IV SAB/Po 71/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jerzy Stankowski (spr.) Sędziowie WSA Anna Jarosz WSA Tomasz Grossmann po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 20 grudnia 2018 r. sprawy ze skargi A. W. na bezczynność Wójta Gminy K w przedmiocie przyznania specjalnego zasiłku opiekuńczego oddala skargę. Pismem z dnia [...] kwietnia 2018 r. A. W. złożyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skargę na bezczynność Wójta Gminy K. Wyjasniła, że skarga dotyczy nierozpoznania wniosku z dnia [...] czerwca 2014 r. o przyznanie specjalnego zasiłku opiekuńczego W odpowiedzi na skargę Wójt Gminy K wyjaśnił, że wniosek o ustalenie prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego złożony [...] czerwca 2014 r. został pozostawiony bez rozpoznania, ponieważ mimo pisemnego wezwania o uzupełnienie dokumentacji z dnia [...] czerwca 2014 r. A. W. nie uzupełniła w wyznaczonym terminie braków. Wskazał, że składając kolejny wniosek o ustalenie prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego w dniu [...] września 2014 r. A. W. wpisała do składu rodziny syna D. W., który pozostawał zatrudniony w Zakładzie Zieleni Miejskiej Sp. z o.o. w P.. [...] października 2014 r A. W. została powiadomiona o przedłużeniu terminu załatwienia sprawy i wezwana o dostarczenie dokumentu, z którego wynikać będzie wysokość dochodu uzyskanego przez syna. Stosowne zaświadczenie zostało doręczone do organu [...] października 2014 r. Na podstawie zgromadzonych dokumentów została wydana decyzja odmawiająca wnioskowanego świadczenia - [...] z dnia [...] października 2014 r., z uwagi na brak rezygnacji z zatrudnienia oraz przekroczenie kryterium dochodowego. Wójt wyjaśnił, że obecnie A. W. pobiera specjalny zasiłek opiekuńczy w celu sprawowania opieki nad niepełnosprawnym mężem Z. W.. Od wysokości wypłacanego zasiłku opłacane są składki na ubezpieczenie społeczne. Wielokrotnie, zarówno w rozmowie telefonicznej jak i pisemnie, strona była informowana (ostatnie pismo z dnia [...] maja 2018 - [...]), iż zgodnie z art. 73 § 1 i § 1a ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. Z 2017 r., poz. 1952 ze zm.; zwanej dalej "k.p.a.") ma prawo do wglądu w akta sprawy, sporządzania z nich notatek, kopii lub odpisów. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna. Zgodnie art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 z późn. zm.; zwanej dalej "p.p.s.a.") sprawowana przez sądy administracyjne kontrola działalności administracji publicznej obejmuje orzekanie w sprawach skarg, m.in. na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sytuacji, gdy przepisy nakładają na jej organy obowiązek załatwienia sprawy administracyjnej. W rozpoznawanej sprawie skarga związana jest z pozostawieniem bez rozpoznania przez Wójta Gminy K wniosku A. W. z dnia [...] czerwca 2014 r. o przyznanie specjalnego zasiłku opiekuńczego. Wyjaśnić wobec tego należy, że gdy organ administracji publicznej pozostawia podanie bez rozpoznania, osobie która kwestionuje zasadność takiego działania organu przysługuje skarga do sądu administracyjnego na bezczynność stosownie do art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. (por. uchwała 7 sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 3 września 2013 r., sygn. akt I OPS 2/13; http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Zgodnie z art. 52 § 1 p.p.s.a. skargę można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie, chyba że skargę wnosi prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich lub Rzecznik Praw