I SA/Rz 1099/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący S. WSA Grzegorz Panek Sędziowie WSA Małgorzata Niedobylska / spr./ WSA Tomasz Smoleń Protokolant ref. staż. Joanna Kulasa po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 14 stycznia 2016 r. sprawy ze skargi spółki "A" w W. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] września 2015 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia kary porządkowej oddala skargę. I SA/Rz 1099/15 Uzasadnienie Postanowieniem z dnia [...] września 2015 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze (dalej: SKO) utrzymało w mocy postanowienie Burmistrza Miasta i Gminy z dnia [...] czerwca 2015 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia na "A" S.A. z siedzibą w W. (dalej: podatnik/spółka) kary porządkowej w wysokości 2800 zł. Z uzasadnienia zaskarżonego postanowienia oraz z akt sprawy wynika, że postanowieniem z dnia [...] maja 2015 r., w ramach prowadzonego postępowania w sprawie określenia wysokości zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości za 2010 r., organ pierwszej instancji - Burmistrz Miasta i Gminy - wezwał "A" S.A. do określenia wartości linii kablowych umieszczonych w kanalizacji kablowej, będących własnością podatnika w 2010 r. i położonych na terenie Gminy, przedłożenie ewidencji środków trwałych prowadzonych dla środków trwałych położonych na terenie Gminy wg stanu posiadania na dzień 1 stycznia 2010 r. - w celu dokonania jej oględzin, a ponadto do złożenia wyjaśnień odnośnie dokładnego miejsca położenia oraz tytułu prawnego do gruntów, a także miejsca położenia budek telefonicznych - zgłoszonych do opodatkowania podatkiem od nieruchomości w 2010 r. Pomimo upływu wskazanego 7- dniowego terminu, podatnik nie przedłożył żądanego przedmiotu oględzin oraz nie złożył wyjaśnień w zakresie wskazanym w wezwaniu, nie wskazał też miejsca położenia zgłoszonych do opodatkowania budek telefonicznych. Wprawdzie pełnomocnik spółki złożył do organu podatkowego pismo z dnia 26 maja 2015r., jednakże - w ocenie organu - nie zawierało ono odpowiedzi na żadną z kwestii wskazanych w wezwaniu. W związku z powyższym organ podatkowy nałożył na podatnika karę porządkową w kwocie 2800 zł. Na postanowienie organu pierwszej instancji spółka wniosła zażalenie, zarzucając, że udzieliła odpowiedzi na wezwanie organu podatkowego w piśmie z dnia 26 maja 2015 r., a ponadto przesłała organowi pierwszej instancji zestawienie obiektów, które wcześniej zgłaszane były do opodatkowania, a które w ocenie podatnika nie spełniają definicji budowli. Zdaniem spółki, brak było w niniejszej sprawie podstaw do zastosowania kary porządkowej na podstawie art. 262 § 1 ord.pod., ponieważ żaden z wymienionych tam czynów nie miał miejsca. Utrzymując w mocy postanowienie organu pierwszej instancji SKO wskazało, że zgodnie z art. 262 § 1 pkt 2 ord.pod., organ podatkowy jest uprawniony do żądania od strony okazania przedmiotu oględzin oraz złożenia wyjaśnień i w razie niedopełnienia tego obowiązku ma możliwość zastosowania kary porządkowej. W rozpoznawanej sprawie organ podatkowy pierwszej instancji wezwał podatnika do przedłożenia ewidencji środków trwałych prowadzonej dla środków trwałych położonych na terenie Gminy wg stanu posiadania na dzień 1 stycznia 2010 r. w celu dokonania jej oględzin, a także do określenia wartości linii kablowych położonych w kanalizacji kablowej, będących własnością podatnika i położonych na terenie Gminy. Wezwano również podatnika do złożenia wyjaśnień odnośnie dokładnego miejsca położenia (nazwa miejscowości i numer działki) oraz tytułu prawnego do gruntów zgłoszonych do opodatkowania podatkiem od nieruchomości w 2010 r. oraz do wskazania dokładnego miejsca położenia (nazwa miejscowości oraz numer działki) zgłoszonych przez podatnika do opodatkowania budek telefonicznych. Zdaniem organu, wyjaśnienie powyższych okoliczności