I SA/Rz 1101/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący S. NSA Jacek Surmacz /spr./ Sędziowie WSA Kazimierz Włoch SO del. Jarosław Szaro Protokolant ref. st. Eliza Kaplita-Wójcik po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 22 stycznia 2013 r. sprawy ze skargi D. Sz. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] października 2012r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie przyznania płatności obszarowych na 2011 rok - oddala skargę - I SA/Rz 1101/12 Uzasadnienie Przedmiotem skargi w niniejszej sprawie jest decyzja wydana przez Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (dalej: Dyrektor Oddziału) z dnia [...] października 2012r. nr [...], którą organ odwoławczy, po rozpatrzeniu odwołania D.Sz. (dalej: Skarżący) od decyzji Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (dalej: Kierownik Biura) z dnia [...] sierpnia 2012r. nr [...] o umorzeniu postępowania o przyznanie płatności obszarowych na 2011r. w przypadku śmierci rolnika, która nastąpiła w okresie od dnia złożenia wniosku o przyznanie płatności obszarowej, płatności uzupełniającej, do dnia doręczenia decyzji w sprawie przyznania tych płatności, utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję Kierownika Biura. W uzasadnieniu wydanej przez siebie decyzji Dyrektor Oddziału wskazał, że M.Sz., wnioskiem który wpłynął do Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w dniu [...] maja 2011r., zwróciła się o przyznanie płatności na 2011r., w tym jednolitej płatności obszarowej, uzupełniającej płatności obszarowej do powierzchni grupy upraw podstawowych oraz uzupełniającej płatności obszarowej do powierzchni roślin przeznaczonych na paszę uprawianych na trwałych użytkach zielonych. M.Sz. zmarła [...] czerwca 2011r., a w dniu [...] lutego 2012r. D.Sz. złożył wniosek o przejęcie płatności na 2011r. po zmarłej, wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o przejęcie płatności w przypadku śmierci rolnika. Kierownik Biura, decyzją z dnia [...] marca 2012r. Nr [...], umorzył postępowanie o przyznanie płatności obszarowych na 2011r. w przypadku śmierci rolnika, która nastąpiła w okresie od dnia złożenia wniosku o przyznanie płatności obszarowej, płatności uzupełniającej, do dnia doręczenia decyzji w sprawie przyznania tych płatności, ze względu na złożenie wniosku o przejęcie płatności po upływie terminu, określonego w przepisach. Dyrektor Oddziału, po rozpatrzeniu sprawy w związku z wniesionym odwołaniem przez D.Sz., uchylił decyzję wydaną przez Kierownika Biura z dnia [...] marca 2012r. W ramach dodatkowego postępowania wyjaśniającego Kierownik Biura ustalił, że w dniu [...] października 2011r. D.Sz. zgłosił się do Biura Powiatowego ARiMR i otrzymał od pracownika T.P. ulotkę na temat przejęcia płatności po zmarłym wnioskodawcy. Z zeznań D.Sz. wynika, że ulotka ta była dla niego niezrozumiała i był on przekonany że datą otwarcia spadku jest zarejestrowanie w sądzie wniosku o stwierdzenie nabycia spadku. Zeznał również, że T.P. poinformowała go o koniecznych czynnościach, jakie trzeba wykonać w celu przejęcia płatności po zmarłej. W dniu [...] października 2011r. skarżący ponownie zgłosił się do Biura Powiatowego i przedłożył pracownikowi, którego nie potrafił wskazać, wniosek o stwierdzenie nabycia spadku. Ten pracownik poinformował skarżącego, że sprawa zostanie załatwiona. Skarżący na początku lutego 2012r. uzyskał informację od T.P., że wniosek o przejęcie płatności został złożony już po terminie. Rozpytanie wśród pracowników Biura Powiatowego doprowadziło do ustalenia, że nie przypominają sobie okoliczności wskazywanych przez skarżącego odnośnie pozostawienia wniosku o stwierdzenie nabycia spadku w punkcie obsługi klienta. Ponadto zasady obsługi klienta przyjęte w Biurze Powiatowym wykluczają wersję skarżącego, gdyż osoba zgłaszająca się w celu uzyskania informacji jest kierowana do odpowiedniego pracownika merytorycznego, natomiast w celu złożenia dokumentów do kancelarii. Opisaną na wstępie uzasadnienia decyzją z dnia [...] sierpnia 2012r. Kierownik Biura umorzył postępowanie w sprawie przyznania płatności obszarowych na 2011r., motywując że nie został spełniony warunek wynikający z art. 22 ust. 2 ustawy z dnia 26 stycznia 2007r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz.U. z 2008r., Nr 170, poz. 1051 ze zm.; dalej: ustawa z 2007r.). D.Sz. złożył wniosek o przejęcie płatności po upływie ustawowego terminu tj. siedmiu miesięcy od daty otwarcia spadku. Termin ten nie podlega przywróceniu, ponieważ jest terminem materialnoprawnym (art. 22 ust. 9 ustawy z 2007r.). D.Sz. złożył odwołanie od decyzji z dnia [...] sierpnia 2012r., w którym podniósł m.in. że w dniu [...] października 2011r. przedłożył w Biurze Powiatowym akt zgonu matki i otrzymał ulotkę o zasadach przejęcia płatności po zmarłym wnioskodawcy, z której zrozumiał że dniem otwarcia spadku jest [...] października 2011r. tj. dzień złożenia w Biurze aktu zgonu matki oraz, że konieczne jest zachowanie 14-to dniowego terminu na dostarczenie prawomocnego "wyroku" sądu o nabyciu spadku po zmarłej. W dniu [...] października 2011r. złożył do Sądu Rejonowego w L. wniosek o stwierdzenie nabycia spadku, a kserokopię wniosku przedłożył w Biurze, w tym samym dniu; nie posiadał dwóch egzemplarzy kserokopii, w związku z tym nie otrzymał potwierdzenia złożenia dokumentu. D.Sz. podniósł, że nikt go nie poinformował że powinien złożyć odrębny wniosek o przyznanie jednolitej płatności obszarowej. Uchybienie terminowi nie wynikało z jego winy, a w związku z tym wniósł o uchylenie decyzji organu I instancji. Dyrektor Oddziału rozpatrując ponownie sprawę w związku z wniesieniem odwołania nie dopatrzył się w postępowaniu przed organem I instancji naruszenia przepisów prawa materialnego. Przytoczył przepisy art. 22 ust. 1, 2, 4 i 5 i podkreślił, że wniosek o przejęcie płatności należy złożyć w terminie siedmiu miesięcy od dnia otwarcia spadku. M.Sz. zmarła w dniu [...] czerwca 2011r., zaś D.Sz. złożył wniosek o przejęcie płatności [...] lutego 2012r., a więc po upływie siedmiu miesięcy od dnia otwarcia spadku. Dzień otwarcia spadku to dzień śmierci spadkodawcy. Wniosek o przejęcie płatności złożony po upływie ustawowego terminu skutkuje bezprzedmiotowością postępowania, a to oznacza konieczność umorzenia postępowania. Zgodnie z art. 22 ust. 9 ustawy z 2007r. termin, o którym mowa w art. 22 ust. 2 nie podlega przywróceniu, gdyż jest to termin materialnoprawny a nie procesowy. Wbrew twierdzeniom skarżącego kserokopia wniosku o stwierdzenie nabycia spadku złożonego do sądu rejonowego została dołączona do akt sprawy w dniu [...] lutego 2012r.; z dokumentów znajdujących się w aktach sprawy nie wynika, że D.Sz. złożył ten wniosek w Biurze w dniu [...] października 2011r., zaś sam D.Sz. nie potrafił wskazać osoby, której ten wniosek pozostawił. Podjęte czynności (notatki służbowe pracowników punktu obsługi klienta Biura) wykluczają możliwość pozostawienia dokumentu dowolnemu pracownikowi, bez rejestracji w książce kancelaryjnej. W sytuacji, gdy skarżący nie posiadał dwóch egzemplarzy odpisu wniosku mógł zwrócić się do pracownika Biura o wydanie potwierdzenia złożonego dokumentu. Ulotka, którą doręczono skarżącemu zawierała nie tylko informację, że w terminie 14 dni od uprawomocnienia należy złożyć odpis postanowienia o nabyciu praw do spadku, ale wskazywała przede wszystkim, że "w przypadku śmierci rolnika, która nastąpi od dnia złożenia wniosku o przyznanie jednolitej płatności obszarowej lub płatności uzupełniającej do dnia doręczenia decyzji w sprawie przyznania tych płatności, płatności te przysługują spadkobiercy, który wstępuje do toczącego się postępowania na miejsce spadkodawcy na wniosek złożony w terminie siedmiu miesięcy od dnia otwarcia spadku". Termin do złożenia przedmiotowego wniosku ma charakter materialnoprawny, nie może być przywrócony, a to oznacza że należało wydać decyzję o umorzeniu postępowania, a nie postanowienie w oparciu o art. 59 K.p.a. (wyrok NSA z dnia 28 maja 1997r. SA/Gd 2334/96). Dyrektor Oddziału końcowo zaznaczył, że brak jest dowodu na to, że D.Sz. został błędnie poinformowany, a przeciwnie wynika z dokumentów, że otrzymał informującą ulotkę zawierającą niezbędną informację, że w celu przejęcia płatności w przypadku śmierci rolnika powinien złożyć wniosek w terminie siedmiu miesięcy od dnia otwarcia spadku oraz przedłożyć niezbędne dokumenty, które również zostały wskazane w tej informacji. Brak wiedzy w zakresie kwestii daty otwarcia spadku nie może obciążać pracowników Biura. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie wniósł D.Sz. W uzasadnieniu skargi, przedstawiając okoliczności faktyczne, wskazał że w dniu [...] października 2011r. w trakcie rozmowy z pracownicą Biura pozostawił numer swojego telefonu komórkowego. Prosił ją, by zadzwoniła w razie jakiś problemów i ona udzieliła informacji, że zadzwoni, by nie przegapił terminu 14-tu dni od uprawomocnia się postanowienia Sądu Rejonowego w L. Skarżący zrozumiał, że otwarcie spadku nastąpiło [...] października 2011r., a ponadto że wniosek o przejęcie płatności należy złożyć w terminie 14-tu dni od daty uprawomocnienia się postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku. Tak też zrobił. Podtrzymał pozostałe okoliczności opisane w odwołaniu od decyzji z dnia [...] sierpnia 2012r. Dodał, że nikt go nie poinformował, że ma złożyć odrębny wniosek o przejęcie płatności. Uchybienie terminu nie było spowodowane przez skarżącego, nie z jego winy. Wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Oddziału wniósł o jej oddalenie, podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko; zauważył ponadto że wbrew treści skargi nie dołączył do niej wniosku o przyznanie jednolitej płatności obszarowej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Z mocy art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2012r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej i kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Wyjaśniając skarżącemu istotę sądownictwa administracyjnego należy wskazać, że zadaniem sądu administracyjnego jest zbadanie prawidłowości zastosowania przez organy administracji przepisów prawa, zarówno materialnego, jak też regulujących postępowanie w danej sprawie rozpatrzonej przez organ. Z kolei, stosownie do art. 3 § 1 i § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012r., poz. 270 ze zm.; dalej: P.p.s.a.