I SA/Rz 1040/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący S. WSA Jarosław Szaro Sędziowie SO del. Piotr Popek WSA Tomasz Smoleń / spr./ Protokolant ref. staż. Joanna Kulasa po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 17 grudnia 2015 r. sprawy ze skargi spółki "A" w R. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] września 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego oddala skargę. I SA/Rz 1040/15 UZASADNIENIE Postanowieniem z dnia [...] września 2015 r. Dyrektor Izby Skarbowej po rozpatrzeniu zażalenia A. (dalej zwana Spółką, Skarżącą) utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia [...] kwietnia 2015 r. nr: [...] w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego. W uzasadnieniu swojego postanowienia organ odwoławczy wskazał, że Naczelnik Urzędu Skarbowego wszczął i prowadził postępowanie egzekucyjne wobec Spółki na podstawie własnych tytułów wykonawczych z dnia [...] grudnia 2014 r. o nr od [...] do [...] obejmujących należności z tytułu podatku towarów i usług za 2009 rok, z dnia 9 stycznia 2015 r. nr [...] na należność z tytułu podatku dochodowego od osób prawnych za 2009 roku oraz z dnia [...] stycznia 2015 r. nr [...] obejmującego należność z tytułu podatku od towarów i usług za październik 2014 r. Odpisy wyżej wymienionych tytułów wykonawczych zostały doręczone Spółce wraz z zawiadomieniem o przejęciu z dnia [...] stycznia 2015 r., nr [...] w trybie art. 44 k.p.a. Pismem z dnia 17 lutego 2015 r. Spółka, reprezentowane przez doradcę podatkowego, w oparciu o przepisy art.59 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U.2014.1819 dalej zwana - pea) wniosła o umorzenie postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułów wykonawczych o numerach [...], [...] oraz [...]. W uzasadnieniu wniosku wskazując, że zobowiązanie podatkowe przedawniło się dlatego postępowanie egzekucyjne podlega obligatoryjnemu umorzeniu. Postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2015 roku znak [...] organ egzekucyjny odmówił umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego wobec Skarżącej. W uzasadnieniu przytoczył przepisy art. 59 § 1, art. 70 § 1, § 4 i 6 pkt 1 oraz § 7 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t.j. Dz.U. z 2012 r., poz.749 ze zm. dalej - ord. pod.) wskazując, w świetle art. 70 § 1 ord.pod., termin przedawnienia zaległości z tytułu podatku dochodowego od osób prawnych za 2009 rok objęty tytułem wykonawczym nr [...] oraz zaległości z tytułu podatku od towarów i usług za grudzień 2009 rok, objętej tytułem wykonawczym nr [...] upływa z dniem 31 grudnia 2015 r. Termin przedawnienia zaległości z tytułu podatku od towarów i usług objętych tytułami wykonawczymi o numerach od [...] do [...] oraz [...] i [...] przedawnia się z dniem 31 stycznia 2014 r. Natomiast termin przedawnienia należności z tytułu podatku od towarów i usług za październik 2014 rok, objętej tytułem wykonawczym o numerze [...] upływa dopiero z dniem 31 stycznia 2019 r. Organ egzekucyjny wskazał, że postanowieniem Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej z dnia [...] października 2014 r. znak: [...], w związku z ujawnionymi nieprawidłowościami w toku postępowania kontrolnego, wszczęto dochodzenie w sprawie o przestępstwo skarbowe, obejmujące swoim zakresem podatek dochodowy od osób prawnych za 2009 rok oraz podatek od towarów i usług za okres od stycznia do grudnia 2009 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego, na podstawie art. 70c ord.pod., powiadomił Skarżącą, że bieg terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym od osób prawnych za 2009 roku oraz w podatku od towarów i usług za okres od stycznia do grudnia 2009 r. uległ zawieszeniu z dniem 22 października 2014 r., ze względu na wystąpienie okoliczności, o których mowa w art. 70 § 6 pkt 1 ord.pod. Z uwagi na powyższe, zaległości objętych tytułami wykonawczymi o numerach [...] oraz od [...] do [...] dotyczące podatku dochodowego od osób prawnych za 2009 rok oraz podatku od towarów i usług za miesiące marzec, maj, czerwiec, lipiec, sierpień, wrzesień, październik i grudzień 2009 r. nie uległy przedawnieniu. Brak zatem podstaw do umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie wyżej wymienionych tytułów wykonawczych. Pismem z dnia 18 kwietnia 2015 r. pomocnik Spółki złożył zażalenie na postanowienie organu egzekucyjnego z dnia 13 kwietnia 2015 r. w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego z uwagi na przedawnienie i wniósł o uchylenie go w całości. Postanowieniem z dnia [...] września 2015 r. Dyrektor Izby Skarbowej nr [...] utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia [...] kwietnia 2015 r. odmawiające umorzenie postępowania egzekucyjnego. W uzasadnieniu postanowienia wskazał, że przy doręczeniu zawiadomienia z dnia [...] października 2014 r., o którym mowa w art. 70c ord.pod., zachowane zostały standardy wymagane przez art. 150 ord.pod. Z zwrotnego potwierdzenia odbioru tej przesyłki wynika, że awizo umieszczono w oddawczej skrzynce pocztowej adresata, zaś przesyłka oczekiwała na odbiór w Urzędzie Pocztowym w okresie od 3 do 17 listopada 2014 r. W tej sytuacji, twierdzenie o nieskuteczność tego doręczenia, przy braku jakichkolwiek dowodów pozwalających na obalenie domniemania fikcji doręczenia, o których mowa w art. 150 § 2 ord.pod. nie może być uznane za skuteczne. Ciężar dowodu w tej mierze spoczywa na adresacie pisma, a do obalenia domniemania skuteczności doręczenia zastępczego, nie wystarczające samo zaprzeczenie adresata. Dyrektor Izby Skarbowej stwierdził, że nie doszło do przedawnienia zaległości podatkowych z tytułu podatku dochodowego od osób prawnych za 2009 r., objętych tytułem wykonawczym o numerze [...], jak również z tytułu podatku od towarów i usług za miesiące marzec, maj, czerwiec, lipiec, sierpień, wrzesień, październik i grudzień 2010 r., objętych tytułami wykonawczymi o numerach od [...] do [...], ponieważ Spółka pismem z dnia 29 października 2014 r. znak: [...], została poinformowana o zawieszeniu biegu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego z powodu wszczęcia postępowania w sprawie o przestępstwo skarbowe, dotyczący zobowiązania podatkowego w podatku od dochodów od osób prawnych za 2009 r. oraz w podatku od towarów i usług za wszystkie miesiące 2009 r. oraz nastąpiło zastępcze doręczenie korespondencji zawierającej taką informację. Doszło zatem do zaistnienia skutku, o którym mowa w art. 70 § 6 pkt 1 ord. pod. Nie doszło również do przedawnienia zaległości podatkowych objętych tytułem wykonawczym o numerze [...], bowiem termin przedawnienia tych należności, jak wskazano wyżej, upływa dopiero z dniem 31 grudnia 2019 r. Brak jest zatem podstaw do umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie wyżej wymienionych tytułów wykonawczych. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie na powyższe postanowienie wniosła Spółka zaskarżając je w całości. Postanowieniu zarzuciła naruszenie art. 59 § 1 pkt 2 pea w związku z art. 70 § 1 ord.pod., poprzez nieprawidłowe zastosowanie i przyjęcie, że w sprawie nie doszło do przedawnienia się obowiązku (zobowiązania podatkowego), z uwagi na zawieszenie biegu terminu przedawnienia na skutek zaistnienia przesłanek, o których mowa w art. 70 § 6 pkt 1 ord.pod. Podnosząc ten zarzut Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości oraz zwrot kosztów postępowania. W uzasadnieniu wskazała, że w jej ocenie organ musi zawiadomić podatnika o zawieszeniu biegu terminu przedawnienia, w sposób pewny, to jest taki, aby mogła się ona zapoznać z treścią zawiadomienia, przez co fikcja doręczenia nie może być stosowana. Ponadto do zawieszenia biegu terminu przedawnienia, konieczne jest postawienie podatnikowi zarzutu. Dopiero w tym momencie wiadomo, że jest on stroną tego