I SA/Rz 112/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący S. WSA Jarosław Szaro Sędziowie WSA Małgorzata Niedobylska / spr./ SO del. Piotr Popek Protokolant sekr. sąd. Eliza Kaplita-Wójcik po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 12 marca 2015r. sprawy ze skargi J. K. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] listopada 2014r. nr [...] w przedmiocie odmowy wydania kserokopii dokumentów - oddala skargę - I SA/Rz 112/15 Uzasadnienie Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] listopada 2014r., nr [...], Dyrektor Izby Skarbowej po rozpatrzeniu zażalenia J.K. (dalej: podatnik/skarżący) na postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia [...] sierpnia 2014r., nr [...], w przedmiocie odmowy wydania z akt sprawy kserokopii dokumentów: zarządzenia Prokuratora Prokuratury Apelacyjnej w R. z dnia [...] marca 2014r. sygn. akt [...] oraz pisma Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia [...] lutego 2014r., nr [...] skierowanego do Prokuratora Prokuratury Apelacyjnej w R., utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. Z akt sprawy wynika, że w stosunku do podatnika toczy się postępowanie podatkowe w sprawie orzeczenia o solidarnej odpowiedzialności podatkowej podatnika jako byłego członka zarządu spółki z o.o. wraz ze spółką za zaległości podatkowe tej spółki. W toku postępowania Naczelnik Urzędu Skarbowego pismem z dnia [...] lutego 2014r., nr [...], wystąpił do Prokuratora Prokuratury Apelacyjnej w R. o wyrażenie zgody na udostępnienie uwierzytelnionych za zgodność z oryginałem kopii dowodów dotyczących podatnika zgromadzonych w ramach postępowania prowadzonego przez Prokuraturę Apelacyjną w R.- w celu wykorzystania ich w przedmiotowym postępowaniu podatkowym oraz o wyrażenie zgody na wgląd przez podatnika jako strony postępowania podatkowego w ww. dowody. Zarządzeniem z dnia [...] marca 2014r., sygn. akt [...], Prokurator Prokuratury Apelacyjnej w R. wyraził zgodę na udostępnienie Urzędowi Skarbowemu ww. kopii dowodów i na wykorzystanie tych materiałów w postępowaniu podatkowym prowadzonym przez Urząd Skarbowy w zakresie orzeczenia o solidarnej odpowiedzialności podatkowej podatnika jako byłego członka zarządu spółki z o. o. oraz na wgląd przez stronę postępowania podatkowego - J. K. - w udostępnione organowi podatkowemu dokumenty. Pismem z dnia 16 kwietnia 2014r. podatnik zwrócił się do Naczelnika Urzędu Skarbowego o wydanie kserokopii dokumentów znajdujących się w aktach sprawy nr [...], tj.: - pism Urzędu Skarbowego z dnia [...] stycznia 2014r. i [...] lutego 2014r. wysłanych do ZUS Inspektorat w K., - pisma Urzędu Skarbowego z dnia [...] lutego 2014r. wysłanego do Prokuratury Rejonowej w K., - zarządzenia Prokuratora Prokuratury Apelacyjnej w R. z dnia [...] marca 2014r. sygn. akt [...], - pisma Urzędu Skarbowego, na które odpowiedź stanowi ww. zarządzenie Prokuratora Prokuratury Apelacyjnej w R. Postanowieniem z dnia [...] maja 2014r. Naczelnik Urzędu Skarbowego wyłączył z akt toczącego się postępowania ze względu na interes publiczny pismo Prokuratury Apelacyjnej w R. z dnia [...] lutego 2014r., sygn. akt [...], pismo Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia [...] lutego 2014r., nr [...], zarządzenie Prokuratora Prokuratury Apelacyjnej w R. z dnia [...] marca 2014r. sygn. akt [...] wraz z uwierzytelnioną kopią opinii z przeprowadzonych badań identyfikacyjnych pisma ręcznego i podpisów. Następnie postanowieniem z dnia [...] maja 2014r., nr [...], Naczelnik Urzędu Skarbowego odmówił wydania z akt sprawy kserokopii dokumentów: zarządzenia Prokuratora Prokuratury Apelacyjnej w R. z dnia [...] marca 2014r. sygn. akt [...] oraz pisma Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia [...] lutego 2014r., nr [...], skierowanego do Prokuratora Prokuratury Apelacyjnej w R. Uzasadniając rozstrzygnięcie organ I instancji stwierdził, że ww. dokumenty zawierają informacje na temat osób niebędących stroną w toczącym się postępowaniu podatkowym. Odmowa wydania kserokopii tych dokumentów uzasadniona jest ochroną interesu