłocznego załatwienia sprawy. Przechodząc do meritum stwierdzić należy, że w skardze do Sądu strona podniosła zarzut bezczynności Kolegium w rozpoznaniu odwołania wniesionego od decyzji z [...] lutego 2013 r. W przypadku skargi na bezczynność organu administracji publicznej kontrola sądu sprowadza się do sprawdzenia, czy rzeczywiście organ pozostaje w zwłoce z załatwieniem sprawy. Rozpoznając skargę na bezczynność, sąd bierze pod uwagę jedynie sam fakt, czy w danej sprawie zostało wydane rozstrzygnięcie lub czy z innych powodów organowi administracji nie można zarzucić bezczynności, polegającej na naruszaniu terminów załatwienia sprawy wyznaczonych przepisami prawa. Zgodnie z art. 149 § 1 i 2 ppsa Sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4a, zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu lub interpretacji lub dokonania czynności lub stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (§ 1). Sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1, może ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 (§ 2). W niniejszej sprawie bezspornym jest, że organ ostatecznie rozpoznał odwołanie Skarżącego od decyzji z [...] lutego 2013 r., wydając decyzję dnia [...] sierpnia 2014 r. W sytuacji wydania decyzji przed rozpoznaniem skargi na bezczynność, Sąd umarza postępowanie w części obejmującej zobowiązanie organu do załatwienia sprawy (zd. 1 art. 149 § 1 ppsa, zob. uchwała z dnia 26 listopada 2008 r. sygn. akt I OPS 6/08, publ. ONSAiWSA z 2009 r. nr 4, poz. 63), natomiast nie jest zwolniony od wydania pozostałych rozstrzygnięć właściwych dla tego typu skargi, tj. orzeczenia o ewentualnym rażącym charakterze bezczynności lub przewlekłości oraz (ewentualnie) o wymierzeniu organowi grzywny (zob. postanowienie z dnia 26 lipca 2012 r., II OSK 1360/12; wyrok z dnia 15 stycznia 2013 r. sygn. akt II OSK 2390/12, baza orzeczeń NSA). Reasumując, w niniejszej sprawie obowiązkiem Sądu było dokonanie oceny czy w sprawie zaistniały zarzucane w skardze bezczynność i czy miały one charakter rażący. Oceniając powyższe zaznaczyć trzeba, że zgodnie art. 12 § 1 kpa organy administracji publicznej mają obowiązek działać w sprawie wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia. Stosownie do treści art. 35 § 1 kpa organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania, a w postępowaniu odwoławczym - w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania (art. 35 § 3 Kpa). Ustawodawca przewidział jednocześnie, że do terminów określonych w powołanych wyżej przepisach nie wlicza się terminów przewidzianych w przepisach prawa dla dokonania określonych czynności, okresów zawieszenia postępowania oraz okresów opóźnień spowodowanych z winy strony albo z przyczyn niezależnych od organu. Wobec powyższego należy stwierdzić, że skoro wniesione odwołanie od decyzji z [...] lutego 2013 r. wpłynęło do Kolegium dnia 14 marca 2013 r., to począwszy od tego dnia rozpoczął swój bieg miesięczny termin do załatwienia sprawy przez SKO. Postanowieniem z [...] kwietnia 2013 r., nr [...], Kolegium w oparciu o art. 36 § 1 kpa wyznaczyło nowy termin załatwienia sprawy do 31 lipca 2013 r., wydając wszakże decyzję dopiero dnia [...] sierpnia 2014 r. Tym samym uznać należało, że wydanie decyzji przez organ II instancji nastąpiło ze znacznym przekroczeniem terminu do załatwienia sprawy. Zatem SKO przy rozpatrywaniu sprawy w II instancji dopuściło się bezczynności - rozumianej ogólnie jako niezałatwienie sprawy w przepisanym terminie - która jednak ustała jeszcze przed wydaniem wyroku przez Sąd. Dlatego postępowanie sądowoadministracyjne w sprawie ze skargi na bezczynność SKO stało się bezprzedmiotowe w zakresie orzekania o zobowiązaniu tego organu do rozpatrzenia odwołania. Skoro bowiem organ wydał akt, co do którego pozostawał w bezczynności, to tym samym stan bezczynności ustał. W takiej sytuacji nie ma podstaw do oddalenia skargi, gdyż powodem oddalenia skargi może być tylko jej bezzasadność. Skoro organ administracji pozostawał w bezczynności w dacie wniesienia skargi - a więc skarga była wówczas zasadna - lecz następnie przestał być bezczynny, to należy uznać, że przestała istnieć sprawa sądowoadministracyjna - rozumiana tu jako ustalenie, czy istnieje potrzeba zobowiązania organu do podjęcia nakazanych prawem aktów lub czynności - a co za tym idzie, postępowanie w tym zakresie stało się bezprzedmiotowe. W takim przypadku już samo wniesienie skargi na bezczynność organu wywołało pożądany skutek w postaci likwidacji jego bezczynności. W tym stanie rzeczy Sąd w pkt 1 wyroku, działając na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 ppsa, umorzył postępowanie sądowoadministracyjne w zakresie dotyczącym zobowiązania organu do wydania aktu. W przedmiocie charakteru zaistniałej uprzednio bezczynności Sąd uznał, że miała ona charakter rażący. Orzekając w tym zakresie Sąd miał na uwadze, że od dnia otrzymania od Wójta akt administracyjnych Samorządowe Kolegium Odwoławcze przez okres niemal 1,5 roku nie podejmowało żadnych czynności w sprawie poza wydaniem postanowienia o wyznaczeniu nowego terminu do załatwienia sprawy, który i tak został o rok przekroczony przez SKO. Sąd nie znajduje żadnego usprawiedliwienia dla ponad rocznego nie działania Kolegium od złożenia odwołania. Na ocenę charakteru bezczynności nie mają żadnego wpływu braki kadrowe organu. Sąd podkreśla, że ograniczone możliwości orzecznicze organu, same w sobie, nie usprawiedliwiają naruszania przepisów o terminach załatwiania spraw, a więc i nie wykluczają stwierdzenia bezczynności organu w rozpoznaniu sprawy. Zabezpieczenie należytej obsady kadrowej zapewniającej terminowe załatwianie spraw administracyjnych należy do obowiązków organu. W braku wniosku, o którym mowa w art. 149 § 2 ppsa, Sąd odstąpił od wymierzenia organowi grzywny. O kosztach postępowania Sąd nie orzekał, albowiem postanowieniem z dnia 5 sierpnia 2014r. Sąd przyznał skarżącemu prawo pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych.