I SA/Rz 1104/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący S. WSA Małgorzata Niedobylska Sędziowie WSA Grzegorz Panek /spr./ WSA Tomasz Smoleń Protokolant ref. st. Eliza Kaplita-Wójcik po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 21 marca 2013 r. spraw ze skarg H.H. na decyzje Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] października 2012r. - nr [...] w przedmiocie wymiaru podatku rolnego za 2007 rok, - nr [...] w przedmiocie wymiaru podatku rolnego za 2008 rok, - nr [...] w przedmiocie wymiaru podatku rolnego za 2009 rok, - nr [...] w przedmiocie wymiaru podatku rolnego za 2010 rok, - nr [...] w przedmiocie wymiaru podatku rolnego za 2011 rok 1) uchyla zaskarżone decyzje oraz poprzedzające je decyzje Prezydenta Miasta z dnia [...] czerwca 2012r. nrnr [...],[...],[...],[...],[...], 2) określa, że decyzje wymienione w pkt. 1) nie podlegają wykonaniu do chwili uprawomocnienia się wyroku. Zaskarżonymi decyzjami Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzje Prezydenta Miasta z dnia [...] października 2012 r., Nr [...] [...] [...] [...] [...] ustalające H.H. podatek rolny za lata od 2007 r. do 2011 r. Jako podstawę prawną rozstrzygnięć organ wskazał art. 233 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005 roku Nr 8, poz. 60 ze zm.), art. 1, art. 3 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 15 listopada 1984 r. o podatku rolnym (Dz. U. z 2006 r. Nr 136, poz. 969 ze zm.). Z uzasadnień decyzji i akt administracyjnych wynika, że decyzjami z dnia [...] października 2012 r., o podanych wyżej numerach Prezydent Miasta ustalił H.H. podatek rolny. Organ I instancji wskazał, że zgodnie z ewidencją gruntów i budynków prowadzoną przez Wydział Finansowy miasta H.H. jest właścicielką nieruchomości położonej w R., obr. [...]oznaczonej jako działki nr [...] i [...] o łącznej powierzchni 0,4502 ha, co jest także zgodne z treścią księgi wieczystej nr [...]. Nie zgadzając się z decyzjami organu I instancji H.H. złożyła odwołania. Zarzuciła w nich, że dnia [...] stycznia 2001 r. Wojewoda podkarpacki wydał decyzję stwierdzającą nieważność decyzji Prezydenta Miasta z dnia [...] sierpnia 1980 r. o przejęciu jej nieruchomości stanowiących działki nr [...] i [...] na rzecz Skarbu Państwa. Decyzję tę utrzymał w mocy Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi decyzją z dnia [...] lutego 2004 r. nr [...]. Krajowa Rada Polskiego Związku Działkowców występowała wielokrotnie o stwierdzenie nieważności decyzji w przedmiocie przejęcia działek. Działki objęte zwrotem nie zostały wydane i pozostają w użytkowaniu Polskiego Związku Działkowców w W., który wykorzystuje działki na własne cele. Powyższych zarzutów nie uznało za zasadne Samorządowe Kolegium Odwoławcze, które wspomnianymi na wstępie decyzjami utrzymało decyzje Prezydenta Miasta w mocy. Organ odwoławczy podzielił zarówno ustalenia jak i wyciągnięte na ich podstawie wnioski organu I instancji. W uzasadnieniu swoich rozstrzygnięć wskazał między innymi, że podatek rolny jest tzw. podatkiem majątkowym i już z samego faktu własności lub samoistnego posiadania nieruchomości sklasyfikowanej jako użytek rolny wynika obowiązek ponoszenia obciążeń podatkowych. Organ I instancji był zobowiązany do ustalenia wymiaru podatku rolnego od użytków rolnych stanowiących własność H.H.. Organ wskazał przy tym, na okoliczność, że podstawą do wymiaru podatków są dane wynikające z ewidencji gruntów i budynków. Niezadowolona z takiego stanowiska H.H. złożyła do tutejszego Sądu skargi domagając się uchylenia decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego. Podobnie jak w odwołaniach wskazała, ze brak jest jakichkolwiek podstaw aby uznać, ją za podatnika podatku rolnego od wskazanych w decyzjach działek. Działki te - pomimo tego, że skarżąca jest formalnie ich właścicielką - znajdują się bowiem w posiadaniu Polskiego Związku Działkowców. W odpowiedziach na skargi Samorządowe Kolegium Odwoławcze