publicznego, przesłankę którego stanowi dobro osób trzecich, realizowaną poprzez nieupowszechnianie danych osób niebędących stroną w postępowaniu podatkowym oraz informacji na ich temat. Wskazał również, że pozostałe kserokopie dokumentów, których wydania domagał się podatnik, zostaną mu wydane. Uwzględniając zażalenie podatnika, postanowieniem z dnia [...] lipca 2014r. Dyrektor Izby Skarbowej uchylił postanowienie organu I instancji i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia. Po ponownym rozpatrzeniu sprawy, postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2014r., nr [...], Naczelnik Urzędu Skarbowego odmówił wydania z akt sprawy kserokopii dokumentów: zarządzenia Prokuratora Prokuratury Apelacyjnej w R. z dnia [...] marca 2014r. sygn. akt [...] oraz pisma Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia [...] lutego 2014r., nr [...], skierowanego do Prokuratora Prokuratury Apelacyjnej w R. W uzasadnieniu podano, że ww zarządzenie Prokuratora Prokuratury Apelacyjnej w R. zawiera informacje na temat osoby niebędącej stroną w toczącym się postępowaniu podatkowym – informacje z zakresu prowadzonego śledztwa. Organ powołał się też na brak zgody Prokuratora na wykonanie kopii dokumentów przekazanych ze sprawy [...] i doręczenie ich podatnikowi – ze względu na dobro prowadzonego śledztwa. W zażaleniu na powyższe postanowienie J. K. zarzucił naruszenie art.123, art.129 i art.178 § 1 i § 3 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2012r. poz. 749 ze zm.) – dalej: O.p. Postanowieniem z dnia [...] listopada 2014r. Dyrektor Izby Skarbowej utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. Organ odwoławczy wskazał, że interesem publicznym, o którym mowa w art.179 § 1 O.p. jest również dobro prowadzonego przez organy prokuratury postępowania przygotowawczego. W interesie publicznym leży zatem, aby organy podatkowe nie ujawniły danych zgromadzonych w postępowaniu przygotowawczym, na których ujawnienie organ podatkowy nie posiadał zgody prokuratora. Wobec braku zgody prokuratora na wykonanie kopii dokumentów z akt o sygn. [...], zasadna była odmowa wydania przez organ podatkowy żądanych kserokopii dokumentów. O tym bowiem, czy w sprawie zachodzi - w kontekście ochrony interesu publicznego, rozumianego jako dobro śledztwa - potrzeba ochrony tego dobra, zdecydował organ prowadzący postępowanie karne - Prokurator Prokuratury Apelacyjnej w R. Natomiast odnośnie odmowy wydania kopii pisma Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia [...] lutego 2014r. organ odwoławczy stwierdził, że jest ona również podyktowana dobrem śledztwa, ponieważ w powołanym piśmie przytoczono informację z ww pisma Prokuratury Apelacyjnej w R. Na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej J. K. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie, wnosząc o uchylenie zaskarżonego postanowienia i poprzedzającego je postanowienia organu I instancji oraz zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania. Zaskarżonemu rozstrzygnięciu zarzucił naruszenie przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art.233 § 1 O.p. w związku z art.178 § 1, art. 123 § 1, art. 129 i art. 239 O.p. W uzasadnieniu skargi skarżący stwierdził, że organy bez podstawy prawnej uzależniły wydanie stronie dokumentu od zgody innego organu, podczas gdy to naczelnik urzędu Skarbowego ma obowiązek samodzielnego decydowania w tym zakresie. Prawo strony do wglądu w akta sprawy, sporządzania z nich notatek, kopii i odpisów, a także prawo żądania wydania z akt sprawy uwierzytelnionych odpisów wyrażone w art.178 § 1 i § 3 O.p., stanowi podstawowy instrument realizacji przez stronę prawa do czynnego udziału w postępowaniu oraz zapewnia jawność postępowania podatkowego. Ograniczenie tego prawa może nastąpić wyłącznie w sytuacji przewidzianej w art.179 § 1 O.p., ale wyjątek ten w niniejszej sprawie został zinterpretowany rozszerzająco, bowiem organy przyjęły, że ochrona danych osobowych sięga tak daleko, że uzasadnia wyłączenie z akt całego dokumentu. Zdaniem skarżącego, organ powinien zanonimizować dane wrażliwe i wydać stronie żądane dokumenty w postaci zmodyfikowanej, gdyż jest to niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy i pozwoli stronie na dokonanie oceny takich dokumentów. Podstawą działania organu powinien być w takiej sytuacji art.179 § 1 O.p., który daje podstawę do wyłączenia z akt tylko części dokumentu, jeżeli tylko ona zawiera w swej treści przesłankę wyłączenia. