IV SAB/Po 54/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tomasz Grossmann Sędziowie WSA Ewa Kręcichwost - Durchowska WSA Anna Jarosz (spr.) Protokolant st.sekr.sąd. Justyna Hołyńska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 września 2015 r. sprawy ze skargi U. S.A. w Poznaniu na przewlekłość postępowania Prezydenta Miasta Poznania w przedmiocie przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności 1. stwierdza, że przewlekłe prowadzenie postępowania miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 2. umarza postępowanie sądowoadministracyjne w pozostałym zakresie; 3. zasądza od Prezydenta Miasta Poznania na rzecz U. S.A. w Poznaniu kwotę [...] zł tytułem zwrotu kosztów postępowania. W dniu [...] marca 2012r. U. S.A. w Poznaniu (dalej także skarżąca lub spółka) wystąpiła do Prezydenta Miasta Poznania (dalej organ lub Prezydent) z wnioskiem o przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności gruntu położonego w Poznaniu przy ul. [...] oznaczonego w ewidencji gruntów : obręb [...] , arkusz mapy [...] ,działka nr [...] o powierzchni [...] m2. dla której Wydział Ksiąg Wieczystych Sądu Rejonowego Poznań Stare Miasto w Poznaniu prowadzi księgę wieczystą KW nr [...]. W dniu [...].12.2012 pismem znak [...] l.dz. [...] organ poinformował skarżącą., iż w dniu [...].11.2012r. został sporządzony operat szacunkowy określający wartość nieruchomości, oraz że ustalona została wartość prawa własności gruntu na kwotę [...] zł. Na poczet ceny nieruchomości gruntowej zalicza się wartość prawa użytkowania wieczystego nieruchomości które wynosi [...] zł, a opłata za przekształcenie prawa użytkowania wieczystego w prawo własności stanowi różnicę powyższych wartości tj. [...] zł. Jednocześnie informacja zamieszczona w tym pisma zawierała wyjaśnienie iż w każdym przypadku przekształcenie prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości na rzecz przedsiębiorcy występuje pomoc publiczna i aby ją uzyskać należy złożyć stosowny wniosek. Skarżąca bezzwłocznie w dniu [...] grudnia 2012 roku złożyła w urzędzie Miasta Poznania wymagany wniosek wraz z załącznikami. Do czasu wydania decyzji, o czym poniżej, postępowanie było czterokrotnie przedłużane postanowieniami (w aktach administracyjnych) - ostatecznie do dnia [...] września 2013r. Decyzją z dnia [...].09.2013 roku znak [...] działający z upoważnienia Prezydenta Miasta Poznania Z-ca Dyrektora Wydziału Gospodarki Nieruchomościami Urzędu Miasta Poznania orzekł o odmowie wnioskowanego przekształcenia. W wyniku odwołania Spółki Wojewoda Wielkopolski w dniu [...] listopada 2013r. wydał decyzję znak [...], w której uchylił zaskarżoną decyzje w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania przez organ I Instancji. Po około [...] miesiącach, pismem z dnia [...] lipca 2014r. organ poinformował skarżącą, że rzeczoznawca majątkowy potwierdził aktualność operatu szacunkowego i postanowieniem z tego samego dnia, przedłużył termin załatwienia sprawy do dnia [...] września 2014r. Następnie postanowieniem z dnia [...] listopada 2014r. przedłużono termin załatwienia sprawy do dnia [...] grudnia 2014r. W dniu [...] stycznia 2015r. Spółka otrzymała kolejne postanowienie o przedłużeniu terminu zakończenia sprawy do dnia [...] marca 2015r. Uznając kolejne przedłużanie terminu załatwienia sprawy za niezgodne z Kodeksem postępowania administracyjnego w dniu [...] stycznia U. SA złożyła do Wojewody Wielkopolskiego zażalenie na niezałatwienie sprawy przez Prezydenta Miasta Poznania wyczerpując wymogi wynikające z art. 37 § 1 k.p.a. . Postanowieniem [...] z dnia [...] lutego 2015 Wojewoda Wielkopolski stwierdził przewlekłość Prezydenta Miasta Poznania w niniejszej sprawie oraz wyznaczył organowi I instancji termin na załatwienie niniejszej sprawy na dzień [...] marca 2015 r. Wyznaczony przez Wojewodę Wielkopolskiego na [...] marca 2015 roku termin załatwienia sprawy nie został dotrzymany , a w dniu [...] kwietnia 2015 roku Spółka otrzymała pismo znak [...] L.dz. [...] informujące o możliwości zapoznania się z materiałami dowodowymi zebranymi w sprawie, w terminie 7 dni od dnia otrzymania o zawiadomienia. Pismem z dnia [...] maja 2014r. U. S.A. w Poznaniu złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu na przewlekłość postępowania z wnioskiem o stwierdzenie przewlekłości postępowania organu tj. Prezydenta Miasta Poznania, nakazanie