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie, przy czym ta kontrola obejmuje orzekanie między innymi w sprawach skarg na decyzje administracyjne. W przedmiotowej sprawie skarga dotyczy decyzji Dyrektora Oddziału utrzymującej w mocy decyzję Kierownika Biura w przedmiocie umorzenia postępowania o przyznanie płatności obszarowej na 2011r. w przypadku śmierci rolnika, która nastąpiła w okresie od dnia złożenia wniosku o przyznanie płatności obszarowej, płatności uzupełniającej do dnia doręczenia decyzji w sprawie przyznania tych płatności. Zgodnie z art. 22 ust. 2 w zw. z ust. 1 ustawy z 2007r. w przypadku śmierci rolnika, która nastąpiła w okresie od dnia złożenia wniosku o przyznanie jednolitej płatności obszarowej, płatności uzupełniającej, o której mowa w art. 7 ust. 2 i 2a, lub wsparcia specjalnego do dnia doręczenia decyzji w sprawie przyznania tych płatności lub tego wsparcia, spadkobierca wstępuje do toczącego się postępowania na miejsce spadkodawcy na wniosek złożony w terminie siedmiu miesięcy od dnia otwarcia spadku. Z kolei z mocy art. 22 ust. 9 tej ustawy termin, o którym mowa w ust. 2 (siedem miesięcy od dnia otwarcia spadku), nie podlega przywróceniu). Przepis art. 22 ust. 9 obowiązuje od dnia 15 marca 2010r. (ustawa z dnia 17 lutego 2010r. o zmianie ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego oraz niektórych innych ustaw - Dz.U. Nr 36, poz. 197 ze zm.). Dzień otwarcia spadku to chwila śmierci spadkodawcy (art. 924 Kodeksu cywilnego). Organy ustaliły, że matka skarżącego M.Sz. zmarła [...] czerwca 2011r. (odpis skrócony aktu zgonu znajdujący się w aktach administracyjnych, brak numeracji kart uniemożliwia bliższe wskazanie). Zasadnie organy wywiodły, że z tym dniem nastąpiło otwarcie spadku, a więc rozpoczął bieg termin, o którym mowa w art. 22 ust. 2 ustawy z 2007r. Wniosek o wstąpienie w miejsce spadkodawcy Skarżący złożył [...] lutego 2012r., a więc po upływie terminu, o którym mowa w art. 22 ust. 2 ustawy z 2007r., przy czym złożył jednocześnie wniosek o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o wstąpienie do toczącego się postępowania o przyznanie płatności. Motywując wniosek o przywrócenie terminu do złożenia wniosku wskazał, że w dniu [...] października 2011r. złożył do sądu rejonowego wniosek o stwierdzenie nabycia spadku po zmarłej matce i kserokopię tego wniosku złożył w siedzibie Biura Agencji w tym samym dniu tj. [...] października 2011r. Dodał, że nikt go nie poinformował, że ma złożyć odrębny wniosek o przyznanie jednolitej płatności obszarowej. Na wstępie należy zauważyć i podzielić stanowisko organów, że skoro z mocy art. 22 ust. 9 ustawy z 2007r. termin, o którym mowa w ust. 2 art. 22, nie podlega przywróceniu to wniosek złożony o przywrócenie tego terminu - w sensie procesowym - nie wywołuje potrzeby wydania postanowienia w oparciu o art. 59 Kodeksu postępowania administracyjnego. Należy podzielić stanowisko organu, że Skarżący został pouczony o treści art. 22 ust. 2 ustawy z 2007r., co poświadcza egzemplarz ulotki informacyjnej dotyczącej przejęcia płatności w przypadku śmierci rolnika z odręczną adnotacją pochodzącą od Skarżącego, zaopatrzoną w datę "[...].10.2011r." o treści: "Zostałem poinformowany o warunkach przejęcia płatności po zmarłej matce M.Sz.". W treści ulotki zawarta