I SA/Rz 1098/12

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie Małgorzata Futera po rozpoznaniu w dniu 13 grudnia 2012 r. w Wydziale I na posiedzeniu niejawnym wniosku "A" spółka z o.o. z siedzibą w K. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi "A" spółka z o.o. z siedzibą w K. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] września 2012 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania - postanawia – odmówić przyznania prawa pomocy w postaci zwolnienia od kosztów sądowych. WSA/post.1 - sentencja postanowienia "A" spółka z o.o., zwana dalej spółką/skarżącą w sprawie ze skargi opisanej w sentencji niniejszego postanowienia, wniosła o zwolnienie od kosztów sądowych. Z oświadczenia o stanie majątkowym wynika, że kapitał zakładowy spółki wynosi 50.000,00 zł, wartość będących w jej dyspozycji środków trwałych 269.963,94 zł, za ostatni rok obrotowy spółka odnotowała stratę w wysokości 780.691,00 zł, a na rachunkach bankowych brak środków pieniężnych; rachunki zostały zajęte w wyniku egzekucji. W uzasadnieniu wniosku spółka podkreśliła, że na złą kondycję finansową wpłynęła powódź w 2010 r., która zniszczyła infrastrukturę zakładów oraz środków trwałych spółki w K. i D. Rozmiar strat był tak poważny, że do chwili obecnej spółce nie udało się odbudować kondycji finansowej sprzed powodzi. Toczą się postępowania o umorzenie licznych zaległości podatkowych. Na kondycję finansową spółki wpływa także to, że jedyny wspólnik na skutek wypadku ograniczył swoją aktywność i nie jest w stanie prowadzić spraw spółki. Do wniosku załączono kserokopie: zaświadczeń o poniesionej szkodzie w wyniku powodzi w 2010 r., zawiadomień o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego na kwotę 755.618,20 zł, bilansu i rachunku zysku i strat na koniec 2011 r Rozpoznając wniosek zważono, co następuje: Zgodnie z art. 246 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.) – zwana dalej P.p.s.a., osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nie posiadającej osobowości prawnej, prawo pomocy może być przyznane w zakresie częściowym - tj., takim o jaki wnioskowała skarżąca spółka- gdy wykaże ona, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania, przy czym zwrócić w tym miejscu należy uwagę, że rozstrzygnięcie w zakresie prawa pomocy ma charakter uznaniowy, co oznacza, że nawet jeżeli zostałaby spełniona przesłanka braku dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania, rozpoznający wniosek nie musi się przychylić do zgłoszonego żądania, a jedynie może przyznać przywilej w postaci prawa pomocy jeżeli uzna, że zachodzi taka potrzeba. Przepisy przenoszą na stronę (wnioskodawcę) obowiązek wykazania wyżej wymienionych przesłanek. Mieć na uwadze należy również, że osoba prawna obowiązana jest wykazać nie tylko, że nie posiada niezbędnych środków na pokrycie kosztów postępowania sądowego, ale również, że podjęła wszelkie niezbędne kroki, aby zdobyć fundusze na pokrycie wydatków związanych z postępowaniem (zob. postanowienie NSA z 15 kwietnia 2008 r., sygn. II OZ 318/08, system LEX nr 479111). W rozpoznawanej sprawie skarżąca spółka podnosi argumentację i przedkłada dokumenty mające świadczyć o jej wyjątkowo złej sytuacji i konieczności zastosowania wobec niej prawa pomocy, ponieważ nie jest w stanie ponieść koniecznych kosztów sądowych, które na tym etapie postępowania obejmują wpis od skargi w wysokości 100 zł i ewentualne inne przyszłe koszty sądowe mogące powstać w tej sprawie również nie przekroczą każdorazowo kwoty 100 zł. W treści urzędowego formularza spółka podała, że przedmiotem jej działalności jest wynajem i zarządzanie nieruchomościami własnymi i dzierżawionymi. Z przedłożonych przez spółkę dokumentów wynika, że jej aktywa trwałe wynoszą 2.237.635,94 zł, wartość środków trwałych 2.236.635,94 zł (na koniec 2011 r.) oraz co istotne w kontekście wniosku o prawo pomocy – spółka posiada należności w łącznej kwocie 4.254.925,64 zł, z czego 4.251.961,61 zł z tytułu dostaw i usług (należności w zbliżonej kwocie spółka wykazywała również w bilansie za 2010 r.). Wielkości te świadczą o możliwościach finansowych spółki, natomiast obowiązkiem zarządu jest ich egzekwowanie. Spółka