postępowania. Do tego czasu (faza ad rem postępowania), postępowanie może, ale nie musi być powiązany z konkretną osobą i jego z zobowiązaniami podatkowymi. W ocenie Skarżącej w sprawie ma zastosowanie art. 70 § 1, nie zaś art. 70 § 6 pkt 1 ord.pod., przez to postępowanie egzekucyjne winno zostać umorzone na podstawie art. 59 § 1 pkt 2 pea. Dyrektor Izby Skarbowej w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył co następuje: Skarga nie jest zasadna. W złożonej skardze Spółka sformułowała zarzut naruszenie art. 70 § 1 ord.pod., poprzez jego niezastosowanie i nie umorzenie postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 59 § 1 pkt 2 pea. Zgodnie z art. 70 § 1 ord.pod. - który, w ocenie Skarżącej, powinien znaleźć zastosowanie w sprawie - zobowiązanie podatkowe przedawnia się z upływem 5 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym upłynął termin płatności podatku. Bieg terminu przedawnienia może ulec przerwaniu lub zawieszeniu w przypadkach wskazanych w dalszych paragrafach art. 70 ord.pod. Wśród przesłanek zawieszenia biegu terminu przedawnienia wymienione zostało, w art. 70 § 6 pkt 1 ord.pod., wszczęcie postępowania karnego lub postępowanie w sprawie o przestępstwo skarbowe lub wykroczenie skarbowe, o którym podatnik został zawiadomiony, jeżeli podejrzenie popełnienia przestępstwa lub wykroczenia wiąże się z niewykonaniem tego zobowiązania. Okoliczność, czy Skarżąca została powiadomiona o wystąpieniu przesłanek zawieszenia biegu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego z art. 70 § 6 pkt 1 ord.pod. jest istotne uwagi na treść wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 17 lipca 2012 r. w sprawie P 30/11. W rozważaniach co do niezgodności z Konstytucją RP art. 70 § 6 pkt 1 ord.pod. Trybunał stwierdził, że "art. 70 § 1 pkt 1 ord.pod., w brzmieniu nadanym przez art. 1 pkt 58 ustawy z dnia 12 września 2002 r. o zmianie ustawy - Ordynacji podatkowej oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz.U. nr 169, poz. 1387 oraz z 2007 r. nr 221 poz. 1350), w zakresie, jakie wywołuje skutek w postaci zawieszenia biegu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego w związku z wszczęciem postępowania karnego lub postępowanie w sprawie o przestępstwo skarbowe lub wykroczenie skarbowe, o którym to postępowaniu podatnik nie został poinformowany najpóźniej z upływem terminu wskazanego w art. 70 § 1 ord.pod., jest niezgodny z zasadą ochrony zaufania obywatela do państwa i stanowiącego przez nie prawa wynikającą z art. 2 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej“. W związku z treścią wyżej wskazanego wyroku Trybunału Konstytucyjnego znowelizowana została treść przepisu art. 70 § 6 pkt 1 ord.pod. oraz dodano przepis art. 70c ord. pod. zgodnie, z którym organ podatkowy właściwy w sprawie zobowiązania podatkowego, którego niewykonanie wiąże się podejrzenie popełnienia przestępstwa skarbowego lub wykroczenia skarbowego, zawiadamia podatnika o nie rozpoczęciu lub zawieszeniu biegu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego w przypadku, o którym mowa w artykule 70 § 6 pkt 1, najpóźniej z upływem terminu przedawnienia, o którym mowa w art. 70 § 1, oraz o rozpoczęciu lub dalszym biegu terminu przedawnienia po upływie okresu zawieszenia. W rozpoznawanej sprawie poza sporem jest fakt, że zawiadomieniem z dnia [...] października 2014 r. znak [...] Naczelnik Urzędu Skarbowego, poinformował Skarżącą o zawieszeniu biegu termin przedawnienia zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym od osób prawnych za 2009 r. oraz podatku od towarów i usług za wszystkie miesiące 2009 r. z dniem 22 października 2014 r. ze względu na wystąpienie okoliczności, o których mowa w art. 70 § 6 pkt 1 ord.pod., w drodze doręczenia zastępczego z dnia 17 listopada 2014 r. Powyższe zawiadomienie skierowano na adresy Spółki to jest R. ul. R. [...] i doręczono w trybie art. 150 § 1 pkt 