I SA/Rz 111/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący S. NSA Maria Serafin-Kosowska /spr./ Sędziowie NSA Maria Piórkowska NSA Bożena Wieczorska Protokolant sek.sąd. Teresa Tochowicz po rozpoznaniu w Wydziale I Finansowym na rozprawie w dniu 23 czerwca 2009r. sprawy ze skargi "A" Spółka z o.o. z siedzibą w D. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] listopada 2008r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania . 1) uchyla zaskarżone postanowienie, 2) określa, że zaskarżone postanowienie nie może być wykonane do chwili uprawomocnienia się wyroku, 3) zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącej spółki z o.o. "A" z siedzibą w D. kwotę 100 (słownie: sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Postanowieniem z dnia [...] listopada 2008r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze stwierdziło uchybienie przez stronę skarżącą: spółkę z ograniczoną odpowiedzialnością D terminu do wniesienia odwołania od decyzji Burmistrza z dnia [...] czerwca 2008r. w przedmiocie odmowy rozłożenia na raty zaległości podatkowej w podatku od nieruchomości za lata 2006-2007 w kwocie 21.734,70zł. Jako podstawę prawną postanowienia organ II instancji wskazał przepis art. 228 § 1 pkt. 2 ustawy z 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowe / Dz.U. nr 8 poz. 60 z 2005r. z późn. zm./ a w uzasadnieniu podał, że w powołanej wyżej decyzji Burmistrza zawarte było prawidłowe pouczenie o prawie do wniesienia odwołania w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji. Przesyłka zawierająca tę decyzję nadana została na adres siedziby strony skarżącej jako przesyłka polecona - za zwrotnym poświadczeniem odbioru. Jak wynika z treści zwrotnego poświadczenia odbioru, przesyłkę tę odebrał w dniu 30 czerwca 2008r. "syn - TD". Termin do wniesienia odwołania upływał z dniem 14 lipca 2008r. Wniesienie odwołania w dniu w dniu 16 lipca 2008r. nastąpiło zatem z uchybieniem terminu do dokonania tej czynności i w tej sytuacji nie może być ono rozpatrzone przez organ drugoinstancyjny. Samorządowe Kolegium Odwoławcze stwierdziło, iż niedotrzymanie terminu do wniesienia środka zaskarżenia powoduje bezskuteczność tego środka, czego następstwem jest ostateczność aktu administracyjnego I instancji. Rozpatrzenie odwołania wniesionego po terminie stanowiłoby rażące naruszenie prawa, czego konsekwencją byłaby konieczność uchylenia decyzji wydanej w postępowaniu odwoławczym. Organ odwoławczy podkreślił, iż TD - syn prezesa zarządu spółki- dokonał odbioru przesyłki, umieszczając przy tym na dowodzie doręczenia pieczątkę spółki wraz ze swoim czytelnym podpisem. Na podstawie takiego zachowania można było domniemywać, iż jest on uprawniony do odbioru korespondencji. Nie ma bowiem znaczenia, jakie konkretnie funkcje pełni dana osoba w spółce, skoro była ona obecna w siedzibie spółki, posługiwała się jej pieczątką i nie oświadczyła doręczającemu, że przyjmowanie przesyłek nie mieści się w zakresie jej obowiązków. Wobec powyższego nie można twierdzić, że listonosz doręczył przesyłkę do rąk osoby nieuprawnionej. Doręczający nie musi bowiem znać zakresu obowiązków i uprawnień osób zatrudnionych przez podmiot do którego przesyłka jest adresowana, skoro osoby te przebywają w siedzibie firmy i zobowiązują się do odbioru przesyłki, legitymując się przy tym pieczątką firmy. Na powyższe postanowienie spółka z o.o. D złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie. W skardze tej strona skarżąca zarzuciła, iż w jej ocenie nie doszło do uchybienia terminu do wniesienia odwołania i z tego też względu nie zwracała się o jego przywrócenie. Termin do wniesienia odwołania został bowiem przekroczony z przyczyn losowych. Mianowicie w dniu 4 lipca 2008r. osoba, która odebrała przesyłkę tj. TD wraz z prezesem zarządu spółki - MD oraz trzema pracownikami ulegli wypadkowi komunikacyjnemu, na skutek którego odnieśli liczne obrażenia powodujące konieczność hospitalizacji. Z tego też względu odwołanie od decyzji mogło zostać wniesione dopiero w dniu 16 lipca 2008r. Na potwierdzenie przytoczonych okoliczności do skargi dołączono kserokopię zaświadczenia Komisariatu Policji z dnia 19 sierpnia 2008r. W odpowiedzi na skargę, Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie i podtrzymało stanowisko wyrażone w zaskarżonym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje: Artykuł 144 ustawy z dnia z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. 