IV SAB/Po 58/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Izabela Bąk-Marciniak (spr.) Sędzia WSA Monika Świerczak Sędzia WSA Katarzyna Witkowicz - Grochowska po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 19 czerwca 2024 r. sprawy ze skargi V. S., J. S. na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez Inspektor Sanitarny w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej oddala skargę w całości Przedmiotem kontroli Sądu jest bezczynność Inspektor Sanitarny (dalej jako: "PPIS" lub "organ") w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej. Jak wynika z akt sprawy, wnioskiem z dnia 15 lutego 2024 r. V. i J. S. (dalej: "Skarżący") zwrócili się do PPIS o udostępnienie informacji publicznej, w następującym zakresie: 1. Ile lat maksymalnie utrzymuje się odporność po podaniu szczepionki osobno dla każdej: przeciwko błonicy, tężcowi, krztuścowi, poliomyelitis, inwazyjnemu zakażeniu haemophilus influenzae, gruźlicy, wirusowemu zapaleniu wątroby, odrze, śwince, różyczce oraz pneumokokom u osób szczepionych na terenie działania Państwa urzędu 2. Na jakiej ustawowej podstawie prawnej tworzona jest lista osób uchylających się od obowiązkowych szczepień ochronnych? 3. Jakie są statystyki szczepień wykonanych u osób narodowości ukraińskiej za ostatnie pięć lat na terenie działania Państwa urzędu? 4. Kto ustala listę przeciwwskazań do szczepień w Polsce? Kto ponosi odpowiedzialność za te ustalenia? 5. Ile nałożono grzywien na lekarzy, którzy nie wywiązali się z ustawowego obowiązku zgłoszenia niepożądanego odczynu poszczepiennego w ciągu ostatnich pięciu lat na terenie działania państwa urzędu? 6. Ile dzieci i dorosłych do 19 roku życia zmarło do 9 tygodni od szczepienia na terenie Państwa urzędu w ciągu ostatnich pięciu lat? 7. Ile odnotowano ciężkich niepożądanych odczynów poszczepiennych na terenie działania Państwa urzędu w ciągu ostatnich pięciu lat? Jakie to były niepożądane odczyny poszczepienne? 8. Za ile z tych niepożądanych odczynów poszczepiennych wypłacono odszkodowanie? 9. Rozporządzenie Ministra Zdrowia z 21 grudnia 2010 r. w sprawie niepożądanych odczynów poszczepiennych oraz kryteriów ich rozpoznawania wyróżnia trzy rodzaje niepożądanych odczynów poszczepiennych: łagodne, poważne i ciężkie. Czy przymuszanie do szczepień, które mogą wywołać te odczyny nie jest sprzeczne z art. 47 Konstytucji RP, który gwarantuje każdemu prawo do ochrony życia prywatnego, rodzinnego oraz do decydowania o swoim życiu osobistym? 10. W jaki sposób możemy ubiegać się o odszkodowanie za śmierć lub uszczerbek na zdrowiu na skutek niepożądanych odczynów poszczepiennych wymienionych w rozporządzeniu Ministra Zdrowia? 11. W jaki sposób lekarz może wykluczyć nadwrażliwość na składniki szczepionki przed szczepieniem? Proszę wymienić konkretne badania, które można wykonać w celu wykluczenia nadwrażliwości na składniki szczepionki lub niedoborów odporności. 12. Czy prawdą jest, że Światowa Organizacja Zdrowia zaleca szczepienia ochronne? Czy zaleca przymuszanie do szczepień? Jeśli tak, to w jakiej formie? Wniosek wpłynął do organu w dniu 16 lutego 2024 r. W odpowiedzi, udzielonej pismem z dnia 20 lutego 2024 r., organ poinformował Skarżących, że: • w odniesieniu do pkt. 1, 3 i 6 wniosku - organ nie dysponuje żądanymi informacjami; • w odniesieniu do pkt. 2, 4, 9, 11 i 12 wniosku oraz jego nienumerowanej części (tj. wniosku o udostępnienie badań bezpieczeństwa szczepionek oraz udostępnienie szczepionek "pojedynczych, niezawierających związków glinu i rtęci, zanieczyszczeń fizycznych i biologicznych oraz szczepionek etycznych", a także wniosku o "przeprowadzenie wszelkich badań ", na podstawie których możliwe będzie wykluczenie u Państwa dziecka przeciwwskazań do podania "poszczególnych szczepionek") - żądane informacje nie mają charakteru informacji publicznej; • w odniesieniu do pkt. 8 i 10 wniosku - dysponentem Funduszu Kompensacyjnego Szczepień Ochronnych jest Rzecznik Praw Pacjenta. Wobec powyższego