1, § 1a, § 2 ord.pod., zgodnie z którym w razie niemożności doręczenia pisma w sposób wskazany w art. 148 § 1 lub art. 149 operator pocztowy w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe przechowuje pismo przez okres 14 dni w swojej placówce pocztowej - w przypadku doręczenia pisma przez operatora pocztowego. Adresata zawiadamia się dwukrotnie o pozostawieniu pisma w miejscu określonym w § 1. Powtórne zawiadomienie następuje w razie niepodjęcia pisma w terminie 7 dni. Zawiadomienie o pozostawieniu pisma w miejscu określonym w § 1 umieszcza się w oddawczej skrzynce pocztowej lub, gdy nie jest to możliwe, na drzwiach mieszkania adresata, jego biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe, bądź w widocznym miejscu przy wejściu na posesję adresata. W tym przypadku doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia okresu, o którym mowa w § 1, a pismo pozostawia się w aktach. Przesyłka pocztowa zawierająca zawiadomienie o zawieszeniu biegu terminu przedawnienia, z powodu niemożności doręczenia, została pozostawiona na okres 14 dni w placówce poczty, o czym poinformowano Spółkę w dniu 3 listopada 2014 r. wobec niepodjęcia przesyłki w terminie 14 dni, organ podatkowy uznał doręczenie przesyłki za dokonane w dniu 17 listopada 2014 r. to jest przed upływem okresu przedawnienia zobowiązań podatkowych Skarżącej. W ocenie Sądu dla uznania, że przedmiotowa przesyłka zawierająca zawiadomienie, o którym wyżej mowa została skutecznie doręczona Skarżącej w trybie art. 150 ord.pod. koniecznym jest wykazanie przez organ, że decyzja została wysłana pod właściwy adres, a urząd pocztowy zawiadomił stronę w sposób prawidłowy o nadejściu pisma i miejscu, gdzie można je odebrać. Co więcej, dla przyjęcia prawidłowości fikcji prawnej doręczenia pisma istotnym jest także to, że pismo winno być zwrócone po adres nadawcy, który pozostawia je w aktach sprawy. Wymogi te przez organ zostały spełnione. Mając powyższe na uwadze, było nie sposób zaakceptować pogląd Skarżącej, że w sprawie nie doszło do zawieszenia biegu terminu przedawnienia na podstawie art. 70 § 1 pkt 6 ord.pod., albowiem organ nie powiadomił Skarżącej w sposób pewny, to jest taki, aby mogła się ona zapoznać z treścią zawiadomienia. Wskazać bowiem należy, że w postępowaniu podatkowym prawne skutki są związane z doręczeniem pism, natomiast nie jest istotne, z punktu widzenia poprawności czynności procesowych i biegu postępowania czy adresat zapoznał się z treścią pisma. Nie można także podzielić zasadności zarzutu, że do zawieszenia biegu terminu przedawnienia, konieczne jest przedstawienie podatnikowi zarzutu. Okoliczność, że Skarżącej nie przedstawiono przed dniem 31 grudnia 2014 r. zarzutów w sprawie o przestępstwo skarbowe nie oznacza, że nie doszło na podstawie art. 70 § 6 pkt 1 ord.pod. do skutecznego zawieszenia biegu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego Spółki. Podkreślić bowiem należy, że o zawieszeniu biegu terminu przedawnienia na podstawie art. 70 § 1 pkt 6 ord.pod. nie decyduje wydanie postanowienia o przedstawieniu zarzutów podatnikowi, czy też jego przesłuchanie w charakterze podejrzanego lecz ustalenie, że podatnik wiedział, że toczy się postępowanie karnoskarbowe. W świetle powyższego nie można uznać zasadności zarzutu naruszenia przepisu art. 70 § 1 ord.pod. a co za tym idzie nie zaistniała przesłanka do umorzenia postępowania egzekucyjnego w oparciu o przepis art. 59 § 1 pkt 2 pea, zgodnie, z którym postępowanie egzekucyjne umarza się jeżeli obowiązek nie jest wymagalny, został umorzony lub wygasł z innego powodu albo jeżeli obowiązek nie istniał. Sąd nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną nie stwierdził naruszenia prawa w stopniu, który by dawał podstawę uchylenie zaskarżonego postanowienia. Dlatego też, działając na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. 2012.270 t. j.) orzekł jak w sentencji wyroku.