IV SAB/Po 55/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Izabela Bąk-Marciniak Sędziowie WSA Maciej Busz (spr.) WSA Józef Maleszewski po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 17 maja 2022 r. sprawy ze skargi D. Z. na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Wojewodę w przedmiocie udzielenia zezwolenia na pobyt czasowy 1. odrzucić skargę, 2. zwrócić skarżącemu kwotę [...]zł ([...] złotych) tytułem uiszczonego wpisu sądowego. IV SAB/Po 55/22 Uzasadnienie D. Z. (dalej jako skarżący) wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skargę na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Wojewodę w sprawie rozpoznania wniosku o wydanie zezwolenia na pobyt czasowy [...] Jednocześnie wskazał, że wnosi skargę na bezczynność Wojewody, zarzucając naruszenie art. 8, art. 12, art. 35 § 1 i art. 36 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego przez rażące przekroczenie terminów do załatwienia sprawy w postępowaniu administracyjnym i wniósł o: 1. na podstawie art. 6 ustawy o odpowiedzialności funkcjonariuszy publicznych za rażące naruszenie prawa związku z art. 149 p.p.s.a. o orzeczenie, czy przewlekłe prowadzenie postępowania miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa, mimo że będą podstawy do umorzenia postępowania sądowego w zakresie dotyczącym zobowiązania organu do wydania aktu, jeśli taki zostanie wydany przez organ po wniesieniu skarg do sądu; 2. przyznanie skarżącemu na podstawie art. 149 § 2 p.p.s.a. od organu sumy pieniężnej w wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a., ewentualnie wymierzenie organowi grzywny na podstawie art. 149 § 2 p.p.s.a. w maksymalnej wysokości określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a.; 3. wymierzenie organowi grzywny na podstawie art. 149 § 2 p.p.s.a. w maksymalnej wysokości określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a.; 4. zasądzenie kosztów postępowania na rzecz skarżącego według norm przepisanych w tym kosztów zastępstwa procesowego w podwójnej wysokości, opłaty sądowej oraz opłaty skarbowej od pełnomocnictwa. Z akt sprawy wynika, że skarżący w dniu [...] września 2021 roku złożył wniosek o wydanie zezwolenia na pobyt czasowy. Następnie w dniu [...] listopada 2021 roku wniósł ponaglenie, zaś w dniu [...] grudnia 2021 roku skargę na bezczynność Wojewody. Pismem z dnia [...] lutego 2022 roku organ wezwał cudzoziemca do uzupełnienia braków formalnych wniosku. Wojewoda w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie. W uzasadnieniu swego stanowiska wskazał, że D. Z. w dniu [...].09.2021 r. złożył do Wojewody, pismem w postaci elektronicznej, wniosek o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy i pracę na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Pismem z [...].11.2021 r. (wpływ do organu: [...].11.2021 r.) D. Z., za pośrednictwem pełnomocnika, wniósł ponaglenie do Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców na bezczynność Wojewody oraz przewlekłe prowadzenie postępowania. Postanowieniem z [...].12.2021 r. organ II instancji uznał ponaglenie za nieuzasadnione. W dniu [...].12.2021 r. pełnomocnik skarżącego złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu, zarzucając Wojewodzie bezczynność w sprawie o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w wyroku z [...].01.2022 r., sygn. akt IV SAB/Po [...] stwierdził, że organ dopuścił się bezczynności, jednak nie miała ona miejsca z rażącym naruszeniem prawa. Jednocześnie zobowiązał Wojewodę do załatwienia sprawy z wniosku D. Z. o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy w terminie miesiąca od dnia doręczenia organowi prawomocnego wyroku wraz z aktami administracyjnymi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skargę na przewlekłość organu należało odrzucić. Sądy administracyjne, stosownie do art. 1 § 1 i 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. -Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2019 r., poz. 2167 ze zm.), sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym zasadą jest, że kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Zgodnie z art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r. poz. 329 ze zm.) - dalej zwanej p.p.s.a., kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 tego przepisu lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a ww. przepisu. Zgodnie z art. 52 p.p.s.a. skargę można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie, chyba że skargę wnosi prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich lub Rzecznik Praw Dziecka (§ 1). Przez wyczerpanie środków zaskarżenia należy rozumieć sytuację, w której stronie nie przysługuje żaden