akcentuje fakt, że ciąży na niej wiele zobowiązań publicznoprawnych i cywilnych, przedstawia na tę okoliczność dokumenty, ale przemilcza, że sama posiada wierzytelności. Dodać należy, że nieruchomości przeznaczone do działalności gospodarczej spółki w chwili ich nabywania, były już obciążone hipotekami na znaczne kwoty. Z zeznania CIT-8 za 2011 r. nadesłanego wraz z innymi dokumentami, tj. wyciągami z rachunków bankowych od 25 lutego do 24 maja 2011 r. i deklaracjami dla podatku od towarów i usług od lipca do września 2012 r., informacją dodatkową do sprawozdania finansowego za 2011 r., rachunkiem przepływów pieniężnych 2010-2011, kserokopiami zawiadomień o wszczęciu postępowania egzekucyjnego o zapłatę, nakazem zapłaty w postępowaniu nakazowym (z 2009 r.), wyrokiem zasądzającego od spółki kwoty pieniężne i zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego, do sprawy o sygn. I SA/Rz 686/12, w której skarżąca spółka również wnioskowała o prawo pomocy, wynika, że przychody spółki to kwota 553.900,18 zł, natomiast koszty jej działalności wyniosły 1.3334592,09 zł, co z kolei oznacza stratę w kwocie 780.691,91 zł. Jednak należy mieć na uwadze, że strata nie oznacza utraty możliwości płatniczych; powstaje wskutek nadwyżki kosztów uzyskania nad przychodem, skutkując brakiem dochodu do opodatkowania, tj. brakiem obowiązku zapłaty podatku dochodowego i w żadnym wypadku nie stanowi automatycznie o braku środków. Spółka wyjaśniła (k.48 w sprawie o sygn. I SA/rz 686/12), że w bilansie za 2011 r. kwota 8.999.000,00 zł wykazuje zobowiązania spółki wobec jej najemców tytułem poniesionych przez nich kosztów remontów zalanych nieruchomości, które kompensują się corocznie z należnościami czynszowymi. W rachunku zysków i strat księgowane są jako przychody netto ze sprzedaży towarów i usług i za rok 2011 wyniosły 516.400,00 zł (k. 41), pomniejszając pasywa. Jednak wiarygodność tych wyjaśnień jest wątpliwa w konfrontacji z przedłożonymi deklaracjami dla podatku od towarów i usług (lipiec - wrzesień 2012); spółka nie wykazuje sprzedaży, deklarując jedynie nadwyżkę podatku z poprzednich deklaracji do przeniesienia na następny okres rozliczeniowy (80 zł). Co prawda dane z bilansu dotyczą roku poprzedniego (2011) a deklaracje dla podatku od towarów i usług okresu bieżącego, ale spółka określiła, że rozlicza się tak corocznie, zatem należy przyjąć, że również w 2012 r. Spółka swoją sytuacją finansową uzasadnia okolicznościami związanymi ze zdarzeniem nadzwyczajnym, tj. powodzią w 2010 r., której skutki są dla spółki odczuwalne także obecnie. Jednak z dokumentacji finansowej, z której wynika, że wysoką stratę spółka odnotowała już w 2009 r. – w kwocie 754.654,54 zł, nie uzyskując w tym roku według zeznania CIT-8 żadnych przychodów, generując jedynie koszty uzyskania przychodów w ww. kwocie . Strata z działalności powiększyła się w 2010 r. do kwoty 8.736.226,48 zł (przychody za ten rok: 1.011.480,80 zł, koszty uzyskania przychodów – 9.747.707,28 zł). Konkludując, podkreślić należy, że działalność osób prawnych opiera się na samodzielności i w oparciu o własny majątek. Skarżąca jest pełnoprawnym uczestnikiem obrotu gospodarczego, ze wszystkimi wynikającymi z tego faktu uprawnieniami i obowiązkami. Spółka uzyskuje przychody, z przedłożonego odpisu z Krajowego Rejestru Sądowego nie wynika informacja o toczącym się postępowaniu likwidacyjnym, o ustanowieniu kuratora, toczącym się postępowaniu układowym lub naprawczym, a prawo pomocy jest instytucją wyjątkową i znajdującą zastosowanie tylko w takich sytuacjach, w których podmiot z powodów od siebie niezależnych nie mógł zgromadzić środków koniecznych do prowadzenia postępowania. W rozpoznawanej sprawie nie ma żadnego uzasadnienia przyjęcie, że to budżet państwa, a tym samym podatnicy, powinni finansować spór sądowy takiego podmiotu jakim jest spółka. Wyłącznie od członków zarządu spółki należy wymagać podjęcia inicjatywy w celu zgromadzenia środków pieniężnych niezbędnych do obrony jej interesów przed sądem administracyjnym. Według rozpoznającego wniosek, w niniejszej sprawie okoliczności, o których mowa w art. 246 § 2 pkt 2 P.p.s.a. nie zachodzą i dlatego orzeczono jak w sentencji.