IV SAB/Po 61/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Tomasz Grossmann po rozpoznaniu w dniu 29 sierpnia 2023 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi S. R. z siedzibą w S. na bezczynność Wojewody w przedmiocie rozpatrzenia skargi i jej uzupełnień oraz wniosku S. R. z siedzibą w S. o przyznanie prawa pomocy postanawia: 1. odmówić przyznania prawa pomocy; 2. odrzucić skargę. Pismem datowanym na 05 marca 2023 r. (nadanym w placówce pocztowej Poczty Polskiej w dniu 05 kwietnia 2023 r.) stowarzyszenie zwykłe działające pod nazwą S. R. z siedzibą w S. (dalej też jako "Stowarzyszenie" lub "Skarżący") wniosło skargę [pisownia oryginalna]: "Nr [...]. Na bezczynność organu Wojewody polegającego na nierozpatrzeniu jeszcze skargi naszej z dnia 07.10.2021 r. i jej uzupełnień, tj. 08.10.2021 r. i z dn. 09.10.2021 r. Wnosimy o: 1. spowodowanie rozpatrzenia ww. skargi i jej uzupełnień, 2. zarządzenie od Wojewody zwrotu kosztów na naszą rzecz – skarżącego. Nr [...]. Na nie orzeczenie przez Wojewodę nieważności uchwały Rady Gminy S. w sprawie zmiany studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego Gminy S.. Wnosimy o: 1. orzeczenie w całości nieważności ww. uchwały o numerze [...] z dnia 24.09.2021 r. z powodów wielokrotnych istotnych oraz rażących naruszeń prawa przy jej podjęciu, 2. orzeczenie sądowe, że uchwała ta nie podlega wykonaniu, 3. zarządzenie od Wojewody na rzecz naszą zwrotu w całości sądowych kosztów oraz z tytułu procesowego zastępstwa, 4. orzeczenie nieważności rozstrzygnięcia Wojewody, którym niesłusznie orzekł ważność tej uchwały i po obowiązującym terminie 30 dni." W datowanym na 11 kwietnia 2023 r. uzupełnieniu skargi Skarżący przedłożył m.in. odpis skargi z 08 października 2021 r. i wniósł o przyznanie prawa pomocy. W kolejnym uzupełnieniu skargi – datowanym na 30 maja 2023 r. –Stowarzyszenie podniosło dalsze argumenty mające wykazywać, w jego ocenie, że doszło do naruszenia prawa przez ww. uchwałę nr [...] (zwaną dalej "Uchwałą nr [...]"), a także zmodyfikowało zakres, w którym domaga się stwierdzenia nieważności tej uchwały oraz wniosło o przeprowadzenie dowodów z przedłożonych załączników. Zarządzeniem z 22 sierpnia 2023 r. o sygn. akt IV SPP/Po 49/23 starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu polecił przedłożyć akta sędziemu sprawozdawcy celem oceny dopuszczalności skargi i zasadności odmowy przyznania prawa pomocy na podstawie art. 247 p.p.s.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje: W niniejszej sprawie konieczne okazało się orzeczenie o oddaleniu żądania w przedmiocie przyznania prawa pomocy (pkt 1 sentencji postanowienia). Zgodnie bowiem z art. 247 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1634; w skrócie "p.p.s.a.") prawo pomocy nie przysługuje stronie w razie oczywistej bezzasadności skargi. O "oczywistej bezzasadności" skargi można zaś mówić wówczas, gdy bez potrzeby głębszej analizy prawnej nie ulega najmniejszej wątpliwości, że nie może ona zostać uwzględniona. Dotyczy to w szczególności sytuacji, w której skarga kwalifikuje się do odrzucenia (por. postanowienia NSA: z 30.01.2013 r., II OZ 37/13; z 05.03.2013 r., I OZ 152/13; dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia.nsa.gov.pl; w skrócie "CBOSA"). W niniejszej sprawie nie ulega wątpliwości, że wniosek o przyznanie prawa pomocy dotyczy skargi podlegającej odrzuceniu, z uwagi na jej niedopuszczalność z przyczyn poniżej przedstawionych. Sądowi w niniejszym składzie wiadomym jest z urzędu, że postanowieniem z 23 lutego 2023 r. o sygn. akt IV SAB/Po 189/22 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu (dalej w skrócie "WSA") odrzucił skargę Stowarzyszenia na bezczynność Wojewody (zwanego dalej "Wojewodą") w zakresie rozpatrzenia skarg dotyczących bezczynności Wojewody i braku orzeczenia przezeń nieważności Uchwały nr [...] Uzasadniając to rozstrzygnięcie, WSA – przytoczywszy treść art. 3 § 2 pkt 8 i 9 p.p.s.a. – stwierdził, że przedmiot skargi, w postaci bezczynności organu w zakresie rozpoznania skarg na Uchwałę nr [...], nie mieści się w żadnej z wymienionych w tych przepisach kategorii bezczynności podlegających jurysdykcji sądów administracyjnych i że nie podlegają kontroli sądowej akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego, ani akty nadzoru nad działalnością tych organów w zakresie bezczynności i/lub przewlekłości tych organów. Następnie, przytoczywszy treść art. 101 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (ówcześnie: Dz. U. z 2022 r. poz. 559, z późn. zm.; w skrócie "u.s.g.), WSA wyjaśnił, że z tego przepisu wynika, iż Wojewoda nie jest organem właściwym do rozpoznawania skarg na uchwały Rady