IV SAB/Po 44/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Tomasz Grossmann po rozpoznaniu w dniu 16 stycznia 2018 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M. R. o zwrot kosztów postępowania w sprawie ze skargi M. R. na bezczynność Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania p o s t a n a w i a zasądzić od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] na rzecz skarżącej M. R. kwotę 597 zł (słownie: pięćset dziewięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu (dalej też jako "WSA"), wyrokiem z 19 października 2017 r. sygn. akt IV SA/Po 44/17, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym sprawy ze skargi M. R. na bezczynność Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] (zwanego też dalej "SKO") w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania: 1. umorzył postępowanie sądowoadministracyjne w zakresie zobowiązania organu do wydania aktu; 2. stwierdził, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze dopuściło się bezczynności; 3. stwierdził, że bezczynność nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; 4. w pozostałym zakresie skargę oddalił; 5. zasądził od SKO na rzecz Skarżącej kwotę 300 złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Uzasadniając rozstrzygnięcie w przedmiocie kosztów postępowania, WSA wskazał na art. 200 i art. 205 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2017 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369, z późn. zm.; dalej w skrócie "p.p.s.a."), i wyjaśnił, że uwzględniono koszt poniesionego przez skarżącą wpisu, wynagrodzenie reprezentującego ją radcy prawnego oraz koszt opłaty skarbowej od pełnomocnictwa. Jednocześnie WSA uznał, że w sprawie zachodzi przypadek, o którym mowa w art. 206 p.p.s.a., uzasadniający odstąpienie od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania w części. Przemawiać za tym w szczególności miała okoliczność, iż skarga podlegała w części oddaleniu, a także wysoce wątpliwy udział zawodowego pełnomocnika reprezentującego skarżącą w postępowaniu sądowym, w przyczynieniu się do wyjaśnienia sprawy oraz jego śladowy nakład pracy. Z treści skargi wynika bowiem, że została ona sporządzona przez inną osobę (pełnomocnika wskazanego w nagłówku, który reprezentował skarżącą w postępowaniu administracyjnym), a przez zawodowego pełnomocnika jedynie podpisana. W ocenie WSA nie bez znaczenia była również okoliczność, że skarga ta powielała wzorzec zastosowany w dwóch innych sprawach, rozpoznanych przez Sąd na tym samym posiedzeniu. Rozpoznawszy zażalenie Skarżącej na zawarte w punkcie 5 ww. wyroku postanowienie w zakresie zwrotu kosztów postępowania, Naczelny Sąd Administracyjny (dalej też jako "NSA"), postanowieniem z 06 grudnia 2017 r. sygn. akt II OZ 1505/17, uchylił zaskarżone postanowienie i przekazał sprawę w tym zakresie Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Poznaniu do ponownego rozpoznania. W uzasadnieniu NSA wyjaśnił, że w świetle przywołanych przezeń przepisów: art. 206 oraz art. 205 § 2 i 3 p.p.s.a., a także §14 ust. 1 pkt 1 lit. c , § 15 ust. 1, 2 i 3 oraz § 16 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. poz. 1804 z późn. zm., dalej jako "rozporządzenie MS"), sąd ma możliwość miarkowania wynagrodzenia pełnomocnika jedynie w zakresie przyznania go w kwocie stanowiącej wielokrotność stawki minimalnej, nie może natomiast orzec o przyznaniu wynagrodzenia poniżej stawki minimalnej, określonej dla danego rodzaju sprawy. Wynika to między innymi z faktu, iż ustawodawca, określając wysokość stawek minimalnych za poszczególne czynności lub za udział w poszczególnych postępowaniach, dokonał precyzyjnego rozważenia i uwzględnienia wszelkich okoliczności charakterystycznych dla danego typu spraw. Tym samym – jak ocenił NSA – w przyjętych stawkach minimalnych oddana została swoista wycena koniecznego nakładu pracy po stronie pełnomocnika, związana ze specyfiką określonego rodzaju postępowań. Jednocześnie ustawodawca pozostawił jedynie możliwość uwzględnienia przez sąd orzekający pewnych nadzwyczajnych, szczególnych okoliczności, które pojawiając się w danej sprawie, zwiększają diametralnie nakład pracy niezbędnej do prawidłowej realizacji obowiązków profesjonalnego pomocnika procesowego. W związku z powyższym NSA stwierdził, że w rozpoznawanej sprawie WSA nie mógł miarkować wysokości opłaty za czynności radcy prawnego poniżej stawki minimalnej określonej w rozporządzeniu MS. Dalej NSA napisał, że powołana przez WSA okoliczność sporządzenia przez pełnomocnika w dwóch kolejnych, analogicznych sprawach, jednobrzmiących skarg na bezczynność, nie ma żadnego wpływu na określenie wysokości kosztów zastępstwa procesowego. Nadto NSA podzielił stanowisko zawarte w zażaleniu, że okolicznością powodującą obniżenie wynagrodzenia nie może być podanie w nagłówku pisma imienia i nazwiska pełnomocnika skarżącej w postępowaniu administracyjnym, zamiast zawodowego pełnomocnika reprezentującego skarżącą w postępowaniu sądowoadministracyjnym, bowiem, jak wskazano w zażaleniu, stanowi to oczywistą omyłkę i nie oznacza, że skarga nie została sporządzona przez fachowego pełnomocnika. W konsekwencji NSA wskazał, że WSA, wobec istnienia szczegółowych zasad ustalania wysokości przysługujących stronie należności, powinien zasądzić w oparciu o odpowiednie przepisy p.p.s.a. oraz rozporządzenia MS na rzecz skarżącej, tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego, opłatę za czynności radcy prawnego w kwocie nie niższej niż wynikająca z minimalnej stawki przewidzianej przepisami rozporządzenia w każdej ze spraw o podobnym stanie faktycznym i prawnym. Ponownie rozpoznając sprawę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje: W pierwszej kolejności wymaga podkreślenia, że zgodnie z art. 190 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a. sąd, któremu sprawa została przekazana, związany jest oceną prawną dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Przez ocenę prawną, o której mowa w powołanym przepisie, należy rozumieć osąd o prawnej wartości sprawy. Może ona dotyczyć stanu faktycznego, wykładni przepisów prawa materialnego i procesowego, prawidłowości korzystania z uznania administracyjnego, jak też kwestii zastosowania określonego przepisu prawa jako podstawy do wydania takiej, a nie innej decyzji. Obowiązek podporządkowania się ocenie prawnej wyrażonej w wyroku (odpowiednio: postanowieniu) Naczelnego Sądu Administracyjnego ciąży na sądzie, któremu przekazano sprawę do ponownego rozpoznania, i może być wyłączony tylko w przypadku istotnej zmiany stanu prawnego lub faktycznego – co w niniejszej sprawie nie nastąpiło. Powyższe oznacza, że Sąd w niniejszym składzie, ponownie rozpoznając wniosek skarżącej o zwrot kosztów postępowania, jest związany stanowiskiem wyrażonym w ww. postanowieniu NSA i nie może wyrazić poglądu – ani podjąć rozstrzygnięcia – niezgodnego z zapatrywaniem utrwalonym w pisemnym uzasadnieniu tego orzeczenia. Uwzględniając zatem ocenę prawną wyrażoną przez NSA, tut. Sąd postanowił określić wynagrodzenie pełnomocnika skarżącej według stawek minimalnych, mając na względzie, z jednej strony, iż jest to zgodne z wnioskiem zawartym w skardze, a z drugiej – nie dostrzegając żadnych okoliczności, które przemawiałyby za jego podwyższeniem. W rezultacie na zasądzoną kwotę zwracanych kosztów postępowania złożyły się: koszt wpisu (100 zł), wynagrodzenie pełnomocnika ustalone na podstawie § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia (480 zł) oraz koszt opłaty od pełnomocnictwa (17 zł) – łącznie 597 zł.