I SA/Rz 109/09

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie - Grzegorz Panek po rozpoznaniu w dniu 31 marca 2009r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi J. K. i G. M. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] grudnia 2008r. [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za sierpień - grudzień 2003r. - p o s t a n a w i a - odmówić przyznania skarżącej J. K. prawa pomocy Skarżąca J. K., w związku ze skargą na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] grudnia 2008r. [...], wniosła o zwolnienie od kosztów sądowych w całości. W złożonym na urzędowym formularzu wniosku z dnia 9 marca 2009r. podała, że znajduje się w trudnej sytuacji finansowej ponieważ prowadzona przez nią działalność gospodarcza przynosi straty. Skarżąca podała, iż ma na utrzymaniu wraz z mężem troje dzieci. Pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym wraz z mamą i siostrą. W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach skarżąca jako swój majątek i osób pozostających we wspólnym gospodarstwie domowym wskazała dom o powierzchni 100m2 oraz nieruchomość rolną o powierzchni 4,16ha. Podała także, iż jest współwłaścicielem magazynu przeznaczonego pod działalność rolniczą o powierzchni 120m2 położonego na działce o powierzchni 0,17 ha a także dwóch samochodów dostawczych Mercedes Sprinter (rok produkcji 1997 i 2001) Źródłem utrzymania rodziny skarżącej jest prowadzona przez nią i jej męża działalność gospodarcza. Mama skarżącej utrzymuje się z emerytury w wysokości 610zł (miesięcznie), siostra otrzymuje rentę w wysokości 560,02zł. Dodatkowo skarżąca podała, iż jej mąż zaciągnął kredyt z tytułu czego budżet rodziny jest obciążony miesięcznie kwotą 1908,11zł. Pismem z dnia 10 marca 2008r. wezwano wnioskodawczynię do złożenia dodatkowych wyjaśnień dotyczących nadesłanego wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez podanie: informacji o ewentualnych dodatkach, zapomogach, pomocy w utrzymaniu od osób trzecich itp. i przedłożenia dokumentów wskazujących na trudną sytuację materialną jeśli takowe są w posiadaniu skarżącej, źródła finansowania wynagrodzenia reprezentującego stronę doradcy podatkowego oraz do złożenia: dokumentów wskazujących na wysokość uzyskiwanych dochodów z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej prowadzonej przez skarżącą oraz jej męża, odpisu zeznania podatkowego w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2007r. oraz jeżeli zostało już złożone za 2008r., wyciągów lub wykazów z wszystkich posiadanych rachunków bankowych za okres trzech miesięcy poprzedzających złożenie wniosku o przyznanie prawa pomocy. W odpowiedzi na powyższe wezwanie pełnomocnik skarżącej oświadczył, iż jego wynagrodzenie zostanie uiszczone po ewentualnym zasądzeniu kosztów sądowych. Natomiast z załączonego wyciągu z rachunku bankowego prowadzonego dla J. K. w Banku Spółdzielczym w Ł. wynika, iż w okresie od 1 stycznia 2009r. do 12 marca 2009r. za pośrednictwem tego rachunku przeprowadzono 13 operacji a jego saldo na dzień 12 marca 2009r. było dodatnie i wynosiło 1611,85zł. Z wyciągu rachunku prowadzonego w tym samym banku dla męża skarżącej wynika, iż w okresie od dnia 1 stycznia 2009r. do dnia 2 marca 2009r. przeprowadzono jedynie 9 operacji (pięć dotyczyło opłat pobranych przez bank w związku z prowadzeniem rachunku bądź wykonanymi dyspozycjami, dwie wpłaty własne, dwa przelewy do ZUS). Referendarz sądowy zważył, co następuje: Intencją skarżącej było uzyskanie w rozpoznawanej sprawie przyznania prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. Rozstrzygnięcie wniosku sprowadzało się więc do zbadania, czy spełniona została przesłanka wynikająca z treści art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. Stosownie bowiem do jego brzmienia, przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym - obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych, w tym opłat i wydatków (art. 245 § 3 p.p.s.a.) - uzależnione jest od wykazania przez nią, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Badanie, czy w danym przypadku spełnione zostały przesłanki przyznania prawa pomocy następuje w oparciu o oświadczenie złożone na stosownym formularzu. Składane oświadczenie zgodnie z wolą ustawodawcy ma być "dokładne" (art. 252 § 1 p.p.s.a.), a