podtrzymało swoje stanowisko prezentowane w uzasadnieniu zaskarżonych decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) zadaniem sądu administracyjnego jest sprawowanie kontroli zaskarżonych aktów i czynności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem obowiązującym w dniu ich wydania. Zakres tej kontroli wyznaczają przepisy ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2012, poz. 270) określanej dalej jako p.p.s.a., której art. 134 § 1 wskazuje, iż Sąd orzekając w granicach danej sprawy nie jest związany zarzutami i wnioskami podnoszonymi w skardze ani też powołaną podstawą prawną. Zgodnie z art. 3 ust. 1 i 2 ustawy o podatku rolnym podatnikami podatku rolnego są osoby fizyczne, osoby prawne, jednostki organizacyjne, w tym spółki, nieposiadające osobowości prawnej, będące: 1) właścicielami gruntów, z zastrzeżeniem ust. 2; 2) posiadaczami samoistnymi gruntów; 3) użytkownikami wieczystymi gruntów; 4) posiadaczami gruntów, stanowiących własność Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego, jeżeli posiadanie: a) wynika z umowy zawartej z właścicielem, z Agencją Własności Rolnej Skarbu Państwa lub z innego tytułu prawnego albo b) jest bez tytułu prawnego, z wyjątkiem gruntów wchodzących w skład Zasobu Własności Rolnej Skarbu Państwa lub będących w zarządzie Lasów Państwowych; w tym przypadku podatnikami są odpowiednio jednostki organizacyjne Agencji Własności Rolnej Skarbu Państwa i Lasów Państwowych. Jeżeli grunty znajdują się w posiadaniu samoistnym, obowiązek podatkowy w zakresie podatku rolnego ciąży na posiadaczu samoistnym (art. 3 ust. 2 ustawy o podatku rolnym). Poza tym w świetle art. 20 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 17 maja 1989 roku - Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz. U. Nr 30, poz. 163 ze zm.) ewidencja gruntów i budynków obejmuje informacje dotyczące: 1) gruntów - ich położenia, granic, powierzchni, rodzajów użytków gruntowych oraz ich klas gleboznawczych, oznaczenia ksiąg wieczystych lub zbiorów dokumentów, jeżeli zostały założone dla nieruchomości, w skład której wchodzą grunty; 2) budynków - ich położenia, przeznaczenia, funkcji użytkowych i ogólnych danych technicznych; 3) lokali - ich położenia, funkcji użytkowych oraz powierzchni użytkowej. 2. W ewidencji gruntów i budynków wykazuje się także: 1) właściciela, a w odniesieniu do gruntów państwowych i samorządowych - inne osoby fizyczne lub prawne, w których władaniu znajdują się grunty i budynki lub ich części; 2) miejsce zamieszkania lub siedzibę osób wymienionych w pkt 1; 3) informacje o wpisaniu do rejestru zabytków; 4) wartość nieruchomości. Wreszcie na podstawie art. 21 ust. 1 wspomnianej ustawy podstawę planowania gospodarczego, planowania przestrzennego, wymiaru podatków i świadczeń, oznaczania nieruchomości w księgach wieczystych, statystyki publicznej, gospodarki nieruchomościami oraz ewidencji gospodarstw rolnych stanowią dane zawarte w ewidencji gruntów i budynków. W związku z przytoczoną regulacją w orzecznictwie podaje się, co zresztą słusznie podnoszą organy, że dane w ewidencji gruntów i budynków wiążą je przy ustalaniu wymiaru podatku zarówno w zakresie przedmiotowym jaki i podmiotowym (vide np. wyrok NSA z dnia 23 stycznia 2009 roku II FSK 1850/2007) oraz, że nie mają one prawa do ich weryfikacji. Zapisów w ewidencji nie można bowiem kwestionować w postępowaniu podatkowym (vide wyrok NSA z 12 marca 2009 roku II FSK 1791/2007). Zauważyć jednak trzeba, że w świetle wyżej powołanego art. 20 ust. 2 pkt 1 ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne w ewidencji gruntów i budynków wykazuje się właściciela, a w odniesieniu do gruntów państwowych i samorządowych - inne osoby fizyczne lub prawne, w których władaniu znajdują się grunty i budynki lub ich części. Oznacza to, że osoba władającego danym gruntem, która nie jest właścicielem (użytkownikiem wieczystym), jest ujawniana w ewidencji tylko