Dziecka. W myśl art. 52 § 2 p.p.s.a. przez wyczerpanie środków zaskarżenia należy rozumieć sytuację, w której stronie nie przysługuje żaden środek zaskarżenia, taki jak zażalenie, odwołanie lub ponaglenie, przewidziany w ustawie. W przypadku skargi na bezczynność środkiem takim jest ponaglenie, o którym mowa w art. 37 § 1 pkt 1 k.p.a. W rozpoznawanej sprawie Sąd przyjął, iż wskazane powyżej wymogi formalne zostały spełnione, bowiem w piśmie z dnia [...] sierpnia 2017 r. adresowanym do organu wyższego stopnia - Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. Skarżąca podniosła kwestię niezałatwienia wniosku z dnia [...] czerwca 2014 r. Rolą sądu administracyjnego w sprawie ze skargi na bezczynność organu jest ustalenie, po pierwsze, czy w dniu orzekania przez Sąd stan bezczynności w konkretnej sprawie wskazanej we wniosku strony nadal istnieje. Po drugie, czy stan ten ustał na skutek podjęcia przez organ czynności lub wydania aktu z zakresu administracji publicznej. W konsekwencji bowiem celem postępowania sądowoadministracyjnego jest zobowiązanie przez Sąd organu do podjęcia czynności bądź wydania aktu, jeżeli organ administracji "milczy w sprawie" i nie podejmuje czynności. W rezultacie z bezczynnością organu mamy do czynienia wówczas, gdy w prawnie określonym terminie organ nie podjął żadnych czynności w sprawie lub wprawdzie prowadził postępowanie, ale mimo ustawowego obowiązku - nie zakończył go wydaniem stosownego aktu lub podjęciem czynności. Z akt administracyjnych sprawy wynika, że w dniu [...] czerwca 2014 r. do organu wpłynęło podanie A. W. o ustalenie prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego. Pismem z dnia [...] czerwca 2014 r. wezwano A. W. do uzupełnienia w terminie 14 dni braków w złożonym wniosku poprzez złożenie zaświadczenia z Urzędu Skarbowego o dochodach z 2012 r. uzyskanych przez poszczególnych członków rodziny, zaświadczenia z ZUS o opłaconych składkach zdrowotnych za 2012 r. poszczególnych członków rodziny, oświadczenia członków rodziny o dochodzie niepodlegającym opodatkowaniu, pobrania w GOPS K. świadectwa pracy oraz do przedłożenia ksera dowodu osobistego. Skarżąca została pouczona, że nieuzupełnienia braków w terminie spowoduje pozostawienie wniosku bez rozpoznania. Następnie w dniu [...] września 2014 r. Skarżąca złożyła kolejny wniosek o przyznanie specjalnego zasiłku opiekuńczego. W piśmie z dnia [...] listopada 2014 r. organ poinformował Skarżącą, iż wniosek o przyznanie specjalnego zasiłku opiekuńczego z dnia [...] czerwca 2014 r. został pozostawiony bez rozpoznania w związku z nieuzupełnieniem braków formalnych w terminie. Zgodnie z art. 24a ust. 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t.j. Dz. U. z 2013 r. poz. 1456 ze zm.; zwanej dalej "u.ś.r.") w brzmieniu obowiązującym w dniu złożenia wniosku z [...] czerwca 2014 r. w przypadku gdy osoba złoży wniosek bez wymaganych dokumentów, podmiot realizujący świadczenia przyjmuje wniosek i wyznacza termin nie krótszy niż 14 dni i nie dłuższy niż 30 dni na uzupełnienie brakujących dokumentów. Niezastosowanie się do wezwania skutkuje pozostawieniem wniosku bez rozpatrzenia. W przypadku nieuzupełnienia złożonego wniosku o ustalenie prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego o wymagane dokumenty lub informacje nie dochodzi w ogóle do wszczęcia postępowania. Nie jest więc w takim przypadku możliwe wydanie jakiejkolwiek decyzji (pozytywnej czy negatywnej), a wniosek pozostawia się bez rozpatrzenia. Przepisy ww. ustawy nie precyzują formy, w której następuje