owa "dokładność" stopniowana jest przeświadczeniem rozpoznającego wniosek, że strona okoliczności te wykazała, czyli przedstawiła je w sposób przekonywujący. W takim bowiem znaczeniu pojawiło się w tym przepisie sformułowanie "wykazać", które oznacza udowodnić, przedstawić coś w sposób przekonywający; pokazać, unaocznić (por. Słownik języka polskiego pod red. naukową prof. dr Mieczysława Szymczaka, tom III, Wydawnictwo Naukowe PWN Sp. z o.o. Warszawa 1978, wydanie IX 1994 r.). Innymi słowy, na skutek wskazanych przez stronę wnioskującą dowodów musi zostać osiągnięty stan pewności co do tego, iż nie jest ona w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Podkreślenia wymaga, że zgodnie z regulacją zawartą w art. 199 ustawy każda ze stron ponosi koszty związane ze swoim udziałem w sprawie. Tymczasem instytucja prawa pomocy stanowi wyjątek od tej zasady, który znajduje zastosowanie jedynie w wypadkach uzasadnionych szczególnymi okolicznościami, gdy wnioskodawca nie posiada żadnych lub wystarczających możliwości sfinansowania kosztów postępowania. Opłaty sądowe stanowią bowiem rodzaj danin publicznych. Zwolnienia od ponoszenia tego rodzaju świadczeń są zaś odstępstwem od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia. Dlatego też muszą być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby czy osób na współobywateli. Z ich środków pochodzą bowiem dochody budżetu państwa, z których pokrywa się koszty postępowania sądowego w razie zwolnienia wnioskodawcy z obowiązku ich ponoszenia (por. postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 7 września 2006 r., sygn. akt II SA/Ol 588/2006, LEX nr 191863 oraz postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 stycznia 2005 r., sygn. akt FZ 478/04, niepublikowane). Odnosząc powyższe uwagi do rozpatrywanej sprawy stwierdzić trzeba, że skarżąca nie wykazała, iż przesłanka z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. zachodzi w stosunku do niej. Przede wszystkim wątpliwości odnośnie stanu majątkowego skarżącej rodzi wysokość zadeklarowanych we wniosku o przyznanie prawa pomocy dochodów skarżącej oraz jej męża w wysokości 1.500zł (brutto) miesięcznie w zestawieniu z deklarowanymi wydatkami. Mianowicie małżonkowie spłacają miesięcznie ratę kredytu w wysokości 1908,11zł. Mają na utrzymaniu trójkę dzieci. W skład ich majątku ruchomego wchodzą dwa samochody dostawcze Mercedes Sprinter. Wymieniając stałe miesięczne wydatki nie sposób nie wspomnieć o kosztach utrzymania domu, wyżywienia czy środkach higieny. Już chociażby zestawienie wysokości raty spłacanego kredytu z zadeklarowanymi dochodami powoduje, iż oświadczenia skarżącej w zakresie uzyskiwanych dochodów nie można uznać za wiarygodne. Do podobnych wniosków prowadzi analiza rachunków bankowych skarżącej oraz jej męża. Wynika z nich iż, są to rachunki wykorzystywane sporadycznie. Za pośrednictwem rachunku skarżącej w okresie trzech miesięcy poprzedzających złożenie wniosku o przyznanie prawa pomocy przeprowadzono jedynie dziewięć operacji. Pięć dotyczyło opłat pobranych przez bank w związku z prowadzeniem rachunku bądź wykonanymi dyspozycjami, dwie wpłaty własne, dwa przelewy do ZUS Jest to o tyle istotne o ile się zważy, że zarówno skarżąca jak i jej mąż są podmiotami prowadzącymi działalność gospodarczą. Należy nadmienić, iż saldo rachunku skarżącej jest dodatnie i wynosiło na dzień 12 marca 2009r. - 1611,85zł. Okoliczności uzasadniającej przyznanie prawa pomocy nie może stanowić także powoływanie się na straty jakie przynosi prowadzona przez skarżącą działalność gospodarcza. Wyniki jakie przynosi prowadzona przez skarżącą działalność gospodarcza same w sobie nie oznaczają iż nie może ona wygospodarować środków na uiszczenie kosztów sądowych. Mówiąc bowiem o stracie należy mieć na uwadze, że jej wystąpienie nie jest równoznaczne z fiaskiem prowadzonej działalności gospodarczej. Strata jest wynikiem bilansowym nadwyżki kosztów nad przychodami, np. gdy podmiot ponosi nakłady inwestycyjne, strata może być spowodowana wielkością odpisów amortyzacyjnych będących kosztami uzyskania przychodów i może prowadzić do obniżenia dochodu z danego źródła i nie jest tożsama z brakiem środków finansowych. Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a. orzeczono, jak w sentencji postanowienia.