I SA/Rz 1075/15
PostanowienieWSA w Rzeszowie2016-02-08
Skład orzekający: Piotr Popek
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy skarżąca spełnia przesłanki do przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym, w tym zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata, pomimo posiadania oszczędności i użytkowania nieruchomości rolnych?Ratio decidendi
Sąd utrzymał w mocy postanowienie referendarza sądowego odmawiające przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym. Uzasadniono to tym, że skarżąca dysponuje oszczędnościami, które wynikają z przedstawionych wyciągów z rachunku bankowego, a także użytkuje znaczący areał lasu, co wskazuje na jej zdolność do pokrycia kosztów postępowania. Prawo pomocy w zakresie całkowitym jest zarezerwowane dla osób żyjących w ubóstwie, a skarżąca do takich nie należy.Stan faktyczny
Skarżąca złożyła sprzeciw od postanowienia referendarza sądowego, który odmówił jej przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym (zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata). Referendarz uznał, że skarżąca nie udzieliła wyczerpujących odpowiedzi na pytania dotyczące jej sytuacji majątkowej, nie przedstawiła kompletnego zestawienia wydatków, a także dysponuje oszczędnościami i użytkuje las. Skarżąca zarzuciła referendarzowi oparcie się na niezgodnych ze stanem faktycznym ustaleniach i dowolną ocenę materiału dowodowego, twierdząc, że nie prowadzi działalności rolniczej, a oszczędności wydała na bieżące potrzeby.Rozstrzygnięcie
Utrzymano w mocy zaskarżone postanowienie referendarza sądowego.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia SO (del. do WSA) Piotr Popek po rozpoznaniu w dniu 8 lutego 2016 r., w Wydziale I, na posiedzeniu niejawnym, sprzeciwu M. P. od postanowienia referendarza sądowego w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Rzeszowie, z dnia 27 stycznia 2016 r., sygn. I SA/Rz 1075/15, w przedmiocie odmowy przyznania M. P. prawa pomocy, w sprawie ze skargi M. P. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia (...) września 2015 r., nr (...), w przedmiocie ustalenia skarżącej kwoty nienależnie pobranych płatności w ramach Programu rolnośrodowiskowego, - postanawia - utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie.
Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Rzeszowie, postanowieniem z dnia 27 stycznia 2016 r., sygn. I SA/Rz 1075/15, odmówił skarżącej przyznania prawa pomocy (w zakresie całkowitym), poprzez zwolnienie jej od kosztów sądowych i ustanowienie dla niej adwokata. W uzasadnieniu przedmiotowego orzeczenia wskazano, że powodem nieuwzględnienia wniosku skarżącej było nieudzielenie przez nią wyczerpującej odpowiedzi na pytania postawione w wezwaniu o złożenie dodatkowego oświadczenia, w szczególności nieustosunkowanie się do wezwania o wyjaśnienie czy skarżąca prowadzi działalność rolniczą, nieprzedstawienie kompletnego zestawienia ponoszonych wydatków. Niezależnie od powyższego referendarz podkreślił, że skarżąca utrzymując, że nie jest w stanie sfinansować kosztów postepowania w niniejszej sprawie, dysponuje jednak oszczędnościami, co przeczy tym twierdzeniom, poza tym, użytkuje 3,4784 ha lasu, co wskazuje, że jednak jakąś działalność prowadzi.
Składając sprzeciw od postanowienia referendarza sądowego z dnia 27 stycznia 2016 r. skarżąca zarzuciła temu rozstrzygnięciu oparcie się na niezgodnych ze stanem faktycznym ustaleniach oraz dowolną ocenę materiału dowodowego. Podkreśliła, że w odpowiedzi na wezwanie do złożenia dodatkowego oświadczenia wyjaśniła, że żadnej działalności rolniczej nie prowadzi, nie pobiera dopłat, a las służy jej wyłącznie do pozyskiwania opału. Jeżeli zaś chodzi o zgromadzone przez nią oszczędności, to zaznaczyła, że wynikają one ze stanu konta, sprzed 10 dni, obecnie zaś środki te wydała na bieżące potrzeby.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 260 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012, poz. 270, ze zm. zwanej dalej: P.p.s.a.) rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. Jak stanowi zaś § 2 tego przepisu w sprawach, o których mowa w § 1, wniesienie sprzeciwu od zarządzenia lub postanowienia referendarza sądowego wstrzymuje jego wykonalność. Sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu.
Skarżąca, kwestionując zasadność zaskarżonego postanowienia referendarza, podniosła w istocie dwa zarzuty. Pierwszy dotyczący nieprawidłowości w ustaleniach jej stanu majątkowego i związanych z tym okoliczności, a drugi, dotyczący nieprawidłowej oceny jej możliwości płatniczych, w kontekście zgromadzonych oszczędności, jak również samego faktu ich posiadania.
O ile z pierwszym z zarzutów należy się zgodzić, gdyż dodatkowe oświadczenie skarżącej zawiera w zasadzie wszystkie odpowiedzi na zadane jej pytania, to jednak nie stanowi to podstawy do zmiany zaskarżonego postanowienia. Nie sposób bowiem zaprzeczyć, że skarżąca dysponuje oszczędnościami, umożliwiającymi jej sfinansowanie kosztów postępowania, zwolnienia od których się domaga. Fakt posiadania przez nią pewnych rezerw finansowych wynika bezsprzecznie z przedłożonego przez nią wyciągu z rachunku bankowego, którego saldo zawsze wykazuje wartość dodatnią. I tak, na dzień 2 listopada 2015 r. było to 810 zł, na 1 grudnia 2015 r. 791,20 zł, na 31 grudnia 975,41 zł, a na 22 stycznia 2016 r. 500 zł. W tym okresie saldo to nigdy nie przedstawiało ujemnych wartości.
Dokonując kompleksowej oceny stanu majątkowego skarżącej nie można też pominąć, że użytkuje ona 3,4784 ha lasu, co nie może pozostawać bez wpływu na ocenę jej możliwości wygospodarowania dodatkowych środków. Trudno bowiem przyjąć, że taki areał lasu pozwala jedynie na pozyskanie opału do własnych potrzeb.
W świetle powyższego brak jest więc podstaw do przyznania skarzącej prawa pomocy w zakresie całkowitym, które zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a., zarezerwowane jest dla ludzi żyjących w ubóstwie, tj. takich, którzy nie są w stanie zaspokoić swoich podstawowych potrzeb, a do osób takich skarżącą nie należy. Brak jest też przesłanek do przyznania skarżącej prawa pomocy w zakresie częściowym, gdyż po pierwsze, koszty od których zwolnienia się domaga nie są wygórowane (wpis od skargi kasacyjnej w przedmiotowej sprawie odpowiada najniższej wysokości wpisu jaka obowiązuje w postępowaniu przed sądami administracyjnymi, tj. 100 zł), a pozostałe jej potrzeby w tym zakresie jest ona w stanie sfinansować.
W tym miejscu należy zauważyć, że sam fakt posiadania oszczędności wynika zarówno z twierdzeń skarżącej, zawartych w pierwotnie złożonym oświadczeniu, jak również z dokumentów źródłowych, trudno więc podważać te okoliczności na podstawie niczym nie popartego oświadczenia, zawartego w sprzeciwie, będące odpowiedzią na motywy zawarte w uzasadnieniu zaskarżonego orzeczenia.
Mając na uwadze powyższe Sąd, na podstawie art.260 § 1 P.p.s.a., utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 26.07.2026. · Źródło