IV SO/Po 32/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym Przewodniczący Sędzia WSA Józef Maleszewski po rozpoznaniu w dniu 12 października 2021 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku R. S. o wymierzenia grzywny Burmistrzowi Miasta w przedmiocie wymierzenia organowi grzywny za nieprzekazanie skargi postanawia 1. odrzucić wniosek 2. odmówić prawa pomocy R. S. pismem z [...] lipca 2021 r. skierowanym bezpośrednio do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu powołując się na art. 55 §2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowania przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.- dalej p.p.s.a.) złożył wniosek o rozpoznanie skargi-odwołania z [...] lipca 2020r. o znaku [...] W treści skargi skarżący wniósł (1) na podstawie art. 55 § 2 p.p.s.a. o rozpoznanie skargi – odwołania z [...] lipca 2020 r. o znaku [...] od pisma Burmistrza Miasta z [...] lipca 2020 r. o negatywnej decyzji o umieszczeniu na liście oczekujących na lokal socjalny, wprowadzenie w błąd co do organu odwoławczego, uciążliwość i pozorne działanie Społecznej Komisji Mieszkaniowej przy Burmistrzu Miasta dotyczącej procedury postępowania w zakresie zakwalifikowania i umieszczenia na liście oczekujących na najem lokalu socjalnego, na podstawie załączonego odpisu skargi z [...] lipca 2020 r. i kolejnych uzupełnień, (2) na podstawie art. 55 § 1 p.p.s.a. o wymierzenie grzywny zgodnie z zapisami prawnymi za uciążliwość i pozorne działanie organów wymienionych w pkt 1, (3) na podstawie art. 55 § 3 p.p.s.a. o zawiadomienie odpowiednich organów o rażącym naruszeniu prawa, uciążliwość i pozorne działanie organów wymienionych w pkt 1 naruszających uregulowania prawne i Konstytucję RP. Skarżący wniósł również o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Do wniosku załączono szereg dokumentów w tym odwołanie z [...] lipca 2020 r. od pisma Burmistrza Miasta o znaku [...] odmawiającego przyznania lokalu socjalnego. Rozpoznając przedmiotowy wniosek należało w pierwszej kolejności ustalić, co jest jego przedmiotem. W tym miejscu należy zaznaczyć, że o tym, w jakim przedmiocie skargę rozpozna Sąd decyduje treść skargi. Niezależnie od tego, jakie oznaczenie nada mu strona, pismo inicjujące postępowanie przed sądem powinno być bowiem rozpoznane zgodnie z intencją strony zawartą w treści pisma (por. postanowienia NSA z dnia: 9 grudnia 2009 r. sygn. akt II FZ 530/09, LEX nr 580779; 28 września 2011 r. sygn. akt II OZ 833/11, LEX nr 1069194). W dalszej kolejności należy wyjaśnić, że merytoryczne rozpoznanie skargi poprzedzone jest w postępowaniu przed sądami administracyjnymi badaniem dopuszczalności jej wniesienia. Skarga (wniosek) jest dopuszczalna, gdy przedmiot sprawy należy do właściwości sądu, skargę wniesie uprawniony podmiot oraz gdy spełnia ona wymogi formalne i została złożona w terminie oraz opłacona wpisem (w braku zwolnienia). Stwierdzenie braku którejkolwiek z wymienionych przesłanek dopuszczalności zaskarżenia uniemożliwia nadanie skardze dalszego biegu, co prowadzi do jej odrzucenia. Przenosząc powyższe na grunt niniejszej sprawy wskazać należy, iż skarżący w piśmie skierowanym do Sądu wskazał na przepisy art. 55 § 1 – 3 p.p.s.a. Mając powyższe na uwadze wskazać należy, że zgodnie art. 55 § 1 p.p.s.a. w razie niezastosowania się do obowiązków, o których mowa w art. 54 § 2 p.p.s.a., sąd na wniosek skarżącego może orzec o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a. Jeżeli organ nie przekazał sądowi skargi mimo wymierzenia grzywny, sąd może