jest informacja, że spadkobierca wstępuje do toczącego się postępowania na miejsce spadkodawcy na wniosek złożony w terminie 7 miesięcy od dnia otwarcia spadku. W treści ulotki znajduje się również informacja, że prawomocne postanowienie sądu o stwierdzeniu nabycia spadku spadkobierca składa w terminie 14 dni od dnia uprawomocnienia się tego postanowienia. Skarżący akcentował, również na rozprawie przed Sądem, że w ulotce nie wyjaśniono terminu "otwarcie spadku", a ponadto zasugerował się informacją o terminie do złożenia prawomocnego postanowienia sądu o stwierdzeniu nabycia spadku. Również tak zrozumiał pouczenie udzielone przez pracownicę Biura. Wobec treści ulotki brak podstaw do przyjęcia braku winy skarżącego w uchybieniu terminowi, co zresztą jest bez znaczenia, skoro przy przyjęciu braku winy Skarżącego byłoby to irrewelantne prawnie, albowiem termin z art. 22 ust. 2 ustawy z 2007r. nie podlega przywróceniu. Organy przeprowadziły postępowanie kompleksowo, starając się ustalić czy rzeczywiście w terminie siedmiu miesięcy od dnia otwarcia spadku skarżący złożył w Biurze Powiatowym odpis wniosku o stwierdzenie nabycia spadku, gdyż potwierdzenie tej okoliczności mogłoby w sposób uprawniony pozwolić przyjąć, że poprzez tę czynność skarżący złożył wniosek o wstąpieniu do toczącego się postępowania w miejsce spadkodawcy. Podjęte przez organy czynności, ich wyniki i należyte umotywowanie nie pozwalają Sądowi na zakwestionowanie ustaleń dokonanych przez organ. Organy bowiem odniosły się do systemu przyjmowania korespondencji w Biurze Agencji; z oświadczeń pracowników Biura wynika, że skarżący takiego wniosku nie składał, a nadto przeprowadzono dowód ze stosownych wpisów w książce korespondencji Biura, a sam Skarżący nie potrafi wskazać pracownika, któremu miał pozostawić dokument. Fakt, że, jak twierdzi skarżący, nie otrzymał potwierdzenia złożenia odpisu wniosku o stwierdzenie nabycia spadku, z tego powodu że nie posiadał dodatkowej kserokopii został przekonująco oceniony przez organy jako nieistotny z punktu widzenia potwierdzenia złożenia odpisu wniosku - skoro pracownicy Biura mogą potwierdzić złożenie danego dokumentu, niezależnie od tego czy osoba składająca ten dokument dysponuje jego odpisem lub kserokopią. W związku z powyższym brak podstaw do zakwestionowania ustaleń faktycznych dokonanych przez organy, że skarżący w okresie siedmiu miesięcy od dnia otwarcia spadku tj. od dnia śmierci M.Sz. nie złożył wniosku o wstąpieniu do toczącego się postępowania o przyznanie jednolitej płatności obszarowej. Wniosek ten złożył po terminie. Przekroczenie terminu potwierdza również pośrednio sam Skarżący, skoro wraz z wnioskiem, o którym mowa w art. 22 ust. 2 ustawy z 2007r., złożył wniosek o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o wstąpieniu do toczącego się postępowania. Termin, o którym mowa w art. 22 ust. 2, nie podlega przywróceniu, a więc złożony formalnie wniosek o jego przywrócenie musiał zakończyć się wydaniem decyzji umarzającej postępowanie w sprawie o przyznanie płatności obszarowych na 2011r. w przypadku śmierci rolnika, która nastąpiła w okresie od dnia złożenia wniosku o przyznanie płatności obszarowej, płatności uzupełniającej do dnia doręczenia decyzji w sprawie przyznania tych płatności. Sąd nie stwierdził naruszeń prawa regulującego postępowania przed organami i prawa materialnego, a to uzasadnia oddalenie skargi, po myśli art. 151 P.p.s.a.