I SA/Rz 105/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący S. WSA Tomasz Smoleń /spr./ Sędziowie WSA Małgorzata Niedobylska NSA Jacek Surmacz Protokolant ref.st. Joanna Migacz po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 14 czerwca 2011r. sprawy ze skargi J. H. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] grudnia 2010 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia odsetek za zwłokę od zaległości podatkowych w podatku od towarów i usług za miesiące: sierpień, wrzesień, listopad i grudzień 1996 r. oraz styczeń, luty, marzec i czerwiec 1997 r. - oddala skargę - Zaskarżoną decyzją Dyrektor Izby Skarbowej utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia [...] grudnia 2009 r., Nr [...] odmawiającą J. H. umorzenia odsetek za zwłokę w kwocie 66.113,00 zł od zaległości podatkowych w podatku od towarów i usług w kwocie 24.980,27 zł, za miesiące VIII, IX, XI, XII 1996 r. i I, II, III, IV 1997 r. Jako podstawę prawną rozstrzygnięcia organ wskazał art. 233 § 1 pkt 1 oraz art. 67a § 1 pkt 3 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60 ze zm.). Z uzasadnienia decyzji i akt administracyjnych wynika, że J. H. w okresie od 20 maja 1996 r. do 25 czerwca 1997 r. prowadził działalność gospodarczą tj. Zakład Usługowo – Remontowy w zakresie robót budowlanych, instalacyjnych c.o., wentylacyjnych, wod-kan., gazowych, elektrycznych i osprzętu elektrycznego, nie odprowadzając z tego tytułu podatku od towarów i usług. W dniu 10 listopada 2009 r., w ostatecznie sprecyzowanym wniosku skierowanym do Naczelnika Urzędu Skarbowego w S., J. H. wystąpił o umorzenie powstałych z tego tytułu odsetek w kwocie 66.113 zł. Organ I instancji ustalił a organ odwoławczy te ustalenia w pełnym zakresie potwierdził, że na dzień 27 października 2009 r., tj. na dzień pierwotnego złożenia wniosku kwota zaległości w podatku VAT za m –ce VIII, IX, XI, XII 1996 r. i I, II, III, IV 1997 r. wyniosła 24.980,27 zł. i 66.113,00 zł odsetek od tych zaległości. Z tytułu zaległości podatkowych w podatku dochodowym od osób fizycznych oraz podatku od towarów i usług w księgach wieczystych KW nr 4906, 4907 i 4761 położonych w Z. gminy Z., stanowiącej własność J. H. a w działach IV wpisano hipotekę przymusową w kwocie 98.878,39 zł wraz z odsetkami na rzecz Urzędu Skarbowego w S. Analizując wniosek pod kątem spełnienia przesłanek do umorzenia zaległości podatkowych, o których mowa w art. 67 a § 1 pkt 3 Ordynacji podatkowej organy przyjęły, że J. H. prowadzi wspólne gospodarstwo domowe wraz z żoną E. H. Utrzymuje się ze świadczenia otrzymywanego ze środków zagranicznych w postaci renty inwalidzkiej w wysokości 464 Euro oraz renty krajowej otrzymywanej od 1 lipca 2009 r. w wysokości 386,83 zł. Dochody jego żony to 429 Euro również ze środków zagranicznych oraz 522,03 emerytury otrzymywanej od 10 sierpnia 2008 r. ze środków krajowych. Na podstawie powyższych informacji organy ustaliły, że miesięczny dochód J. H. a wynosi razem 2.336,23 zł ( 464 Euro x 4.2013 zł według kursu Euro na dzień 27 października 2009 r. ) + 386,83 zł kwota renty krajowej, natomiast miesięczny dochód jego żony to 2.324,39 zł i stanowił również równowartość 429 Euro według tego samego przelicznika + 522,03 zł emerytury krajowej. W ten sposób dochód w gospodarstwie domowym podatnika wyniósł razem 4.660,62 zł miesięcznie. Naprzeciw tak ustalonym dochodom podatnik wskazał następujące wydatki: czynsz – 467 Euro, podatek od nieruchomości 104 zł, gaz i woda 87 Euro, prąd 52 Euro, ubezpieczenie 90 Euro. Razem wydatki, według wyliczeń organów wyniosły 3.028,10 zł. Po złożeniu przez skarżącego dodatkowych dokumentów kwota miesięcznych dochodów wzrosła o 1.723,99 zł a wydatków o 524,13 