I SA/Rz 1022/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Jarosław Szaro po rozpoznaniu w dniu 12 lutego 2016 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu R.R. od postanowienia referendarza sądowego z dnia 26 stycznia 2016 r., sygn. I SA/Rz 1022/15 odmawiającego przyznania prawa pomocy w sprawie ze skargi R.R. na postanowienie Ministra Finansów z dnia [...] września 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania postanawia utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie. R.R. (dalej zwany skarżącym) wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych i o ustanowienie doradcy podatkowego. Skarżący oświadczył, że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z żoną. Ich budżet domowy wynosi łącznie 3.842,00 zł dochodu miesięcznie, z czego 2506,00 zł z tytułu emerytury skarżącego, 1336 zł z tytułu emerytury jego żony (oświadczono, że są to kwoty netto). W treści formularza PPF jako majątek skarżący zadeklarował dom, w którym zamieszkuje wspólnie z żoną i który jest składnikiem ich wspólnego majątku oraz oszczędności w kwocie 12.000 zł, wskazując jednocześnie, że koszty utrzymania tego domu wynoszą średnio 1500 zł miesięcznie. Skarżący oświadczył także, że wydatki na leczenie i rehabilitację obojga małżonków pochłaniają 900 zł miesięcznie. Uzasadniając wniosek o przyznanie prawa pomocy skarżący odniósł się do okoliczności będących przedmiotem niniejszego postępowania, nie wskazując na fakty uzasadniające przedmiotowy wniosek, tj. związane z niemożnością poniesienia kosztów dalszego procedowania w sprawie; Sąd bowiem oddalił skargę R.R., a w takiej sytuacji ma on prawo wnieść skargę kasacyjną. Postanowieniem z dnia 26 stycznia 2015 r. sygn. I SA/Rz 1022/15 referendarz sądowy odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy, uznając że skarżący nie spełnia przesłanek do zastosowania prawa pomocy zarówno w pełnym zakresie, tj. w postaci zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia pełnomocnika, jak i częściowym, i to w jakiejkolwiek postaci: zwolnienia tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub tylko ustanowienia zawodowego pełnomocnika. W uzasadnieniu postanowienia stwierdzono, że z treści formularza jednoznacznie wynika, że skarżący jest w stanie ponieść ciężar ewentualnych przyszłych kosztów postępowania; dochody gospodarstwa domowego małżonków przewyższają zadeklarowane wydatki o kwotę 1442 zł, a ponadto skarżący posiada oszczędności w wysokości 12.000 zł, a ten stan posiadania sprawia, że skarżący w całości jest w stanie pokryć wpis sądowy od ewentualnej skargi kasacyjnej (w przedmiotowej sprawie wyniósłby 100 zł) oraz ponieść koszt wynagrodzenie pełnomocnika z wyboru, także bez najmniejszego uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. W sprzeciwie skarżący stwierdził, że odmowa przyznania prawa pomocy jest dla niego krzywdząca, tak jak równie krzywdzące jest rozstrzygnięcie Sądu w jego sprawie w kontekście szeroko opisanych okoliczności, podnoszonych zarówno we wniosku o wydanie interpretacji jaki i skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie, a także w sprzeciwie; skarżący zainwestował bowiem środki pieniężne w zakup jednostek uczestnictwa w funduszu inwestycyjnym, które po latach nie przyniosły oczekiwanych zysków. Skarżący uznał zatem, że odmowa przyznania mu prawa pomocy w takich okolicznościach pogrąża go w depresji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do art. 260 § 1 i § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012, poz. 270 ze zm.- dalej w skrócie: P.p.s.a.). rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8 P.p.s.a., sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. Wniesienie sprzeciwu od postanowienia referendarza sądowego wstrzymuje jego wykonalność. Sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu Sprzeciw skarżącego nie zasługuje na uwzględnienie. Celem instytucji prawa pomocy jest zagwarantowanie dostępu do sądu podmiotom, których wyjątkowo trudna sytuacja materialna nie pozwala na poniesienie kosztów postępowania. Przyznanie prawa pomocy w jakimkolwiek zakresie musi być jednak traktowane jako wyjątek od zasady ponoszenia kosztów postępowania (por.: art. 199 P.p.s.a.), co należy mieć na uwadze przy rozstrzyganiu o zastosowaniu tej instytucji. Z tego też względu, osoby fizyczne i osoby prawne (a także inne jednostki nieposiadające osobowości prawnej) znajdujące się w trudnej sytuacji materialnej mają prawo ubiegać się o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów i ustanowienie pełnomocnika- art. 245 § 2 P.p.s.a., lub w zakresie częściowym, określonym w art. 245 § 3 i 4 P.p.s.a. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, zaś w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a.). Zwrot "gdy wykaże" oznacza, że przepisy przenoszą na stronę (wnioskodawcę) obowiązek wykazania wyżej wymienionych przesłanek Wyjaśnić należy także, że z uwagi na fakt, że instytucja prawa pomocy stanowi formę dofinansowania ze środków budżetu państwa, pochodzących de facto od ogółu podatników, jej przyznanie uwarunkowane jest określonymi wymaganiami. Z tej też przyczyny powinna być stosowana w sytuacjach wyjątkowych, a zatem wobec podmiotów, które obiektywnie nie są w stanie samodzielnie partycypować w kosztach postępowania sądowego. W rozpoznawanej sprawie referendarz odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy w żądanym zakresie, argumentując odmowę brakiem przesłanek przyznania prawa pomocy. Wojewódzki Sąd Administracyjny podziela powyższą ocenę referendarza, że skarżący nie spełnia przesłanek przyznania prawa pomocy w jakimkolwiek zakresie, w tym również w zakresie częściowym. Z treści formularza jednoznacznie bowiem wynika, że jest on w stanie ponieść ciężar ewentualnych przyszłych kosztów postępowania; dochody gospodarstwa domowego skarżącego i jego żony przewyższają zadeklarowane wydatki o kwotę 1442 zł, a co istotne w sprawie - skarżący posiada oszczędności w wysokości 12.000 zł, które zabezpieczą w całości wymagane i konieczne w sprawie koszty postępowania. Jak słusznie zauważył referendarz ten stan posiadania skarżącego sprawia, że w całości jest on w stanie pokryć wpis sądowy od ewentualnej skargi kasacyjnej (w przedmiotowej sprawie wyniósłby 100 zł) oraz ponieść koszt wynagrodzenie pełnomocnika z wyboru, także bez najmniejszego uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Konkluzja postanowienia jest zatem trafna: skarżący nie spełnia koniecznej przesłanki do przyznania prawa pomocy w żądanym zakresie, ponieważ nie tylko nie wykazał, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, a wręcz odwrotnie- wykazał, że posiada takie możliwości finansowe. Słusznie zatem odmówiono skarżącemu przyznania prawa pomocy w sytuacji, gdy w sprawie brak jest przesłanek przyznania tej pomocy; skarżący dysponuje środkami pieniężnymi w pełni zabezpieczającymi mu dostęp do sądu w jego sprawie, a na obecnym etapie sprawy - możliwość kwestionowania rozstrzygnięcia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 8 grudnia 2015 r. Zatem dokonaną przez referendarza ocenę wniosku skarżącego należy w przedstawionych okolicznościach uznać za prawidłową w świetle art. 246 § 1 pkt 1 i 2 P.p.s.a., zaś skarżący, mimo że nie zgadza się z tą oceną, nie zdołał jej podważyć w sprzeciwie. Z uwagi na powyższe, na podstawie art. 260 § 1 i § 2 P.p.s.a. orzeczono jak w sentencji.