jeżeli, dotyczy to gruntów państwowych i samorządowych. Stosownie natomiast do art. 3 ust. 1 ustawy o podatku rolnym podatnikiem jest nie tylko właściciel lecz także posiadacz samoistny. Co więcej w myśl ust. 2 omawianego przepisu jeżeli grunty znajdują się w posiadaniu samoistnym, obowiązek podatkowy w zakresie podatku rolnego ciąży na posiadaczu samoistnym. Wobec czego w takiej sytuacji podatkiem obciążony zostaje posiadacz samoistny przed właścicielem. Odnoszą powyższe ogólne uwagi do rozważanego stanu faktycznego wskazać należy, że organy słusznie uznały, H.H. za właściciela spornych działek. W zakresie statusu właściciela określonych gruntów, jak wcześniej stwierdzono, zapisy w ewidencji wiążą organy podatkowe. Niemniej jednak, jak już wyżej zaznaczono, podatnikiem podatku rolnego może być także posiadacz samoistny, a jego obowiązek wyprzedza ponadto zobowiązanie właściciela. W rozważanej sprawie właśnie ta kwestia została całkowicie pominięta przez organy, które skwitowały ją odwołaniem się do danych wynikających z ewidencji budynków i gruntów oraz treści prowadzonej dla nieruchomości księgi wieczystej. Jak jednak wyżej wspomniano w ewidencji dane co do posiadacza gruntów wykazuje się tylko, jeśli dotyczą one gruntów państwowych oraz samorządowych. W związku z czym osoba posiadacza samoistnego nie jest ujawniana odnośnie pozostałych kategorii gruntów, mówiąc ogólnie "prywatnych". Tym samym w tego rodzaju przypadkach nie wystarczy powołać się na dane w ewidencji, gdyż w tym zakresie po prostu ich brak. Dla ustalenia osoby posiadacza samoistnego należy więc przeprowadzić stosowne postępowanie wyjaśniające przy zastosowaniu reguł, o których mowa w art. 121, 122, 123 § 1, 180 § 1, 187 oraz 190 Ordynacji podatkowej. Tego właśnie w rozpatrywanym stanie faktycznym zabrakło. Organy nie wyjaśniły bowiem, kwestii samoistnego posiadania spornych działek. Posiadanie jest zaś stanem faktycznym, który może kształtować się niezależnie od rzeczywistych stosunków własnościowych. Może się więc okazać, iż chociaż zgodnie z danymi w ewidencji gruntów i budynków w przedmiocie ustalenia podatku rolnego skarżąca jest właścicielem przedmiotowych działek, to jednak grunty te pozostają we władaniu innego podmiotu, które ma znamiona posiadania samoistnego. Ten aspekt należało jednak zbadać z zachowaniem w/w zasad postępowania podatkowego (m.in. wszechstronnego wyjaśnienia wszystkich okoliczności sprawy, zapewnienia czynnego udziału stronie, dopuszczenia wszystkich zgodnych z prawem dowodów, swobodnej oceny zebranego materiału dowodowego) i domniemanie zgodności danych w ewidencji z rzeczywistym stanem prawnych w żaden sposób organów z tego obowiązku nie zwalniało. Wskazane powyżej przez Sąd uchybienia natury proceduralnej, a więc przeprowadzenie postępowania w sposób niezupełny, a w końcu błędna ocena dokonana w szczególności przez Kolegium, odnośnie podnoszonej w trakcie postępowania okoliczności, że samoistnym posiadaczem spornego, w aspekcie zobowiązania podatkowego, gruntu jest innym podmiot powodują, że Sąd był zobowiązany do wyeliminowania z obrotu prawnego, w uwzględnieniu skargi, zaskarżonych decyzji (art. 145 § 1 ust. 1 lit. c p.p.s.a.), gdyż stwierdzone naruszenia przepisów postępowania mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sad również po myśli art. 135 p.p.s.a. wyeliminował z obrotu prawnego decyzje wydane przez organ I instancji, gdyż jest to niezbędne dla końcowego załatwienia sprawy. Orzekł nadto po myśli art. 152 p.p.s.a. Wskutek wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonych decyzji oraz decyzji wydanych przez organ I instancji, w wypadku uprawomocnienia się wyroku, Prezydent Miasta ponownie rozpatrując sprawy uwzględniając potencjalną inicjatywę dowodową strony i działając z urzędu ustali kto jest samoistnym posiadaczem spornego przedmiotu opodatkowania i w zależności od poczynionych ustaleń podejmie stosowne decyzje uzasadniając swoje stanowisko.