zł. Na podstawie informacji udzielonych przez Starostwo Powiatowe w Sanoku ustalono, że podatnik jak i jego żona nie figurują w rejestrze osób posiadających pojazdy jak też w ewidencji gruntów, budynków i lokali. J. H. figuruje natomiast jako właściciel dwóch działek nr 130/1 ( KW 4907 ) i 187 ( KW 4906 ) obrębu Z. o łącznej powierzchni 0,9290 ha a także właściciel dwóch budynków w Z.. Analizując dane wykazane w zeznaniu PIT-28 za 1996 r. stwierdzono, że podatnik osiągnął przychód z prowadzonej działalności w wysokości 249.849,00 zł, zaś w 1997 r. w wysokości 71.900 zł. Według oświadczenia J. H. a wartość obciążonej hipoteką nieruchomości wynosi 45.000,00 zł. Do wniosku podatnik dołączył również informacje dotyczące dwukrotnego pobytu w Socjalnym Centrum Medycznym – Oddziale Ortopedycznym w W., informacje z pobytu szpitalnego na oddziale chirurgicznym, które miały potwierdzić trudną sytuację zdrowotną podatnika. Oceniając przedstawioną sytuację organ dokonał rachunkowego porównania dochodów i wydatków, ustalając, że dochody przewyższają wydatki o 1.632,00 zł. Zdaniem organu I instancji sytuacja podatnika nie dawała podstaw do skorzystania przez niego z wnioskowanej ulgi, tym bardziej że korzystał on już z innej ulgi w postaci rozłożenia zaległości na raty, której uregulowania w tak uprzywilejowanej postaci nawet się nie podjął. Tego samego zdania był również organ II instancji, który wspomnianą na wstępie decyzją utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy. Organ odwoławczy zwrócił uwagę na to, że przedmiotem wniosku o umorzenie są zaległości podatkowe powstałe przed 10 – u laty. Poddając jeszcze raz przedstawioną sytuację analizie Dyrektor Izby Skarbowej doszedł do tych samych wniosków co organ I instancji, że w sprawie nie zaistniał ważny interes podatnika uzasadniający przyznanie mu wnioskowanej ulgi. Organ nie dopatrzył się również interesu publicznego w pozytywnym rozpoznaniu tegoż wniosku, wręcz przeciwnie doszedł do wniosku, że udzielenie wnioskowanego zwolnienia byłoby z nim sprzeczne. Podkreślił, że nieuregulowanie należności względem państwa było wynikiem zawinionego zaniedbania podatnika, a nie zdarzeń losowych czy też nadzwyczajnych zdarzeń, na które nie miał wpływu. Na dzień powstania zaległości, skarżący był w dobrej kondycji finansowej i osiągał wysokie obroty, od których nie regulował należności podatkowych. Po zaprzestaniu prowadzenia działalności gospodarczej wyjechał do Austrii gdzie przez długie lata wykonywał pracę zarobkową o czym świadczy przyznanie, przez organy tego państwa, bezterminowego prawa do emerytury inwalidzkiej. Wskazane okoliczności sprzyjały, zdaniem organów płaceniu podatków. Nie zgadzając się z takim stanowiskiem, J. H. złożył skargę do tutejszego Sądu. Wskazał w niej, że wbrew stanowisku organów nie ponosi winy za powstałe zadłużenie. Winą za to obarcza księgowego firmy "A", na rzecz której świadczył usługi w okresie powstania tych zaległości. Według zapewnień księgowego wszelkie zobowiązania miały być płacone na bieżąco. W zasadzie zgodził się z ustaleniami organów dotyczącymi wysokości uzyskiwanych dochodów jak i ponoszonych wydatków, podważając natomiast wyciągnięte z tych ustaleń wnioski. Mianowicie nie zgodził się z tym, że kwota 1600 zł stanowiąca nadwyżkę dochodów nad wydatkami jest kwotą wystarczająca na przeżycie jak też uregulowanie zaległych należności. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację, która legła u podstaw wydania zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje: Kontrolując zaskarżoną decyzję, Sąd nie dopatrzył się naruszenia przepisów ustawy Ordynacja podatkowa (powoływanej w skrócie O.p.), które mogłoby mieć wpływ na wynik sprawy, w szczególności zaś, stanowiącego podstawę prawną zaskarżonej decyzji, art. 67a § 1 pkt 3. Stosownie do tego przepisu organ podatkowy, na wniosek podatnika, z wyjątkiem, niemających jednak zastosowania w tej sprawie sytuacji określonych w art. 67b O.p., w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym, może umorzyć w całości lub w części zaległości podatkowe, odsetki za zwłokę lub opłatę prolongacyjną. Umorzenie zaległości podatkowej powoduje również umorzenie odsetek za zwłokę w całości lub w takiej części, w jakiej została umorzona zaległość podatkowa (§ 2). Uregulowana w tym przepisie instytucja umorzenia zaległości podatkowych oparta jest na uznaniu administracyjnym, na co wskazuje zwrot "organ podatkowy (...) może". Istotą uznania jest zaś rozgraniczenie sprzecznych interesów, a mianowicie interesu podatnika ubiegającego się o ulgę oraz interesu budżetu państwa, i danie priorytetu jednemu z nich na tle okoliczności faktycznych danej sprawy. Ważny interes podatnika to sytuacja, gdy z powodu nadzwyczajnych przypadków losowych lub szczególnego splotu okoliczności nie jest on w stanie uregulować zaległości podatkowej, zaś interes publiczny to dążenie do sytuacji, w której podatnicy regulują swoje zobowiązania podatkowe w całości i terminowo przy równoczesnej dbałości o interes Skarbu Państwa, rozumianej jako konieczność zapewnienia stałych dochodów państwa, a więc i możliwości realizacji zadań ogólnospołecznych. W interesie publicznym leży też by podatnicy przestrzegali przepisów podatkowych z poszanowaniem zasady równości i sprawiedliwości opodatkowania. Interes podatnika nie może pozostawać w kolizji z interesem publicznym, umorzenie zaległości podatkowej jest wyjątkiem od zasady powszechności opodatkowania i może być stosowane w szczególnie uzasadnionych wypadkach. Uznanie administracyjne, które pozostawiono organom rozstrzygającym w tych sprawach, oznacza swobodę w stosowaniu umorzenia zaległości, nawet wówczas, gdy zachodzą przesłanki ważnego interesu podatnika lub interesu publicznego. Uznaniowość decyzji polega na tym, że to do organu podatkowego należy wybór jednego z możliwych sposobów rozstrzygnięcia sprawy, a sądowa kontrola legalności aktów administracji opartych na uznaniu ma charakter ułomny. Z woli ustawodawcy obejmuje ona jedynie przestrzeganie przez organy podatkowe procedury normowanej przez Ordynację podatkową, w tym w szczególności kompletność materiału dowodowego oraz prawidłowość jego oceny w myśl wskazań zasady swobodnej oceny dowodów obowiązującej w postępowaniu podatkowym. Innymi słowy sąd administracyjny jest uprawniony jedynie do kontrolowania trybu postępowania prowadzącego organ podatkowy do wydania decyzji w przedmiocie umorzenia zaległości podatkowej. Sąd ten nie może natomiast kwestionować rozstrzygnięcia merytorycznego zawartego w zaskarżonej decyzji, będącego wynikiem dokonanego przez organ wyboru, jego celowości i słuszności. Poza polem rozważań sądu pozostaje więc rzecz najistotniejsza z punktu widzenia podatnika, tj. samo rozstrzygnięcie. Jeśli Sąd stwierdzi, że organ podatkowy nie uchybił przepisom postępowania i oparł rozstrzygnięcie na podstawie rzetelnie zgromadzonego materiału dowodowego, to nie ma podstaw prawnych do wyeliminowania takiej decyzji z obrotu prawnego. Nawet wówczas, gdy w ocenie Sądu rozstrzygnięcie jest niesłuszne bądź krzywdzące dla strony. Sąd nie ma uprawnień aby nakazać organom podatkowym odstąpienie od dochodzenia należnych podatków lub narzucić rozstrzygnięcie uwzględniające wniosek strony o umorzenie tych należności. Nie może również, w miejsce organu podatkowego wydać orzeczenia uwzględniającego wniosek. Przenosząc powyższe wnioski na grunt rozpoznawanej