wszelkie pytania w tym zakresie należy kierować bezpośrednio do Biura Rzecznika Praw Pacjenta (ul. Młynarska 46, 01-171 Warszawa); • w odniesieniu do pkt. 5 wniosku - w ciągu ostatnich 5 lat tutejszy organ nie nałożył żadnej grzywny na lekarzy lub felczerów za niedopełnienie ustawowego obowiązku zgłoszenia niepożądanego odczynu poszczepiennego; • w odniesieniu do pkt. 7 wniosku - w powiatowym rejestrze zgłoszeń niepożądanych odczynów poszczepiennych, prowadzonym przez tutejszy organ, w ciągu ostatnich 5 lat zarejestrowano następującą liczbę ciężkich niepożądanych odczynów poszczepiennych (NOP): 2019 - 6 NOP, 2020 - 1 NOP, 2021 - 23 NOP, 2022 - 9 NOP, 2023 - 1 NOP. Zgłoszone NOP spełniały kryteria odczynu poszczepiennego ciężkiego ustalone na potrzeby nadzoru epidemiologicznego w przepisach rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 21 grudnia 2010 r. w sprawie niepożądanych odczynów poszczepiennych oraz kryteriów ich rozpoznawania, tj. zagrażały życiu i mogły wymagać hospitalizacji lub prowadzić do trwałego ubytku sprawności fizycznej lub umysłowej. Powyższą odpowiedź doręczono skarżącym w dniu 6 marca 2024 r. W dniu 20 marca 2024 r. skarżący wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skargę na bezczynność PPIS w sprawie udostępnienia informacji publicznej na ich wniosek z dnia 15 lutego 2024 r., zarzucając organowi naruszenie art. 6 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz.U. 2023 r. poz. 775 z późn. zm.; dalej: "k.p.a.") oraz naruszenie przepisów dotyczących udostępniania informacji publicznej. Na tej podstawie wnieśli o zobowiązanie organu do rozpoznania wniosku i tym samym do udzielenia żądanej informacji publicznej w terminie czternastu dni od daty doręczenia akt organowi, orzeczenie, że bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa, wymierzenie organowi grzywny na podstawie art. 149 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2023 r. poz. 1634 z późn. zm. – dalej: "P.p.s.a."), w maksymalnej wysokości określonej w art. 154 § 6 P.p.s.a., a także o zasądzenie na jej rzecz zwrotu kosztów postępowania. W uzasadnieniu skargi Skarżący podali, że na pytania od 1 do 6 oraz od 8 do 12 nie uzyskali odpowiedzi, natomiast w zakresie pytania 7 uzyskali odpowiedź niezadowalającą. Skarżący zaznaczyli, że organ nie dołożył starań, aby w sposób rzetelny i konkretny rozpoznać wniosek. W odpowiedzi na skargę PPIS wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje: Przedmiotem skargi jest bezczynność Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w zakresie udzielenia informacji publicznej. Zgodnie z art. 1 u.d.i.p.: 1. Każda informacja o sprawach publicznych stanowi informację publiczną w rozumieniu ustawy i podlega udostępnieniu na zasadach i w trybie określonych w niniejszej ustawie. 2. Przepisy ustawy nie naruszają przepisów innych ustaw określających odmienne zasady i tryb dostępu do informacji będących informacjami publicznymi. Na podstawie z kolei art. 4 u.d.i.p.: 1. Obowiązane do udostępniania informacji publicznej są władze publiczne oraz inne podmioty wykonujące zadania publiczne, w szczególności: 1) organy władzy publicznej; 2) organy samorządów gospodarczych i zawodowych; 3) podmioty reprezentujące zgodnie z odrębnymi przepisami Skarb Państwa; 4) podmioty reprezentujące państwowe osoby prawne albo osoby prawne samorządu terytorialnego oraz podmioty reprezentujące inne państwowe jednostki organizacyjne albo jednostki organizacyjne samorządu terytorialnego; 5) podmioty reprezentujące inne osoby lub jednostki organizacyjne, które wykonują zadania publiczne lub dysponują majątkiem publicznym, oraz osoby prawne, w których Skarb Państwa, jednostki samorządu terytorialnego lub samorządu gospodarczego albo zawodowego mają pozycję dominującą w rozumieniu przepisów o ochronie konkurencji i konsumentów. 