2005 r. Nr 8 poz. 60 ze zm.) wyraża zasadę oficjalności w zakresie doręczania pism. Z uwagi na to, że organ podatkowy jest "gospodarzem" postępowania, to wyłącznie na nim - z urzędu - spoczywa obowiązek doręczania wszelkich pism kierowanych zarówno do strony, jak i do innych uczestników postępowania. Adresat nie może ponosić negatywnych konsekwencji płynących z wadliwego doręczenia pisma. W literaturze powszechnie przyjmuje się, iż przepisy o doręczaniu pism mają charakter gwarancyjny. Oznacza to, że tylko prawidłowe doręczenie, tzn. dokonane zgodne z zasadami określonymi w przepisach cyt. Ordynacji podatkowej, uzasadnia przyjęcie skuteczności czynności podejmowanych przez organ. W myśl postanowień art. 151 cyt. Ordynacji, który ma zastosowanie, gdy - tak jak w omawianej sprawie - adresatem pisma jest osoba prawna, pisma doręcza się w lokalu jej siedziby lub w miejscu prowadzenia działalności do rąk osoby upoważnionej do odbioru korespondencji. Aby doręczenie uznać za skuteczne spełnione muszą być oba warunki łącznie, to znaczy; - przesyłka musi być doręczona w lokalu siedziby lub miejsca prowadzenia działalności, - odebrać ją musi osoba upoważniona. Na mocy odesłania do postanowień art. 148 § 2 pkt 1 i 3 oraz art. 150 cyt. Ordynacji, pisma mogą być doręczane osobom prawnym w siedzibie organu podatkowego lub na wskazany adres poczty elektronicznej oraz zastępczo poprzez pozostawienie pisma w urzędzie pocztowym lub urzędzie gminy. Przepis art. 151 cyt. Ordynacji nie pozostawia organom podatkowym możliwości doręczania pism w innym miejscu, ani też nie pozwala na ich doręczanie osobom nieupoważnionym do odbioru korespondencji. Ze znajdującego się w aktach administracyjnych zwrotnego potwierdzeniu odbioru decyzji Burmistrza P. z 27 czerwca 2008 r. wynika, że w dniu 30 czerwca 2008 r. przedstawiciel Poczty Polskiej przesyłkę doręczył TD synowi prezesa zarządu spółki, która była adresatem decyzji. Na wskazanym dokumencie widnieje odręczny podpis osoby, która odebrała decyzję, jak również firmowa pieczątka nagłówkowa skarżącej spółki. Adnotacja o powołanej wyżej treści a w szczególności powołanie się na stopień pokrewieństwa z prezesem zarządu spółki będącej adresatem decyzji, a nie na funkcję pełnioną w spółce, powinna spowodować podjęcie przez organ odwoławczy działań w celu wyjaśnienia prawidłowości jej doręczenia zmierzających do wyjaśnienia statusu osoby odbierającej przesyłkę. Ustalenie bowiem, iż osoba ta spełnia kryteria określone w przepisie art. 151 cyt. Ordynacji tzn. jest osobą "uprawnioną do odbioru korespondencji" oznaczałoby, iż prawidłowe doręczenie decyzji nastąpiło - tak jak przyjął to organ - w dniu 30 czerwca 2008r. W przypadku niepotwierdzenia się tej okoliczności, organ winien ustalić datę w której nastąpiło faktyczne doręczenie decyzji spółce. Należy bowiem tutaj podkreślić, iż doręczenie dokonane do rąk osoby nieupoważnionej może być również skuteczne, jeśli zostanie ustalone, że ostatecznie adresat korespondencję otrzymał. W tym jednak przypadku data odbioru decyzji przez osobę nieuprawnioną nie musi pokrywać się z datą faktycznego otrzymania decyzji przez adresata. W niniejszej sprawie nie zostały poczynione ustalenia co faktycznych okoliczności związanych z doręczeniem decyzji organu II instancji, a w szczególności co do daty jej doręczenia prawidłowemu adresatowi /decyzja niewątpliwie została doręczona, skoro wniesiono od niej odwołanie/. Obowiązek podjęcia przez organ działań w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy a także obowiązek zebrania i wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego wyrażają zasady zawarte w art. 122 i art. 187 cyt. Ordynacji, którym w niniejszym przypadku uchybiono. Wobec powyższego organ w ponownym postępowaniu winien przede wszystkim ustalić, czy odbiorca przesyłki /decyzji organu I instancji/ dysponował upoważnieniem do jej odbioru, a jeśli nie, to w jakiej dacie przesyłka ta rzeczywiście do skarżącej spółki dotarła. Dopiero wyjaśnienie tych okoliczności pozwoli na ustalenie, czy został – lub nie został – zachowany termin do wniesienia odwołania. W uwzględnieniu naprowadzonych wyżej okoliczności, Sąd w oparciu o art. 145 § 1 pkt. 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. nr 153 poz. 1270 z późn. zm./ - powoływanej dalej jako p.p.s.a. - uchylił zaskarżone postanowienie a o jego niewykonywaniu orzekł na podstawie art. 152 p.p.s.a. O kosztach postępowania sądowego orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a.