I SA/Rz 111/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący S. WSA Małgorzata Niedobylska Sędziowie WSA Grzegorz Panek WSA Tomasz Smoleń /spr./ Protokolant st.sek.sąd. Teresa Tochowicz po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 24 marca 2011r. sprawy ze skargi P. S. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] grudnia 2010r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenie społeczne, zdrowotne, Fundusz Pracy i Funduszu Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych - oddala skargę - I SA/Rz 111/11 Uzasadnienie Decyzją z dnia [...] grudnia 2010r. nr [...] Zakład Ubezpieczeń Społecznych utrzymał w mocy decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] października 2010r. nr [...] odmawiającą umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne za okres wrzesień 2000 r. i marzec 2001 ubezpieczenie zdrowotnie za lipiec 2000 -, wrzesień 2000, styczeń-marzec 2001 oraz Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za okres wrzesień 2000 , marzec .2001. Powyższa decyzja została wydana przy ustaleniu następującego stanu faktycznego: W dniu 11 sierpnia 2010r. P. S. i J. K. złożyli w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych Oddział w R. wniosek o umorzenie należności z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenie społeczne, zdrowotne, FP, FGŚP za okres od lipca 2000 do marca 2001r. powstałych w wyniku prowadzenia działalności gospodarczej pod nazwą "A". Z uwagi na to , że na koncie Spółki widnieją należności z tytułu składek tylko za osoby ubezpieczone - wspólników oraz brak decyzji o odpowiedzialności osób trzecich organ administracyjny dokonał osobno rozstrzygnięcia za zobowiązania P. S. i osobno za zobowiązania J. K., biorąc pod uwagę ich indywidualną sytuację majątkową finansową i zdrowotną. Skarżący uzasadnił złożony wniosek tym, że od czasów młodzieńczych cierpi na schodzenia kręgosłupa i dolegliwości brzucha . Ponadto podał , że od trzech lat jest hospitalizowany ponieważ ma ciągłe zawroty głowy, drętwienie rąk i nóg, mdłości , problemy z widzeniem, bóle brzucha które upośledzają czynności ruchowe. Na podstawie dokumentacji zebranej w toku postępowania ustalono , że spółka cywilna Promocja nie istnie i nie posiada żadnego majątku. Zgodnie pismem II Urzędu Skarbowego z dnia [...] października 2010r. znak: [...] spółka cywilna figurowała w bazie urzędu jako "A" z siedzibą R., od 1 marca 1997r. do 30 grudnia 2001r. Skarżący w okresie od 26 marca 1996r. do 1 stycznia 2000r. był zgłoszony do ubezpieczeń jako prowadzący działalność gospodarczą , natomiast zgodnie z decyzją z dnia [...] kwietnia 2001r. sygn. [...] skarżący prowadził działalność gospodarczą w okresie od 1 marca 1997r. do 1 maja 2001r. w formie spółki cywilnej wraz z J. K. pod nazwą "A". Zgodnie z pismem Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego z dnia [...] sierpnia 2010r. znak [...] P. S. Figurował w bazie urzędu jako osoba fizyczna prowadząca samodzielnie pozarolniczą działalność gospodarczą pod nazwą "B" w okresie od 26 marca 1996roku do 31 marca 2002r. oraz jako wspólnik spółki cywilnej "A" w okresie do 23 grudnia 1999r. do dnia 31 marca 2002r. Podatnik złożył w Urzędzie Skarbowym zeznania skarbowe za lata 1999 do 2009 w których wykazał : - za 1999r. przychód z działalności gospodarczej w kwocie 94.747,86 zł stratę w kwocie 10.147,19 zł przychód/dochód z innych źródeł w kwocie 1539,70 zł - za 2000 r. przychód z działalności gospodarczej w kwocie 44.626,83 zł do chód w kwocie 3.904,69 zł - za 2001r. przychód w działalności i gospodarczej w kocie 42.507, 71 zł, dochód w kwocie 7.702,80 zł, - za 