organowi załatwienie sprawy w terminie określonym w Kodeksie postępowania administracyjnego i zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. Zdaniem skarżącej niedopuszczalne jest, aby organ administracji publicznej działający w imieniu i na rzecz Skarbu Państwa nie podejmował w terminie działań przy rozpatrywaniu prostej, jego zdaniem, sprawy o przekształcenie prawa wieczystego użytkowania wieczystego w prawo własności - stosownie do jednoznacznych i obowiązujących przepisów określonych w Ustawie z dnia [...] lipca 2005 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości. Organ notorycznie przedłużał postępowanie, bezpodstawnie dopatrując się w niniejszej sprawie wszelkich nieuzasadnionych argumentów, co potwierdziła decyzja Wojewody Wielkopolskiego uchylająca decyzję Prezydenta Miasta Poznania w całości , oraz doszukując się de facto nie występującej w tym szczególnym przypadku "pomocy publicznej" większej niż "de minimis", kierując kolejne żądania notyfikacji w Komisji Europejskiej rzekomo występującej w wyższej wysokości pomocy publicznej , do Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów. .Organ kwestionuje opinię Nr [...] Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji I Konsumentów z dnia [...] lutego 2013 roku, nie bierze pod uwagę faktu, iż ewentualne korzyści dla Spółki z tytułu przekształcenia prawa wieczystego użytkowania w prawo własności nie stanowią żadnej przesłanki dla konkurencji zewnętrznej ani wewnętrznej , bowiem nie mają żadnego wpływu na rynkową cenę usług pralniczych o czym skarżący informował organ w odrębnych o oświadczeniach. W odpowiedzi na skarge Prezydent Miasta Poznania wniósł o jej oddalenie, podnosząc, iż zgodnie z art. 36 § 1 kpa o każdym przypadku niezałatwienia sprawy strona była informowana o terminie załatwienia sprawy i przyczynach przesunięcia terminu. Prezydent Miasta Poznania w dniu [...] kwietnia 2015r., decyzją nr [...] odmówił przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości położonej w Poznaniu przy ul. [...] przysługującej U. S.A. w Poznaniu. Decyzja ta została doręczona skarżącej spółce w dniu [...] maja 2015r. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Skarga zasługiwała na uwzględnienie. Zgodnie z brzmieniem art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2012 r. poz. 270; zwanej dalej: Ppsa), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem i obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy administracji w postępowaniach, kończonych decyzją administracyjną (art. 3 § 2 pkt 8 w zw. z pkt 1 Ppsa). W świetle art. 12 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U.2013.267 j.t., dalej - kpa ) organy administracji zobowiązane są do przestrzegania zasad ogólnych postępowania administracyjnego, w szczególności organy powinny działać w sprawie wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia. Kodeks postępowania administracyjnego zobowiązuje organy administracji do załatwienia sprawy bez zbędnej zwłoki. Zgodnie z przepisem art. 35 § 3 Kpa załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania, przy czym do terminów powyższych nie wlicza się terminów przewidzianych w przepisach prawa dla dokonania określonych czynności, okresów zawieszenia postępowania oraz okresów opóźnień spowodowanych z winy strony albo z przyczyn niezależnych od organu (art. 35 § 5 Kpa). O każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie, określonym w art. 35 Kpa, organ administracji publicznej obowiązany jest zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki i wskazując nowy termin załatwienia sprawy. Podane powyżej terminy załatwienia sprawy oznaczają okres, w którym dana sprawa powinna być rozstrzygnięta w formie decyzji (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 17 października 2012 r., sygn. akt II SAB/Łd 118/12, LEX nr 1234554). Stan faktyczny w niniejszej sprawie został przedstawiony powyżej i nie był przez strony kwestionowany. W pierwszym rzędzie wyjaśnić należy, że fakt wydania decyzji kończącej postępowanie przed wniesieniem skargi (7 dni przed złożeniem skargi i doręczonej w dniu złożenia skargi), nie czyni w całości bezprzedmiotowym postępowania sądowego. Jak bowiem stwierdził Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 5 czerwca 2014 r. sygn. akt II OSK 2854/13, skarga na przewlekłość postępowania ma na celu stwierdzenie tego faktu