środek zaskarżenia, taki jak zażalenie, odwołanie lub ponaglenie, przewidziany w ustawie (§ 2). Przepis art. 53 § 2b p.p.s.a. stanowi zaś, że skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania można wnieść w każdym czasie po wniesieniu ponaglenia do właściwego organu. W przypadku przewlekłości organu w sprawie administracyjnej, strona, przed wniesieniem skargi obowiązana jest wyczerpać środek zaskarżenia przewidziany w art. 37 k.p.a., który aktualnie w § 1 stanowi, że stronie służy prawo do wniesienia ponaglenia, jeżeli nie załatwiono sprawy w terminie określonym w art. 35 lub przepisach szczególnych ani w terminie wskazanym zgodnie z art. 36 § 1 (bezczynność), względnie – jeżeli postępowanie jest prowadzone dłużej niż jest to niezbędne do załatwienia sprawy (przewlekłość). W § 3 tego artykułu przewidziano, że ponaglenie wnosi się do organu wyższego stopnia za pośrednictwem organu prowadzącego postępowanie albo do organu prowadzącego postępowanie – jeżeli nie ma organu wyższego stopnia. Tym samym skargę do sądu administracyjnego, stosownie do art. 52 § 1 i 2 p.p.s.a., musi poprzedzać wezwanie organu odwoławczego do usunięcia naruszenia prawa. Brak ponaglenia czyni skargę niedopuszczalną. W konsekwencji, jeżeli strona skarżąca przed wniesieniem skargi nie wyczerpie przysługującego środka zaskarżenia, to skarga podlega odrzuceniu na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. (por. postanowienie NSA z dnia 28 października 2016 r. sygn. akt I OSK 125/15). Z powołanych wyżej przepisów wynika zatem, że wniesienie ponaglenia stanowi niezbędny warunek złożenia skargi do wojewódzkiego sądu administracyjnego na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ administracji publicznej. Jak wynika z akt administracyjnych, skarżący przed wniesieniem niniejszej skargi nie wyczerpał służących mu środków zaskarżenia w zakresie skargi na bezczynność organu, gdyż nie wniósł w tym zakresie do właściwego organu ponaglenia, o którym mowa w art. 37 § 1 pkt 1 k.p.a. W związku z powyższym Sąd uznał, że wniesienie skargi na bezczynność organu było niedopuszczalne, a skarga podlega odrzuceniu. Wprawdzie pismem z [...].11.2021 r. (wpływ do organu: [...].11.2021 r.) D. Z., za pośrednictwem fachowego pełnomocnika, wniósł ponaglenie do Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców na bezczynność Wojewody. Jednak w ocenie Sądu ponaglenie to dotyczy jedynie bezczynności, a nie przewlekłości. Pełnomocnik skarżącego wprost w piśmie wskazał, że składa ponaglenie na bezczynność ("wnoszę ponaglenie w związku z bezczynnością oraz nie załatwieniem sprawy w terminie określonym w art. 35 Kpa przez Wojewodę). Co prawda w uzasadnieniu ponaglenia pojawia się określenie przewlekłości, jednak nie jest rolą Sądu dokonywanie pogłębionej wykładni językowej treści tego pisma w sytuacji, gdy jest ono składane przez radcę prawnego. Strona skarżąca była w niniejszej sprawie reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, który powinien potrafić rozróżnić, że pojęcia bezczynności i przewlekłości nie są tożsame i dla każdego z tych przedmiotów postępowania należy wnieść osobne ponaglenie. Ponadto należy też mieć na uwadze, że przedmiotowe ponaglenie zostało "skonsumowane" w postępowaniu ze skargi na bezczynność w sprawie o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy, w którym Wojewódzki Sąd Administracyjny w wyroku z [...].01.2022 r., sygn. akt IV SAB/Po [...] stwierdził, że organ dopuścił się bezczynności. Sąd w uzasadnieniu swego wyroku, że wspomniane ponaglenie dotyczyło bezczynności. Brak ponaglenia na przewlekłość organu prowadzącego postępowanie czyni skargę na bezczynność niedopuszczalną. Zgodnie z treścią art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. sąd odrzuca skargę, jeżeli z innych przyczyn wniesienie skargi jest niedopuszczalne. Przez dopuszczalność skargi należy rozumieć zarówno jej przesłanki przedmiotowe, tj. określenie, od jakiego rodzaju form działalności organów administracji publicznej przysługuje skarga, jak i podmiotowe, tj. określenie, jakim podmiotom przysługuje legitymacja do jej wniesienia. Z kolei warunkami formalnymi skutecznego wniesienia skargi są: złożenie skargi od aktu objętego zakresem właściwości rzeczowej sądu, wniesienie jej po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli przysługiwały one skarżącemu w postępowaniu przed organem oraz wniesienie skargi przez podmiot, któremu przysługuje legitymacja do jej wniesienia. Przesłanki te muszą być spełnione łącznie. Stwierdzenie braku którejkolwiek z nich prowadzi do uznania, że skarga jest niedopuszczalna, a w konsekwencji do jej odrzucenia bez merytorycznego rozpoznania sprawy.