Gminy, lecz jedynie we własnym zakresie kontroluje takie uchwały w postępowaniu nadzorczym, gdzie zgodnie z art. 90 ust. 1 u.s.g. wójt obowiązany jest do przedłożenia wojewodzie uchwał rady gminy w ciągu 7 dni od dnia ich podjęcia. Wojewoda ma 30 dni na orzeczenie o nieważności uchwały od momentu jej doręczenia przez organ wykonawczy gminy i nie jest zobowiązany do rozpatrywania skarg osób fizycznych i osób prawnych na takie uchwały, natomiast takie skargi mogą być składane przez ww. osoby do sądu w trybie art. 101 u.s.g. Z tych względów WSA odrzucił skargę Stowarzyszenia, na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Ponadto postanowieniem z tego samego dnia (tj. 23 lutego 2023 r.) o sygn. akt IV SAB/Po 190/22 WSA odrzucił skargę Stowarzyszenia na bezczynność Wojewody w zakresie orzeczenia nieważności Uchwały nr [...] W motywach tego rozstrzygnięcia, WSA wskazał w szczególności, że Stowarzyszenie wniosło skargę na "bezczynność Wojewody z uwagi na nie orzeczenie przez Wojewodę nieważności uchwały Rady Gminy S. o numerze [...] z dnia 24.09.2021 r. w sprawie zmiany studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy S.", wnosząc jednocześnie m.in. o: "1. orzeczenie w całości nieważności ww. uchwały nr [...] z dnia 24.09.2021 r. z powodów wielokrotnych istotnych i rażących naruszeń przy jej podjęciu obowiązującego prawa, [...] 3. orzeczenie sądowe, że zaskarżona uchwała nie podlega wykonaniu, 4. zasądzenie od Wojewody na rzecz skarżącego zwrotu całości kosztów sądowych i z tytułu zastępstwa procesowego, 5. orzeczenie nieważności w całości rozstrzygnięcia nadzorczego Wojewody, który orzekł ważność tej uchwały z pominięciem niezgodności tej uchwały z prawem, w dodatku w terminie do 30 dni nie orzekł wojewoda jej nieważności", a "[w] uzasadnieniu skargi przedstawiono merytoryczne zarzuty wobec uchwały nr [...] z dnia 24.09.2021 r." Dalej WSA, analogicznie jak w poprzednim postanowieniu (o sygn. akt IV SAB/Po [...]), stwierdził, że przedmiot skargi nie mieści się w żadnej z wymienionych kategorii bezczynności podlegających jurysdykcji sądów administracyjnych i że nie podlegają kontroli sądowej akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego, ani akty nadzoru nad działalnością tych organów w zakresie bezczynności i/lub przewlekłości tych organów. W konsekwencji WSA również tę skargę odrzucił, na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Oba powyższe postanowienia WSA (o sygn. akt IV SAB/Po [...] i IV SAB/Po [...]) stały się prawomocne. Sąd w niniejszym składzie podziela stanowisko, zgodnie z którym prawomocne odrzucenie skargi nie skutkuje powagą rzeczy osądzonej, jest bowiem orzeczeniem proceduralnym, nie rozstrzyga zatem sprawy sądowoadministracyjnej merytorycznie, a w konsekwencji nie stanowi przeszkody prawnej do ponownego prowadzenia sprawy (zob. wyrok NSA z 27.05.2021 r., II GSK [...], CBOSA, i tam powołane dalsze orzecznictwo). Jednakże, o ile odrzucenie skargi na podstawie art. 58 § 1 pkt 2 lub pkt 6 p.p.s.a. nie wyklucza sytuacji, iż będzie możliwe ponowne jej wniesienie, o tyle odrzucenie skargi w oparciu o art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a., tj. z powodu braku właściwości sądu administracyjnego, zasadniczo wyklucza jej ponowne wniesienie, a zatem czyni taką "nową" skargę niedopuszczalną w oparciu o art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. (zob.: postanowienie NSA z 13.05.2010 r., II GSK 463/10, CBOSA; postanowienie WSA z 09.03.2016 r., III SA/Lu 125/16, CBOSA; J. Parchomiuk, Nadużycie prawa w prawie administracyjnym, Warszawa 2018, dostępne w LEGALIS). Wobec powyższego, w ocenie Sądu, w niniejszej sprawie zaistniały przesłanki do odrzucenia skargi Stowarzyszenia, na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. – o czym Sąd orzekł w punkcie drugim sentencji niniejszego postanowienia. Na zakończenie należy podkreślić, że – jak trafnie wskazuje się w literaturze – "Za dopuszczalne należy uznać wydanie jednego orzeczenia zawierającego rozstrzygnięcie o oddaleniu wniosku o przyznanie prawa pomocy na podstawie art. 247 p.p.s.a. i rozstrzygnięcie kończące postępowanie w sprawie, z którego w oczywisty sposób wynika zaistnienie przesłanki z powołanego przepisu, nawet jeżeli na każde z tych rozstrzygnięć służy inny środek zaskarżenia, np. oddalenie wniosku o przyznanie prawa pomocy i odrzucenie skargi. Istotne jest, aby takie orzeczenie spełniało wszystkie warunki formalne (właściwy skład sądu, rodzaj posiedzenia i forma rozstrzygnięcia)" (B. Dauter, Metodyka pracy sędziego sądu administracyjnego, Warszawa 2018, s. 670). Taka też sytuacja miała miejsce w niniejszej sprawie, wobec czego orzeczono, jak w sentencji.