2. Obowiązane do udostępnienia informacji publicznej są organizacje związkowe i pracodawców, reprezentatywne w rozumieniu ustawy z dnia 24 lipca 2015 r. o Radzie Dialogu Społecznego i innych instytucjach dialogu społecznego (Dz. U. z 2018 r. poz. 2232, z 2020 r. poz. 568 i 2157 oraz z 2021 r. poz. 2445), oraz partie polityczne. 3. Obowiązane do udostępniania informacji publicznej są podmioty, o których mowa w ust. 1 i 2, będące w posiadaniu takich informacji. Nie ulega wątpliwości, że Państwowy Inspektor Sanitarny jest organem administracji publicznej obowiązanym do udzielenia informacji publicznych znajdujących się w jego posiadaniu. Z akt sprawy wynika również, że Organ dochował terminu na udzielenie odpowiedzi – art. 13 ust. 1 u.d.i.p. Wniosek z 15 lutego 2024 r., wpłynął do Organu dniu 16 lutego 2024 r., odpowiedzi zaś udzielono w dniu 20 lutego 2024 r. Spór sprowadza się do oceny udzielonej informacji. W skardze Skarżący twierdzą, że Organ nie udzielił im odpowiedzi, ani nie wydał decyzji odmownej, a w zakresie pkt 7 udzielił odpowiedzi niezadowalającej. Na podstawie art. 149 p.p.s.a.: § 1. Sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a: 1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności; 2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa; 3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. § 1a. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. § 1b. Sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1 pkt 1 i 2, może ponadto orzec o istnieniu lub nieistnieniu uprawnienia lub obowiązku, jeżeli pozwala na to charakter sprawy oraz niebudzące uzasadnionych wątpliwości okoliczności jej stanu faktycznego i prawnego. § 2. Sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1, może ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6. Tytułem wstępu wskazać należy, że skarga na bezczynność organu stanowi środek dyscyplinujący w zakresie dotrzymania terminów załatwienia sprawy. Bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania oznacza zaniechanie działalności organu administracji publicznej wbrew prawnemu obowiązkowi działania. Jest to więc stan, w którym organ administracji publicznej, wbrew prawnemu obowiązkowi, nie załatwia sprawy we właściwej formie i terminie. Rozpoznając skargę na bezczynność, Sąd nie ocenia merytorycznie istoty sprawy i nie dokonuje oceny trafności wydawanych rozstrzygnięć. Kognicja sądu administracyjnego ogranicza się jedynie do badania czy postępowanie organu cechowała należyta dynamika. Sąd nie bada sprawy pod kątem merytorycznym. Badanie istoty sprawy pozostaje domeną sądu rozpoznającego skargę na rozstrzygnięcie organu kończące dane postępowanie administracyjne. Dlatego wyrok uwzględniający skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania organu administracji publicznej nie może dotyczyć kwestii mających wpływ na merytoryczną treść przyszłego aktu lub czynności. Dokonując kontroli postępowania Organu w zakreślonych wyżej granicach, Sąd nie stwierdził naruszenia prawa skutkującego stwierdzeniem bezczynności. Z bezczynnością organu mamy do czynienia wówczas, gdy organ będąc właściwym w sprawie i zobowiązanym do podjęcia czynności, nie podejmuje jej w terminie określonym w przepisach prawa i w konsekwencji pozostaje w zwłoce. W przedmiotowej sprawie w wymaganym ustawą terminie organ udzielił skarżącym odpowiedzi na pytania wynikające z wniosku. Zatem nie ma mowy o pozostawaniu organu w bezczynności. Fakt, że nie są one satysfakcjonujące dla Skarżących nie oznacza bezczynności po stronie Organu. W przypadku, gdy informacja o jaką ubiega się wnioskodawca nie ma charakteru informacji publicznej bądź organ nie posiada żądanej informacji publicznej, organ ten nie ma obowiązku wydawania decyzji o odmowie udzielenia informacji, lecz powinien pisemnie, w terminie określonym w art. 13 ust. 1 u.d.i.p., powiadomić o tym wnioskodawcę, co stanowi warunek skutecznego uchylenia się od zarzutu bezczynności w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej. Organ w piśmie z 20 lutego 2024 r. udzielił skarżącym informacji, iż nie jest właściwym adresatem części zapytań kierowanych przez Skarżących. Część