było niezbędne dla prawidłowego określenia wysokości zobowiązania podatkowego dla spółki, a ustalenie przez organ podatkowy w inny sposób tych okoliczności byłoby bardzo utrudnione lub nawet niemożliwe. W powyższym wezwaniu wyznaczono stronie siedmiodniowy termin do złożenia wyjaśnień i okazania przedmiotu oględzin zgodnie z art. 159 § 2 pkt 5 ord.pod. oraz pouczono o konsekwencjach niezastosowania się do wezwania, zgodnie z art. 159 § 1 pkt 6 ord.pod. Spółka nie doręczyła w wyznaczonym terminie żądanych dokumentów, ani nie złożyła wyjaśnień wskazanych przez organ, natomiast wraz z pismem z dnia 26 maja 2015 r. doręczyła płytę CD zawierającą wyciąg z ewidencji środków trwałych dla obszaru "A" S.A., w obrębie którego położona jest Gmina. Przekazane informacje nie były jednak zgodne z przedmiotem wezwania i nie przyczyniły się do wyjaśnienia i rozstrzygnięcia sprawy. W ocenie Kolegium nałożenie kary porządkowej było uzasadnione, ponieważ podatnik nie udzielił żądanych przez organ wyjaśnień, w szczególności nie określił wartości linii kablowych ułożonych w kanalizacji kablowej stanowiącej postawę opodatkowania w podatku od nieruchomości za 2010 r., pominął całkowicie kwestie związane ze szczegółową lokalizacją zgłoszonych do opodatkowania budek telefonicznych, a także gruntów i tytułu własności do nich, nie przekazał w celu dokonania oględzin ewidencji środków trwałych wg stanu posiadania na dzień 1 stycznia 2010 r., a ograniczył się jedynie do sporządzenia wykazu z ewidencji i to opartego na danych z 2009 r. Organ odwoławczy podzielił również argumentację organu pierwszej instancji co do wysokości zastosowanej kary porządkowej, uznając, że kara w najwyższej dopuszczalnej wysokości jest uzasadniona ze względu zarówno na okoliczności leżące po stronie podatnika, jak i związane z przedmiotem toczącego się postępowania. Odmawiając wykonania obowiązku nałożonego przez organ podatkowy strona w sposób celowy dążyła do przedłużenia toczącego się postępowania podatkowego, a ze względu na zakres prowadzonej przez podatnika działalności gospodarczej kara porządkowa w mniejszej kwocie byłaby mniej dolegliwa, a tym samym nieskuteczna. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie na powyższe postanowienie spółka zarzuciła naruszenie art. 262 § 1 pkt 2 ord.pod., polegające na nałożeniu kary porządkowej w sytuacji, w której nie zostały spełnione przesłanki do jej nałożenia. Wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego je postanowienia organu pierwszej instancji, a także o zwrot kosztów postępowania sądowego. W uzasadnieniu skargi spółka wskazała na treść art. 262 § 1 ord.pod. argumentując, że na postawie powołanego przepisu karę porządkową można nałożyć m.in. za bezzasadne odmówienie wyjaśnień, zeznań, wydania opinii, okazania przedmiotu oględzin lub udziału w innej czynności. Natomiast w przedmiotowej sprawie skarżąca pismem z dnia 26 maja 2015 r. udzieliła odpowiedzi na wezwanie organu podatkowego i przekazała zestawienie tych obiektów, które znajdują się na terenie Gminy i których wartości składają się na podaną łączną wartość obiektów. Nie można zatem uznać argumentacji prawnej organu za dostateczne uzasadnienie nałożenia kary porządkowej. W ocenie skarżącej, uczyniła ona zadość wezwaniu organu podatkowego przesyłając wyciąg z ewidencji środków trwałych, który zawiera linie kablowe również z terenu Gminy, jak również wskazując wartość tych linii i ich wykaz. Zdaniem skarżącej postępowanie organu jest niezrozumiałe. Dodatkowo spółka wskazała, że nieprzedłożenie dokumentów księgowych nie stanowi żadnego z wymienionych w art.262 ord pod. zdarzeń skutkujących nałożeniem kary porządkowej, w szczególności nie stanowi czynu, którym mowa w art. 262 § 1 pkt 2 ord.pod. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie i podtrzymało argumentację zawartą w zaskarżonym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. nr 153, poz. 1269) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012r., poz. 270, dalej: P.p.s.a.), sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, stosując środki przewidziane w ustawie. Natomiast zgodnie z art. 134 § 1 P.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi. W ocenie Sądu skarga nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ zaskarżone postanowienie nie narusza prawa. Burmistrz Miasta i Gminy nałożył na skarżącą spółkę karę porządkową powołując się na treść art. 262 § 1 pkt 2 ord.pod., który stanowi, że strona, pełnomocnik strony, świadek lub biegły, którzy mimo prawidłowego wezwania organu podatkowego bezzasadnie odmówili złożenia wyjaśnień, zeznań, wydania opinii, okazania przedmiotu oględzin lub udziału w innej czynności, mogą zostać ukarani karą porządkową do 2800 zł. Celem regulacji zawartej w art. 262 ord.pod. jest zdyscyplinowanie uczestników postępowania podatkowego (np. strony, świadka, biegłego albo pełnomocnika) w drodze nałożenia kary porządkowej, by przebiegało ono sprawnie i kończyło się w przewidzianym terminie. Z powołanego przepisu wynika, że zastosowanie przez organ podatkowy kary porządkowej uzależnione jest od wystąpienia dwóch przesłanek. Pierwszą z nich jest prawidłowe wezwanie wymienionych w przepisie podmiotów do określonego zachowania, a drugą - bezzasadna odmowa złożenia wyjaśnień, zeznań, wydania opinii, okazania przedmiotu oględzin lub udziału w innej czynności. Możliwość skierowania wezwania przez organ podatkowy do strony postępowania wynika z art. 155 ord.pod., który stanowi, że organ podatkowy może wezwać stronę lub inne osoby do złożenia wyjaśnień, zeznań lub dokonania określonej czynności osobiście, przez pełnomocnika, na piśmie lub w formie dokumentu elektronicznego, jeżeli jest to niezbędne dla wyjaśnienia stanu faktycznego lub rozstrzygnięcia sprawy. W prowadzonym postępowaniu podatkowym organ podatkowy ma obowiązek podjęcia wszelkich niezbędnych działań w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego (art. 122 ord.pod.) oraz zebrania i wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego (187 § 1 ord.pod.). W niniejszej sprawie organ I instancji wszczął postępowanie podatkowe postanowieniem z dnia [...] maja 2015 r. Pismem z dnia 15 maja 2015r. organ ten wezwał spółkę do: - określenia wartości linii kablowych umieszczonych w kanalizacji kablowej będących własnością spółki w 2010r. położonych na terenie Gminy – stanowiącej podstawę opodatkowania podatkiem od nieruchomości w 2010r., - przedłożenia ewidencji środków trwałych (obejmującej budowle w postaci kabli ułożonych w kanalizacji kablowej) prowadzonej dla środków trwałych położonych na terenie Gminy wg stanu posiadania na dzień 1 stycznia 2010 r. - w celu dokonania jej oględzin, - złożenia wyjaśnień odnośnie dokładnego miejsca położenia (ze wskazaniem nazwy miejscowości oraz numeru działki) i tytułu prawnego do gruntów zgłoszonych do opodatkowania podatkiem od nieruchomości w 2010 r. - wskazania dokładnego miejsca położenia (ze wskazaniem nazwy miejscowości oraz numeru działki) budek telefonicznych, zgłoszonych do opodatkowania podatkiem od nieruchomości w 2010r. Zawarte w powyższym wezwaniu żądania należało zakwalifikować jako żądanie złożenia wyjaśnień oraz przedłożenia dokumentacji w celu dokonania jej oględzin, a zatem mieszczące się w zakresie przedmiotowym obowiązków, które mogą być nałożone na podatnika w ramach art. 155 ord.pod. Możliwość żądania złożenia wyjaśnień, zeznań, czy też dokonania określonej czynności została ograniczona do sytuacji, gdy dokonanie przez stronę takich czynności jest niezbędne dla wyjaśnienia stanu faktycznego i rozstrzygnięcia sprawy. W ocenie Sądu, w niniejszej sprawie taki związek pomiędzy dokonaniem żądanych czynności, a pożądanym skutkiem w postaci wyjaśnienia i rozstrzygnięcia sprawy zachodzi. Przedmiotem