2002r. przychód z działalności gospodarczej 7.988,60 zł dochód w kwocie 1.069,35 zł- przychód /dochód z innych źródeł w kwocie 2.907,60 zł, - za 2003r. przychód z działalności gospodarczej w kwocie 3.000,00zł, dochód w kwocie 2.512,26 zł - za 2004r. przychód z działalności gospodarczej 7.292,54 zł , dochód w kwocie 6.106,92 zł, - za lata 2005- 2006r. skarżący nie wykazał przychody / dochody. Współmałżonka skarżącego K. S. zatrudniona jest na podstawie umowy o prace na czas nieokreślony w Sądzie Rejonowym w R. Zgodnie z zaświadczeniem z 31 sierpnia 2010r. wynagrodzenie jej wynosi 2.558,65 zł , zgodnie ZUS RCA za sierpień 2001r. podstawa wymiaru składki wynosiła 2.558,65 zł Skarżący przedłożył organowi oświadczenie na temat swojego stanu zdrowia poparte dokumentacją medyczną oraz faktury za suplementy i urządzenie do leczenia. Organ administracyjny ustalił ,iż choroba skarżącego dyskwalifikuje go do obycia służby wojskowej nie oznacza to jednak niezdolności do podjęcia pracy zawodowej. Skarżący nie korzysta z pomocy społecznej, nie posiada statusu osoby bezrobotnej, jest współwłaścicielem nieruchomości położonej w R. przy ulicy R. objętej księgą wieczystą numer 7337. Skarżący oświadczył ,że utrzymuje się z prac dorywczych . O zdolności do regulowania zobowiązań świadczą zdaniem organu zaciągnięte przez żonę skarżącego pożyczki w Z SA oraz w zakładzie pracy ,których łączna miesięczna spłata wynosi około 800 zł. Dokonując tych ustaleń organ decyzją z dnia [...] października 2010r. odmówił umorzenia należności z tytułu składek wynikających z działalności w "A". Skarżący nie zgodził się z tą decyzją i w dniu 22 listopada 2010r. złożył wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy , uzasadniając tym ,że wpływ na powstałe zaległości miały głównie zmiany gospodarcze związane z wprowadzeniem hipermarketu na rynek i tym samym powodowało to brak możliwości utrzymania się jego firmy na rynku. Skarżący przy wniosku o ponowne rozpatrzenie wniosku o umorzenie nie przedstawił żadnych nowych dokumentów mających wpływ na ocenę jego sytuacji finansowej. Decyzją z dnia [...] grudnia 201r. Nr [...] Zakład Ubezpieczeń Społecznych utrzymał w mocy zaskarżoną decyzje z dnia [...] października 2010r. odmawiającą umorzenia należności z tytułu składek na: - ubezpieczenie społeczne za okres wrzesień 2000r., marzec 2001r. w łącznej kwocie 1.532,64 zł , w tym z tytułu składek - 603.64 zł oraz odsetek liczonych na dzień wpływu wniosku tj. 11 sierpnia 2010r. w kwocie 929,00 zł - ubezpieczenia zdrowotne za lipiec 2000r. - wrzesień 2000r., styczeń - marzec 2001 w łącznej kwocie 99, 96 zł w tym z tytułu składek 197,96 zł oraz odsetek liczonych na dzień wpływu wniosku tj. 11 sierpnia 2010r. w kwocie 3.030,00 zł, - Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych finansowane przez płatnika składek za okres wrzesień 2000r, marzec 2001, w łącznej kwocie 145,77 zł w tym z tytułu składek 56,77 zł oraz odsetek liczonych na dzień wpływu wniosku tj. 11 sierpnia 2010r. w kwocie 89, 00 zł Organ II instancji podzielił w całości argumenty zawarte w zaskarżonej decyzji i podkreślił ,że brak jest prawnych podstaw do umorzenia powstałych zaległości. W skardze na powyższą decyzję skarżący wskazał na okoliczności podnoszone przez niego we wcześniejszych pismach. nadmienił, że zwracał się do ZUS w tamtym czasie o rozłożenie na raty powstałych niewielkich wówczas zaległości. W odpowiedzi na skargę Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumenty w prezentowanym uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna . Sąd Administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej (art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów powszechnych Dz.U Nr 153 poz. 1269). Dlatego aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny (w tym przypadku decyzje) konieczne jest stwierdzenie ,że doszło w niej do naruszenia bądź przepisów prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy , bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mięć istotny wpływ na rozstrzygnięcie albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit a-c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Dz.U Nr 154 poz. 1270 ze.zm.. zwana dalej p.p.s.a )lub stwierdzenia nieważności (art. 145 §1 ppkt 2 p.p.s.a) Badając niniejsza sprawę w ramach powyższych przepisów I w oparciu o akta sprawy, zgodnie z art. 133 § 4. 1 ppsa sąd nie dopatrzył się takich naruszeń prawa, które skutkowałyby koniecznością wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonej decyzji. W ocenie Sądu zaskarżona decyzja odpowiada prawu. W związku z tym ,że przedmiotem skargi jest decyzja Zakładu Ubezpieczeń Społecznych utrzymująca w mocy decyzję tegoż zakładu, w której odmówiono skarżącemu umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, zdrowotne FPIFGŚP wskazać należy ,że stosownie do przepisu art 28 ust 1 I 2 ustawy z dnia 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U z 2007r. Nr 11 poz. 74 ze zm.) należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne mogą być umarzane w całości lob części przez Zakład w sytuacjach określonych w ustępie 2-4. należności te mogą być umarzane zasadniczo tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności która zachodzi w przypadkach enumeratywnie wyliczonych w tym przepisie. Ustawa przewiduje również możliwość umorzenia należności z tytułu składek pomimo braku ich całkowitej nieściągalności, co może mieć miejsce w uzasadnionych przypadkach (art. 28 ust. 3 a) w których wskazanie pozostawiła ministrowi właściwemu do spraw zabezpieczenia społecznego, upoważniając go w art. 28 ust. 3 b , aby w drodze rozporządzenia określił szczegółowe zasady tego umorzenia z uwzględnieniem przesłanek uzasadniających to umorzenie przy wzięciu pod uwagę ważnego interesu osoby zobowiązanej do opłacenia należności z tytułu składek oraz stanu finansów ubezpieczeń społecznych. Na mocy powyższego upoważnienia Minister Gospodarki, Pracy I Polityki Społecznej wydał w dniu 31 lipca 2003r. rozporządzenie w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składak na ubezpieczenie społeczne (Dz.U Nr 141 poz. 1365) w którym to rozporządzeniu zawarta została zasada ,że Zakład Ubezpieczeń Społecznych może umorzyć należności z tytułu składek jeżeli zobowiązany wykaże , iż ze względu na stan majątkowy I sytuacje rodzinną nie jest wstanie opłacić tych należności, ponieważ pociągałoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego I jego rodziny. Zaistnienie którejkolwiek z przesłanek określonych we wskazanych wyżej przepisach daje potencjalną możliwość umorzenia powstałego wobec ZUS zobowiązania. Jednak nawet wówczas to organ podejmuje decyzje czy możliwe jest umorzenie należności z tytułu składek a nie jest to jego prawnym obowiązkiem. W przypadku obu rodzaju przesłanek umorzenia składek na ubezpieczenie społeczne wolą ustawodawcy Zakład Ubezpieczeń Społecznych ma swobodę w uzasadnieniu zasadności podstaw umorzenia. Decyzja Zakładu ma charakter tak zwanej decyzji uznaniowej , albowiem ma on możliwość a nie konieczność zastosowania tej ulgi w razie zaistnienia mających ją uzasadniać zdarzeń Uznaniowy charakter decyzji ograniczony został przez ustawodawcę kierunkowymi dyrektywami wyboru rozstrzygnięcia jakim są całkowita nieściągalność, nie