żądanych informacji nie znajduje się w dyspozycji PPIS w P.. Słusznie też Organ wskazał, że żądane informacje jako niedotyczące sposobu działania organu nie mogą stanowić informacji publicznej. Pamiętać bowiem należy, że określony podmiot jest obowiązany do udzielenia informacji, która jest w jego posiadaniu, bądź też wskazania, jeśli posiada taka wiedzę, gdzie informację można uzyskać. Jeśli nie ma takiej wiedzy wystarczające jest, jak zrobił w sprawie, powiadomienie wnioskodawcy o tym, że nie posiada żądanej informacji. Nie ma obowiązku poszukiwania gdzie informacje te można uzyskać. Zakres działania Państwowej Inspekcji Sanitarnej określa ustawa o Państwowej Inspekcji Sanitarnej z dnia 14 marca 1985 r. ( Dz.U. z 2023 r., poz. 338). Wśród zadań wymienionych w art.1 -6a tej ustawy nie wymieniono zadań których dotyczyłyby zadane przez Skarżących w pkt 1,3 i 6 pytania, jak również w pkt 2, 4, 9, 11, 12, 8, 10. W zakresie zwalczania i zapobiegania chorób zakaźnych do obowiązków Organu należy: 1) dokonywanie analiz i ocen epidemiologicznych; 2) opracowywanie programów i planów działalności zapobiegawczej i przeciwepidemicznej, przekazywanie ich do realizacji podmiotom leczniczym w rozumieniu przepisów o działalności leczniczej oraz kontrola realizacji tych programów i planów; 3) ustalanie zakresu i terminów szczepień ochronnych oraz sprawowanie nadzoru w tym zakresie; 4) wydawanie zarządzeń i decyzji lub występowanie do innych organów o ich wydanie - w wypadkach określonych w przepisach o zwalczaniu chorób zakaźnych; 4a) wydawanie decyzji o stwierdzeniu choroby zawodowej lub decyzji o braku podstaw do jej stwierdzenia; 5) planowanie i organizowanie sanitarnego zabezpieczenia granic państwa; 6) nadzór sanitarny nad ruchem pasażerskim i towarowym w morskich i lotniczych portach oraz przystaniach; 7) udzielanie poradnictwa w zakresie spraw sanitarno-epidemiologicznych lekarzom okrętowym i personelowi pomocniczo-lekarskiemu, zatrudnionemu na statkach morskich, żeglugi śródlądowej i powietrznych; 8) kierowanie akcją sanitarną przy masowych przemieszczeniach ludności, zjazdach i zgromadzeniach. 2. W przypadku konieczności podjęcia natychmiastowych działań wobec osób, o których mowa w art. 22a ust. 2, w sytuacji zagrożenia zdrowia publicznego spowodowanego chorobą szczególnie niebezpieczną i wysoce zakaźną decyzja, o której mowa w art. 33 ust. 1 ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi (Dz. U. z 2022 r. poz. 1657, 2280, 2674, 2705 i 2770), może być wydana również przez państwowego powiatowego inspektora sanitarnego albo państwowego granicznego inspektora sanitarnego, który zawiadamia o tym niezwłocznie właściwy organ Wojskowej Inspekcji Sanitarnej. Dalsze postępowanie w sprawie jest prowadzone przez Wojskową Inspekcję Sanitarną – art. 5 ustawy o Państwowej Inspekcji Sanitarnej. W pozostałym zakresie do obowiązków Organu należy nadzór i kontrola nad przestrzeganiem przepisów sanitarnych. W związku z powyższym słusznie Organ wskazał, że część żądanych informacji nie może stanowić informacji publicznej. A w zakresie pkt 1, 3 i 6 wniosku organ nie dysponuje żądanymi informacjami. Końcowo wyjaśnić również należy, że właściwą formą udzielenia odpowiedzi była przyjęta przez Organ forma pisemna, a nie jak żądają Skarżący, decyzja administracyjna. W ustawie o dostępie do informacji publicznej forma decyzji została zastrzeżona wyłącznie dla sytuacji dotyczących informacji publicznych, objętych chronioną tajemnicą – art. 5 ust. 1 u.d.i.p.; sytuacji, w której strona żądając ujawnienia informacji publicznej będącej jednocześnie informacją przetworzoną nie wykazała, że jest to szczególnie istotne dla interesu publicznego; bądź dla sytuacji umorzenia postępowania - art. 16 ust. 1 u.d.i.p. W sytuacji natomiast, gdy żądana informacja nie jest informacją publiczną właściwą formą udzielonej odpowiedzi jest forma pisemna. Mając to wszytko na uwadze Sąd orzekł oddalił skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a.