pozostawienie wniosku bez rozpatrzenia. Niemniej jednak wskazać trzeba, że na gruncie art. 64 § 2 k.p.a. przyjmuje się, że pozostawienie podania bez rozpoznania oznacza stwierdzenie przez organ administracji publicznej, że podanie zawiera wadę określoną w art. 64 § 2 k.p.a. i że wskutek tego stało się ono bezskuteczne z mocy prawa. Aktualnie ugruntowane jest już stanowisko, iż pozostawienie podania bez rozpoznania jest czynnością materialno-techniczna, o której organ ma jedynie zawiadomić wnioskodawcę (por., R. Stankiewicz, [w:] R. Hauser, M. Wierzbowski (red.), Kodeks postępowania administracyjnego, Komentarz, 2014, str. 301, uchwała Sądu Najwyższego z dnia 8 czerwca 2000 r., sygn. akt III ZP 11/00, publ. OSNIAPiUS z 2000 r., nr 19, poz. 702, uchwała Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 września 2013 r. sygn. akt I OPS 2/13, wyroki Naczelnego Sadu Administracyjnego z dnia 10 kwietnia 2015 r. sygn. akt II OSK 2518/14 oraz z dnia 19 lutego 2014 r. sygn. akt I OSK 1042/13, postanowienie Naczelnego Sadu Administracyjnego z dnia 13 czerwca 2017 r. sygn. akt I OSK 2484/15; http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Pozostawienie podania bez rozpoznania jest więc formą zakończenia postępowania w sytuacji, gdy strona nie usunęła braków podania w terminie, mimo prawidłowego wezwania i pouczenia. Zgodnie z art. 16a ust. 1 u.ś.r. specjalny zasiłek opiekuńczy przysługuje osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia [...] lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. z 2017 r. poz. 682 oraz z 2018 r. poz. 950) ciąży obowiązek alimentacyjny, a także małżonkom, jeżeli nie podejmują zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej (pkt 1) lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej (pkt 2) - w celu sprawowania stałej opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Jak natomiast wynika z art. 16 a ust. 2 u.ś.r. przyznanie specjalnego zasiłku opiekuńczego uzależnione jest dodatkowo od spełnienia kryterium dochodowego, o którym mowa w art. 5 ust. 2 u.ś.r. Tym samym w pełni zasadne było skierowanie do Skarżącej przez Wójta Gminy K w dniu [...] czerwca 2014 r. wezwania do przedłożenia dokumentacji potwierdzającej dochody poszczególnych członków rodziny. Dokumenty te były niezbędne organowi administracji do ustalenia czy w sprawie nie zostało przekroczone kryterium dochodowe. Organ pouczył Skarżącą, iż nieuzupełnienie żądanych dokumentów w terminie spowoduje pozostawienie wniosku bez rozpoznania. Z akt sprawy wynika, że stosowne wezwanie zostało skutecznie doręczone Skarżącej w dniu [...] czerwca 2014 r., a braki podania nie zostały uzupełnione we wskazanym przez organ terminie. O pozostawieniu wniosku bez rozpoznania Skarżąca została poinformowana w piśmie z dnia [...] listopada 2014 r. Okoliczności te wskazują, że organ w rozpoznawanej sprawie nie pozostaje w bezczynności, a złożoną w niniejszej sprawie skargę uznać należało za niezasadną. Organ dostrzegając braki we wniosku Skarżącej zasadnie zobowiązał Skarżącą do uzupełnienia dokumentów niezbędnych do oceny spełnienia przesłanek wynikających z art. 16a ust. 2 u.ś.r. Organ pouczył jednocześnie Skarżącą o skutkach nieuzupełnienia braków wniosku w wyznaczonym terminie. Wobec nieuzupełnienia żądanych przez organ dokumentów, istniały podstawy do pozostawienia wniosku bez rozpatrzenia. O pozostawieniu wniosku z dnia [...] czerwca 2014 r. organ poinformował Skarżącą. Z tych też powodów skargę należało oddalić. W tym stanie rzeczy Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.