na żądanie skarżącego rozpoznać sprawę na podstawie nadesłanego odpisu skargi, gdy stan faktyczny i prawny przedstawiony w skardze nie budzi uzasadnionych wątpliwości (art. 55 § 2 p.p.s.a.). O rażących przypadkach naruszenia obowiązków, o których mowa w § 2 lub w art. 54 § 2, skład orzekający lub prezes sądu zawiadamia organy właściwe do rozpatrywania petycji, skarg i wniosków (art. 55 § 3 p.p.s.a.). Komentowany przepis zawiera regulację zmierzającą do dyscyplinowania organów administracji publicznej do terminowego wykonania obowiązków określonych w art. 54 § 2 p.p.s.a. Treść przepisu art. 55 p.p.s.a. wskazuje jednak kolejność działania jakie należy podjąć w celu rozpoznania skargi w przypadku uchylania się od obowiązku przekazania do Sądu skargi wraz z aktami sprawy. Mając powyższe na uwadze wskazać należy, że w pierwszej kolejności należy złożyć wniosek o wymierzenie grzywny (art. 55 § 1 p.p.s.a.) a w przypadku jeżeli organ nie przekazał sądowi skargi mimo wymierzenia grzywny, powstaje możliwość rozpoznania sprawy na podstawie nadesłanego odpisu skargi (art. 55 § 2 p.p.s.a.). W przedmiotowej sprawie skarżący nie wykazał, aby przed wniesieniem przedmiotowego pisma złożył wniosek o wymierzenie grzywny za nieprzekazanie skargi – odwołania z [...] lipca 2020 r. o znaku [...] od pisma Burmistrza Miasta z [...] lipca 2020 r. o negatywnej decyzji o umieszczeniu na liście oczekujących na lokal socjalny. Powyższe wyklucza możliwość rozpoznania niniejszej sprawy jako wniosku o rozpoznanie sprawy na podstawie nadesłanego odpisu skargi zgodnie z art. 55 p.p.s.a. i spowodowało rozpoznanie przedmiotowej sprawy jako wniosku złożonego przez skarżącego w trybie art. 55 § 1 p.p.s.a. o wymierzenie grzywny za nieprzekazanie skargi. Mając powyższe na uwadze należy zauważyć że pismo, do jakiego odwołuje się sam skarżący w treści pisma inicjującego przedmiotową sprawę, nie jest skargą kierowaną do sądu administracyjnego. Zgodnie bowiem z treścią pisma z [...] lipca 2020 r., którego kopię skarżący przesłał do Sądu (vide k. 33 akt sądowych) stanowi ono odwołanie od pisma Burmistrza Miasta z [...] lipca 2020 r. nr [...] o negatywnej decyzji o umieszczeniu na liście oczekujących na lokal socjalny. W tym miejscu należy zaznaczyć należy, że kwestię rozpoznania wniosków w sprawie przyznania mieszkania z zasobu Gminy Ś. w dacie wydania pisma Burmistrza Miasta z [...] lipca 2020 r. nr [...] regulowała uchwała Nr [...] Rady Miejskiej w Ś. z dnia [...] czerwca 2006 roku w sprawie zasad wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu gminy Ś. (j.t. Dz. Urz. Woj. W. . z 2012 r. poz. [...]). Zgodnie z ustawą z dnia 21 czerwca 2001 roku o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu Cywilnego (t.j. Dz. U. z 2016 r., poz. 1610) tworzenie warunków do zaspokajania potrzeb mieszkaniowych wspólnoty samorządowej należy do zadań własnych gminy, która – na zasadach przewidzianych w tej ustawie – zapewnia lokale socjalne i lokale zamienne, a także zaspokaja potrzeby mieszkaniowe gospodarstw o niskich dochodach. Zgodnie z § 12 uchwały Nr [...] listę osób uprawnionych do zawarcia umowy najmu lokalu na czas nieoznaczony i listę osób uprawnionych do zawarcia umowy najmu socjalnego, Burmistrz Miasta przedstawiał Społecznej Komisji Mieszkaniowej do zaopiniowania. Listy te zostawały podane do publicznej wiadomości poprzez wywieszenie w gablocie na parterze Urzędu Miejskiego w Ś.. W terminie 14 dni od dnia wywieszenia list można składać do Burmistrza Miasta Ś. wnioski o ponowne rozpatrzenie sprawy. Uprawnienie do wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy było jedynym środkiem do zakwestionowania rozstrzygnięcia w sprawie złożonego wniosku, jaki przysługiwał skarżącemu na podstawie niniejszej uchwały. Pismo z [...] lipca 2020 r., które skarżący nazywa skargą – odwołaniem stanowi bowiem właśnie taki wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. Uznając zatem, że pismo, do którego odwołuje się sam skarżący nie stanowi skargi kierowanej do sądu administracyjnego, przedmiotowy wniosek o wymierzenie grzywny jako niedopuszczalny należy odrzucić. Wniosek o wymierzenie grzywny na podstawie art. 55 § 1 p.p.s.a. podlega bowiem odrzuceniu wówczas, gdy brak właściwości sądu administracyjnego jest oczywisty (zob. postanowienie NSA z 1 października 2021 r. sygn. akt III OZ 658/21 wydane w innej sprawie zainicjowanej przez skarżącego). W przedmiotowej sprawie należy również podkreślić, że na podstawie pism kierowanych w niniejszej sprawie, Sąd w składzie orzekającym w niniejszej sprawie dostrzega, że działania skarżącego nie zasługują na ochronę prawną również z tego powodu, że nie są nakierowane na obronę jego interesu prawnego, a zatem stanowią nadużycie przysługującego mu prawa do sądu. Do nadużycia prawa dochodzi w sytuacjach, gdy strona podejmuje prawnie dozwolone działania dla celów innych, niż przewidziane przez ustawodawcę. W konsekwencji zachowanie, które formalnie zgodne jest z literą prawa, lecz sprzeciwia się jej sensowi, nie może zasługiwać na ochronę (M. Warchoł, Pojęcie nadużycia prawa w procesie karnym, Prokuratura i Prawo, 2007/11/49; T. Cytowski, Procesowe nadużycie prawa, PS 2005/5/81). Tak samo należy ocenić działania podmiotu, który inicjuje szereg postępowań administracyjnych lub sądowych w celu innym, niż ochrona swych praw – w ten sposób wpływając na obniżenie poziomu ochrony innych podmiotów, które nie mogą w dostatecznie szybki sposób uzyskać ochrony prawnej (H. Dolecki, Nadużycie prawa do sądu, w: Sądownictwo administracyjne gwarantem wolności i praw obywatelskich 1980–2005, Warszawa 2005, s. 136) – por. postanowienia NSA z 26 stycznia 2017 r. sygn. akt: I OZ 81/17, I OZ 83/17, I OZ 84/17, I OZ 85/17, I OZ 86/17, I OZ 88/17, I OZ 89/17, I OZ 90/17 i I OZ 91/17. Mając zatem na uwadze wskazane okoliczności przedmiotowy wniosek o wymierzenie organowi grzywny należało odrzucić, działając na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 w zw. z art. 64 § 3 p.p.s.a. Odnosząc się zaś do złożonego przez stronę wniosku o przyznanie prawa pomocy zauważyć trzeba, że zgodnie z art. 243 § 1 zd. 1 p.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w jego toku. Jednakże w myśl art. 247 p.p.s.a. prawo pomocy nie przysługuje stronie w razie oczywistej bezzasadności skargi. O oczywistej bezzasadności skargi można mówić natomiast wówczas, gdy bez potrzeby głębszej analizy prawnej nie ulega najmniejszej wątpliwości, że nie może ona zostać uwzględniona. W szczególności dotyczy to sytuacji, w której skarga kwalifikuje się do odrzucenia (por. postanowienia NSA z dnia 30 stycznia 2013 r. sygn. akt II OZ 37/13 oraz z dnia 5 marca 2013 r. sygn. akt I OZ 152/13). W niniejszej sprawie nie budzi wątpliwości, że wniosek o przyznanie prawa pomocy dotyczy skargi podlegającej odrzuceniu z uwagi na jej niedopuszczalność z wyżej przedstawionych przyczyn formalnych, a to z kolei stanowi o oczywistej bezzasadności skargi i tym samym obligowało Sąd do oddalenia wniosku o przyznanie prawa pomocy zgodnie z art. 247 p.p.s.a., o czym orzeczono w punkcie 2 sentencji.