bez względu na to, czy sprawa została załatwiona przed wniesieniem skargi. Przepis art. 149 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. dalej ppsa), zawiera bowiem normę, według której uwzględnienie skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania polega nie tylko na zobowiązaniu organu do wydania aktu w określonym terminie, ale także na rozstrzygnięciu o tym, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa, albo nie miały takiego charakteru, przy czym wniesienie takiej skargi nie jest ograniczone terminem. Jak wyjaśnił Naczelny Sąd Administracyjny w postępowaniu sądowoadministracyjnym podlega badaniu, czy podejmowane przez organ czynności zmierzają do należytego i szybkiego załatwienia sprawy, w jakich odstępach czasu są one podejmowane, a także, czy nie są to czynności pozorne, przedłużające postępowanie. Sąd dokonuje oceny skargi biorąc pod uwagę czynności procesowe dokonywane w toku postępowania, analizując fakty i okoliczności niezależne od organu i jego pracowników oraz przerwy w postępowaniu wynikające z zaniechania organu lub innych uczestników postępowania. Rozpatrując skargę na przewlekłe postępowanie, sąd nie ocenia jednak merytorycznego sposobu rozpatrywania sprawy przez organ administracyjny. Mając na uwadze powyższy pogląd, skład orzekający w niniejszej sprawie po analizie akt postępowania administracyjnego i ocenie podejmowanych przez organ czynności, wyżej już opisanych stwierdził, że doszło do ewidentnego naruszenia art. 12 kpa, ustanawiającego zasadę szybkości postępowania oraz art. 35 § 3 kpa poprzez rażące naruszenie maksymalnego, dwumiesięcznego terminu załatwienia sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego, przy czym organ dopełniając powinność z art. 36 kpa – poprzez wskazanie nowego terminu załatwienia sprawy i podanie przyczyn zwłoki, przeważnie czynił to długo po, już uprzednio przedłużonym, terminie załatwienia sprawy (np. postanowienie o przedłużeniu terminu upływającego w dniu [...] września 2014r. wydano dopiero w dniu [...] listopada 2014r.). Samo podjęcie czynności nastąpiło dopiero po upływie ponad miesiąca od doręczenia organowi żądania przekształcenia z dnia [...] marca 2012r., a podejmowanie czynności następowało w znacznych odstępach czasu. Decyzja organu I instancji została wydana dopiero po upływie [...] miesięcy od daty wpływu wniosku. Mimo załatwienia odwołania skarżącej przez organ II instancji w terminie niespełna dwóch miesięcy od daty decyzji organu - Prezydent, po otrzymaniu akt sprawy do ponownego rozpoznania, dopiero po około [...] miesiącach podjął jakąkolwiek czynność w sprawie (zawiadomienie o potwierdzeniu aktualności operatu szacunkowego przez rzeczoznawcę). Mimo wyznaczenia terminu załatwienia sprawy przez Wojewodę na dzień [...] marca 2015r. organ wydał ją w dniu [...] kwietnia 2015r, Znacznego przekroczenia terminu załatwienia sprawy ( po upływie [...] lat i [...] miesięcy) nie może zaś usprawiedliwiać korespondencja z Urzędem Ochrony Konkurencji i Konsumentów i kwestionowanie opinii Prezesa UOKiK). Zdaniem sądu, nie są to bowiem przyczyny niezależne od organu w rozumieniu art. 35 § 5 kpa., nie było to też podstawą do ewentualnego zawieszenia postępowania na podstawie art. 97 § 1 kpa. Stąd też skład orzekający doszedł do przekonania, że przewlekłe prowadzenie postępowania miało cechy rażącego naruszenia prawa. Z uwagi jednak na fakt, że sprawa została załatwiona poprzez wydanie decyzji kończącej postępowanie, orzekanie w przedmiocie zobowiązania organu do wydania aktu jest bezprzedmiotowe w rozumieniu art. 161 § 1 pkt 3 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Sąd administracyjny mimo stwierdzenia przewlekłości postępowania z rażącym naruszeniem prawa nie dopatrzył się też podstaw do wymierzenia z urzędu organowi grzywny w trybie art. 149 § 2 ustawy, uwzględniając fakt załatwienia sprawy. Stąd też skarga mogła odnieść częściowy skutek i działając na podstawie art. 149 § 1 ppsa, Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdził przewlekłość postępowania z rażącym naruszeniem prawa - punkt 1 sentencji a w pozostałym zakresie umorzył postępowanie na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 ppsa (pkt 2 sentencji). O kosztach postępowania, obejmujących wpis sądowy w kwocie [...] zł, rozstrzygnięto na wniosek skarżącego po myśli art. 200, art. 205 § 1 i art. 209 ustawy.