prowadzonego postępowania podatkowego było określenie wysokości zobowiązania w podatku od nieruchomości za 2010r. Podatnik złożył deklarację na podatek od nieruchomości za 2010r., w której wykazał do opodatkowania grunty, kabiny i półkabiny telefoniczne oraz budowle teletechniczne, nie wskazując jednak danych, które pozwoliłyby zidentyfikować wskazane przedmioty opodatkowania oraz ustalić wartość budowli. Będące więc przedmiotem żądania organu informacje pozostawały w bezpośrednim związku z przedmiotem postępowania podatkowego i były niezbędne do wyjaśnienia sprawy. Zatem należy zgodzić się z Samorządowym Kolegium Odwoławczym, że organ I instancji prawidłowo zastosował art. 155 ord.pod., a także, że wezwanie spełniało wymogi formalne określone w art. 159 ord.pod., a w szczególności wskazywało formę, w jakiej należy złożyć wyjaśnienia, termin wypełnienia obowiązków i pouczenie o możliwości zastosowania kary porządkowej na podstawie art. 262 § 1 ord.pod. W ocenie Sądu, w rozważanej sprawie spełniona została również druga przesłanka nałożenia kary porządkowej, tj. bezzasadna odmowa zastosowania się do treści wezwania, czyli złożenia wyjaśnień i okazania dokumentacji. W odpowiedzi na wezwanie organu skarżąca wskazała bowiem jedynie, że wartość "obiektów" na terenie Gminy, które wcześniej były deklarowane do podstawy opodatkowania, ale - w ocenie spółki - nie wypełniają definicji budowli i nie podlegają opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości, wynosi 549.740,22zł. Spółka przedłożyła też płytę CD zawierającą wyciąg z ewidencji środków trwałych na dzień 31 grudnia 2009r. Niesporne jest w niniejszej sprawie, że spółka nie złożyła wyjaśnień odnośnie miejsca położenia i tytułu prawnego do gruntów, nie wskazała dokładnego miejsca położenia budek telefonicznych, ani nie przedstawiła do oględzin ewidencji środków trwałych położonych na terenie Gminy wg stanu na dzień 1 stycznia 2010r. Takie działanie strony postępowania należało zakwalifikować jako bezzasadną odmowę wykonania wezwania. Należy przy tym zauważyć, że skarżąca nie kwestionowała faktu odmowy wykonania wezwań, a jedynie podważała możliwość nałożenia kary porządkowej za nieprzedłożenie dokumentacji. Z taką argumentacją nie można się jednak zgodzić. Organ ma prawo żądać wyjaśnień i okazania przedmiotu oględzin w trybie art. 155 ord.pod., ponieważ jako gospodarz postępowania podatkowego jest zobowiązany do ustalenia stanu faktycznego i powinien, zgodnie z art. 122 i art. 187 § 1 ord.pod. podejmować wszelkie działania w celu wyjaśnienia sprawy. Podstawy uprawniające organ do nałożenia kary porządkowej na podstawie art. 262 § 1 pkt 2 ord.pod. zostały więc spełnione. Przyjmując takie stanowisko Sąd ma również na względzie funkcję, jaką pełni ww. art. 262 ord.pod. Ma on na celu zdyscyplinowanie uczestników postępowania podatkowego do określonych zachowań, podyktowanych czynnościami organu. Uchylanie się przez stronę od wykonywania obowiązków w postępowaniu podatkowym powoduje przedłużanie się postępowania, a niekiedy uniemożliwia w ogóle jego zakończenie (tak. C. Kosikowski, L. Etel, R. Dowgier, P. Pietraszak, S. Presnarowicz, Ordynacja podatkowa. Komentarz, Lex 2013, komentarz do art. 262a). Podatnik wypełnił więc swoim zachowaniem dyspozycję art. 262 § 1 pkt 2 ord.pod., bezzasadnie odmawiając złożenia wyjaśnień oraz odmawiając okazania przedmiotu oględzin. To skutkuje możliwością nałożenia kary przewidzianej w tym przepisie. Wysokość kary mieści się w granicach określonych w tym przepisie i jest uzasadniona. Organ wskazał, jakie okoliczności miał na uwadze przy orzekaniu kary w takiej wysokości, uwzględniając zakres prowadzonej przez podatnika działalności gospodarczej oraz fakt, że kara powinna stanowić dolegliwość dla podatnika, aby miała działanie dyscyplinujące. Mając na względzie powyższe, na podstawie art. 151 P.p.s.a., Sąd orzekł jak w sentencji.