sprawy Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Wydane przez organ rozstrzygnięcie znajduje oparcie w prawidłowo zebranym materiale dowodowym. Wyciągnięte przez organ wnioski zostały wyczerpująco uzasadnione czyniąc bezpodstawnymi zarzuty o dowolności zapadłego w tym zakresie rozstrzygnięcia. Organy prawidłowo ustaliły jak i dokonały oceny sytuacji skarżącego na tle przesłanek umorzenia odsetek od zaległości podatkowych. Jak wynika z tych ustaleń, podatnik jak i jego żona posiadają stałe źródło dochodów z tytułu pracy świadczonej w kraju jak i za granicą, które przewyższają ustalone wydatki o kwotę 1.632,00 zł. Nie kwestionując trudnej sytuacji majątkowej skarżącego zgodzić należy się ze stanowiskiem organów, że nie może ona stanowić podstawy do skorzystania przez skarżącego z wnioskowanej przez niego ulgi. Skarżący musi mieć bowiem świadomość tego, że w podobnej sytuacji znajduje się wielu podatników i przyznanie wszystkim tego rodzaju ulgi odebrało by instytucji charakter wyjątkowy a nadały charakter powszechny. Temu sprzeciwia się istota zwolnienia. Artykuł 84 Konstytucji, na który powoływały się w swoich uzasadnieniach organy, stanowi o powszechności opodatkowania. Jakiekolwiek odstępstwa od tej konstytucyjnej zasady muszą być obiektywnie uzasadnione. Nie wystarczy zatem subiektywne przekonanie podatnika o wyjątkowości własnej sytuacji by można było mówić o ważnym interesie podatnika. Nie można również zostać obojętnym na fakt, że zwolnienie podatnika z obowiązku podatkowego wiązać się będzie z równoczesnym przerzuceniem tego obowiązku na pozostałych podatników, których sytuacja nie może być w związku z tym gorsza od sytuacji podatnika korzystającego ze zwolnienia. Słusznie w ocenie Sądu organy przyjęły, że za umorzeniem odsetek od zaległości podatkowych nie przemawia również interes publiczny. Przesłankę "interesu publicznego" najpełniej charakteryzuje pogląd wyrażony w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 12 lutego 2003 r. Sygn. akt III SA 1838/01 (Mon.Pod. 2003/7/43), w którym interes ten określono jako "dyrektywę postępowania nakazującą mieć na uwadze respektowanie wartości wspólnych dla całego społeczeństwa, takich jak sprawiedliwość, bezpieczeństwo, zaufanie obywateli do organów władzy, sprawność działania aparatu państwowego, korektę błędnych decyzji itp."Należy zgodzić się z organami, że tak rozumiany interes publiczny sprzeciwiałby się przyznaniu skarżącemu wnioskowanej ulgi. Jak wynika bowiem z akt odsetki, których umorzenia skarżący się domaga są wynikiem nie płacenia przez niego podatku od towarów i usług przez przeszło dziesięć lat. W tym okresie skarżącemu przyznano już ulgę w postaci rozłożenia należności na raty, jednak nie podjął się spłaty powstałego zadłużenia również w tej uprzywilejowanej postaci. Bez znaczenia na ocenę wniosku pozostaje natomiast podnoszona przez skarżącego kwestia braku winy w powstaniu zaległości podatkowej, która w prawie podatkowym pozostaje obojętna na ocenę powstania zaległości oraz związanych z nią odsetek. Znaczenie mógłby mieć jedynie brak winy w regulowaniu powstałych zaległości, czego skarżący nie wykazał. Przeprowadzone przez organy postępowanie doprowadziło organy, jak również Sąd, do odmiennych wniosków. Przez okres narastających zaległości podatkowych skarżący wraz z żoną pracowali zarobkowo otrzymując z tego tytułu stałe źródło dochodów a mimo to nie podjęli starania w celu spłaty ciążącego na nich względem państwa zobowiązania. W okresie tym nie nastąpiła żadna okoliczność nagła, niezależna od nich, która pozbawiłaby ich możliwości płatniczych i uzasadniała brak winy w regulowaniu zobowiązań. Mając powyższe na uwadze, Sad orzekł jak w sentencji na podstawie art. 151 P.p.s.a.