możliwość opłacenia należności z powodu zagrożenia ciężkimi skutkami dla zobowiązanego i jego rodziny, powoduje iż istotnym jest aby w procesie dochodzenia do tego wyboru dokonujący go organ uwzględnił te kierunkowe dyrektywy w oparciu o wszechstronnie zgromadzany materiał dowodowy, wskazany głównie przez zobowiązanego i przez organ należycie zweryfikowany oraz w oparciu o jego wszechstronną ocenę , która swój zewnętrzny wyraz winna znaleźć w uzasadnieniu rozstrzygnięcia, wskazując na ewentualny brak prawnych przesłanek do zastosowania umorzenia , względnie na racjonalne przyczyny uznania, że przesłanki te nie dają wystarczających podstaw do zastosowania żądanej ulgi. Brak takiego uzasadnienia dawałoby podstawę do wniosku, iż rozstrzygnięcie o odmowie zastosowania ulgi oparte zostało nie na racjonalnym uznaniu lecz podyktowane zostało dowolnością ocen. Skoro decyzja należy do sfery uznania administracyjnego to organ ma prawo wyboru treści rozstrzygnięcia , przy czym wybór ten może być swobodny ale nie dowolny i winien wynikać z wszechstronnego i dogłębnego rozważenia wszystkich okoliczności faktycznych sprawy. Pogląd taki zawarty jest w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 29 sierpnia 2007r. sygn. akt II GSK 141/07 zgodnie z którą decyzja o której stanowi art 28 ust..1 ustawy z dnia 13.10.1990r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz.U Nr 137 poz. 87 ze zm.) ma charakter uznaniowy , a to oznacza ,że nawet wówczas gdy ponad wszelką wątpliwość ustalona została całkowita nieściągalność należności, organ może odmówić ich umorzenia . Stanowisko to podziela Sąd w niniejszej sprawie Należy wskazać, że obowiązkiem ZUS jest wykorzystanie wszelkich dostępnych środków w celu dochodzenia należności z tytułu składek w tym także środków przymusowego dochodzenia należności. Szczególna wnikliwość i staranność działania przy rozpoznawaniu wniosku o umorzenie należności z tytułu składek wynika z ich publicznego charakteru i celu na które są one przeznaczone, dlatego przy podejmowaniu takich decyzji konieczna jest konfrontacja interesu dłużnika z interesem ogólnospołecznym. Z tego wynika także wyjątkowość instytucji umorzenia należności z tytułu składek. W ocenie Sądu jako prawidłowe należy uznać ustalenia organu ,że stwierdzona trudna sytuacja finansowa skarżącego nie kwalifikuje się do podjęcia decyzji korzystnej dla niego. Skarżący nie przedstawił dowodów , które by wskazywały że jest niezdolny do podjęcia jakiekolwiek pracy .Jednoznacznie oświadczył, że utrzymuje się z pracy dorywczej. Dlatego uzasadniony jest pogląd organu, że w przyszłości będzie mógł podjąć pracę co umożliwi mu spłatę należności z tytułu składek. O zdolności do regulowania zobowiązań świadczą zaciągnięte przez żonę skarżącego pożyczki w Z SA i zakładzie pracy, których łączna miesięczna spłata wnosi około 800 zł. Bezspornym jest także fakt, iż skarżący jest współwłaścicielem nieruchomości, która może stanowić źródło skutecznego zaspokojenia należności z tytułu należnych składek. Ponoszone w skardze przyczyny powstania zaległości (powstanie hipermarketów i upadłość małych firm) nie może ubyć uzasadnieniem dla decyzji o umorzeniu należności z tytułu składek. Powyższa sytuacja stanowi element ryzyka związanego z prowadzeniem działalności gospodarczej, a ryzyko to nie może być przenoszone na kogoś innego, przez żądanie umorzenia zaległości z tytułu składek. W ocenie Sądu organ odwoławczy prawidłowo ocenił zgromadzony materiał dowodowy. Dlatego też mając powyższe na uwadze należało uznać ,że zaskarżona decyzja opowiada prawu i na podstawie art. 155 p.p.s.a. orzec jak w sentencji wyroku.