I SA/Rz 109/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jacek Surmacz po rozpoznaniu w dniu 21 kwietnia 2009r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi J.K. i G. M. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] grudnia 2008r. [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za sierpień - grudzień 2003r. - postanawia - odmówić przyznania skarżącej J. K. prawa pomocy Skarżąca J. K. wniosła o zwolnienie od kosztów sądowych. Podała, że prowadzona przez nią działalność gospodarcza przynosi straty. Wskazała, iż ma na utrzymaniu wraz z mężem troje dzieci. Pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym wraz z mamą i siostrą. W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach skarżąca jako swój majątek i osób pozostających we wspólnym gospodarstwie domowym wskazała dom o powierzchni 100m2 oraz nieruchomość rolną o powierzchni 4,16ha. Podała także, iż jest współwłaścicielem magazynu przeznaczonego pod działalność rolniczą o powierzchni 120m2, położonego na działce o powierzchni 0,17 ha, a także dwóch samochodów dostawczych Mercedes Sprinter (rok produkcji 1997 i 2001). Źródłem utrzymania rodziny skarżącej jest prowadzona przez nią i jej męża działalność gospodarcza. Mama skarżącej utrzymuje się z emerytury w wysokości 610zł (miesięcznie), siostra otrzymuje rentę w wysokości 560,02zł. Dodatkowo skarżąca podała, iż jej mąż zaciągnął kredyt i z tego tytułu budżet rodziny jest obciążony miesięcznie kwotą 1908,11zł. Na podstawie art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) - określanej dalej jako: p.p.s.a. referendarz sądowy, pismem z dnia 10 marca 2009r., wezwał do złożenia przez skarżącą dodatkowego oświadczenia w zakresie sytuacji majątkowej i przedłożenia dokumentów potwierdzających sytuację, na którą się powołuje tj. informacji o ewentualnych dodatkach, zapomogach, pomocy w utrzymaniu od osób trzecich itp. i przedłożenia dokumentów wskazujących na trudną sytuację materialną, jeśli takie są w posiadaniu skarżącej, źródła finansowania wynagrodzenia reprezentującego stronę doradcy podatkowego oraz do złożenia dokumentów wskazujących na wysokość uzyskiwanych dochodów z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej prowadzonej przez skarżącą oraz jej męża, odpisu zeznania podatkowego w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2007r. oraz jeżeli zostało już złożone za 2008r., wyciągów lub wykazów z wszystkich posiadanych rachunków bankowych za okres trzech miesięcy poprzedzających złożenie wniosku o przyznanie prawa pomocy. W odpowiedzi na to wezwanie pełnomocnik skarżącej oświadczył, iż jego wynagrodzenie zostanie uiszczone po ewentualnym zasądzeniu kosztów sądowych. Natomiast z załączonego wyciągu z rachunku bankowego prowadzonego dla J. K. w Banku "A." w Ł. wynika, iż w okresie od 1 stycznia 2009r. do 12 marca 2009r. za pośrednictwem tego rachunku przeprowadzono 13 operacji, a jego saldo na dzień 12 marca 2009r. było dodatnie i wynosiło 1611,85zł. Z wyciągu rachunku prowadzonego w tym samym banku dla męża skarżącej wynika, iż w okresie od dnia 1 stycznia 2009r. do dnia 2 marca 2009r. przeprowadzono jedynie 9 operacji (pięć dotyczyło opłat pobranych przez bank w związku z prowadzeniem rachunku bądź wykonanymi dyspozycjami, dwie wpłaty własne, dwa przelewy do ZUS). W wyniku rozpoznania powyższego wniosku referendarz sądowy, postanowieniem z dnia 31 marca 2009r. sygn. akt I SA/Rz 109/09, odmówił J. K. przyznania prawa pomocy. Pełnomocnik skarżącej, kwestionując zasadność wydanego postanowienia, wniósł sprzeciw w którym podkreślił, iż w jego ocenie skarżąca wykazała, iż nie ma możliwości uiszczenia ciążących na niej kosztów sądowych. Sprzeciw został złożony w terminie, co zgodnie z art. 260 p.p.s.a. - wywołuje skutek w postaci utraty mocy postanowienia, przeciwko któremu został on wniesiony, a będąca przedmiotem sprzeciwu sprawa podlega rozpoznaniu przez Sąd na posiedzeniu niejawnym. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje: Na wstępie należy podkreślić, że stosownie do art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. Sąd przyzna osobie fizycznej prawo pomocy w zakresie częściowym, jeżeli ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Przez uszczerbek utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, o którym mowa w przywoływanym przepisie, należy rozumieć zachwianie sytuacji materialnej i bytowej strony skarżącej w taki sposób, iż nie jest ona w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych. Z powyższego przepisu bezsprzecznie wynika, że ciężar dowodu powyższych okoliczności spoczywa na stronie, która ubiega się o przyznanie prawa pomocy. Świadczy o tym użycie w przepisie art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. zwrotu "gdy wykaże". Oznacza to, że Sąd jest władny wniosek strony uwzględnić jedynie wówczas, gdy ta samodzielnie udowodni, że spełnia przesłanki z przytoczonego przepisu. W każdym odmiennym wypadku, tj. w sytuacji, gdy z oświadczenia strony wynika, że jest w stanie ponieść koszty, ale także, gdy z niego nie wynika, że nie jest w stanie, Sąd musi wniosek oddalić. Druga z przytoczonych sytuacji może mieć miejsce na przykład wtedy, gdy oświadczenie zawiera sprzeczne informacje, nielogiczne wnioski, bądź też, gdy mimo wezwania Sądu, strona wniosku nie uzupełniła. Odnosząc powyższe uwagi do oceny wniosku, należy stwierdzić, że skarżąca wyeksponowała dane mające wskazywać wyłącznie na jej złą sytuację materialną, czemu przeczą zebrane w postępowaniu wyjaśniającym dodatkowe informacje i dokumenty. Już chociażby samo zestawienie wydatków ponoszonych przez męża skarżącej na spłatę zaciągniętego kredytu w wysokości 1908,11zł miesięcznie w zestawieniu z deklarowanymi dochodami małżonków w wysokości 1.500zł miesięcznie powoduje, iż oświadczenia w zakresie uzyskiwanych dochodów nie można uznać za wiarygodne. Przecież poza spłatą wskazanej raty kredytu małżonków obciążają koszty utrzymania domu, wyżywienia czy tez zakup środków higieny. Te niezbędne dla zapewnienia egzystencji wydatki muszą być finansowane przecież z jakiegoś źródła. Opisując swój stan majątkowy oraz możliwości płatnicze skarżąca źródeł takich nie wykazała. Ograniczyła się jedynie do lakonicznego stwierdzenia, iż prowadzona działalność gospodarcza przynosi straty. Należy tutaj zauważyć, że strata to często wynik bilansowy nadwyżki kosztów nad przychodami, np. gdy podmiot ponosi nakłady inwestycyjne. Strata może być spowodowana wielkością odpisów amortyzacyjnych będących kosztami uzyskania przychodów, może być wykorzystana do obniżenia dochodu z tego źródła i nie oznacza braku środków finansowych. Co więcej, poniesioną w wyniku prowadzonej działalności gospodarczej stratę każdy podatnik ma prawo rozliczyć w ciągu pięciu kolejnych lat, poprzez zmniejszenie wykazanego zysku za dany rok, a co za tym idzie okoliczność ta nie zawsze warunkuje potrzebę udzielenia pomocy w postaci zwolnienia od kosztów sądowych. Wypada także podkreślić, że w sprzeciwie od postanowienia referendarza sądowego, chociaż ten nie podlega rozpoznaniu merytorycznemu, ale jest pismem procesowym i jego treść może mieć wpływ na ostateczne rozstrzygnięcie, skarżąca nie przedłożyła nowych dowodów, które wyjaśniałby przedstawione wątpliwości. Sąd nie jest zobowiązany do prowadzenia dochodzeń w sytuacji, gdy dane umożliwiające pełną ocenę stanu majątkowego nie są znane, mimo istniejącego po stronie skarżącej ciężaru wykazania przesłanek przyznania prawa pomocy. Skoro zatem przedstawiła ona dane niepełne, bądź ze sobą sprzeczne, to powinna liczyć się z tym, że Sąd nie będzie miał wystarczających podstaw do przyznania jej prawa pomocy. Jest zasadą, że do wniosku strony można przychylić się tylko wówczas, gdy przedstawi ona swoją sytuację majątkową oraz rodzinną w sposób wyczerpujący, logiczny i wiarygodny. W niniejszej sprawie, z uwagi na przedstawione wyżej okoliczności, należało uznać iż skarżąca nie spełniła tego warunku. Nie wykazała ona tym samym okoliczności uzasadniających udzielenie jej prawa pomocy. Z tych przyczyn, na podstawie powołanych przepisów, Sąd orzekł jak w sentencji postanowienia.