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonym postanowieniu i wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. nr 153, poz. 1269) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012r., poz. 270) - dalej: P.p.s.a., sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, stosując środki przewidziane w ustawie. Natomiast zgodnie z art. 134 § 1 P.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi. Skarga jest niezasadna, bowiem zaskarżone postanowienie nie narusza prawa. Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie jest postanowienie organu podatkowego o odmowie wydania kopii dokumentów z akt sprawy. Podstawą prawną działania organu były przepisy art.179 § 1 i § 2 O.p., stanowiące odstępstwo od wyrażonej w art.178 § 1 O.p. zasady jawności akt postępowania wobec stron, przejawiającej się w obowiązku udostępnienia stronie akt sprawy do wglądu, sporządzania z nich notatek, kopii lub odpisów. Prawo wglądu do akt sprawy doznaje ograniczeń - stosownie do art. 179 § 1 O.p. - w odniesieniu do dokumentów zawierających informacje niejawne, a także do innych dokumentów wyłączonych przez organ z akt sprawy ze względu na interes publiczny. Okolicznością niesporną w sprawie jest wyłączenie przez Naczelnika Urzędu Skarbowego z akt toczącego się postępowania podatkowego m.in.: zarządzenia Prokuratora Prokuratury Apelacyjnej w R. z dnia [...] marca 2014r. sygn. akt [...] oraz pisma Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia [...] lutego 2014r., nr [...] skierowanego do Prokuratora Prokuratury Apelacyjnej w R. - ze względu na interes publiczny. Następnie organ I instancji w drodze postanowienia odmówił wydania podatnikowi kopii ww dokumentów. Użyte w art. 179 § 1 O.p. pojęcie "interesu publicznego" nie zostało przez ustawodawcę zdefiniowane, jednak w orzecznictwie przyjmuje się, że pod tym pojęciem należy rozumieć korzyść służącą ogółowi, dyrektywę postępowania, nakazującą respektowanie takich wartości wspólnych dla całego społeczeństwa jak: sprawiedliwość, bezpieczeństwo, zaufanie obywateli do organów władzy publicznej (zob. np. wyroki: WSA w Lublinie z 16 listopada 2007r., I SA/Lu 506/07; WSA w Opolu z 28 marca 2008r., I SA/Op 311/07; WSA w Szczecinie z 17 czerwca 2009r., I SA/Sz 260/09). Jak słusznie wskazał organ I instancji, pod pojęciem "interesu publicznego" mieści się zarówno dobro osób trzecich niebędących stroną w toczącym się postępowaniu, jak też dobro prowadzonego przez prokuraturę śledztwa. Nie można, zdaniem Sądu, zarzucać organowi podatkowemu, że zwrócił się do prokuratora o wyrażenie zgody na udostępnienie dokumentów. Stosownie bowiem do treści art.156 § 5 Kodeksu postępowania karnego, jeżeli nie zachodzi potrzeba zabezpieczenia prawidłowego toku postępowania lub ochrony ważnego interesu państwa, w toku postępowania przygotowawczego stronom, obrońcom, pełnomocnikom i przedstawicielom ustawowym udostępnia się akta, umożliwia sporządzanie odpisów lub kopii oraz wydaje odpłatnie uwierzytelnione odpisy lub kopie (...) Za zgodą prokuratora akta w toku postępowania przygotowawczego mogą być w wyjątkowych wypadkach udostępnione innym osobom. Z powyższych unormowań wynika, że akta postępowania przygotowawczego udostępnia się - innym osobom niż strony tego postępowania, ich obrońcy, przedstawiciele ustawowi czy pełnomocnicy - wyjątkowo i wyłącznie za zgodą prokuratora. Oznacza to, że wydane w ten sposób dokumenty nie mogą być udostępnione dalszym osobom bez zgody prokuratora, gdyż takie działanie stanowiłoby obejście wymogu, o którym mowa w art.156 § 5 k.p.k. (in fine). W ocenie Sądu, nie jest zatem zasadny zarzut skargi dotyczący obowiązku samodzielnego decydowania przez organ podatkowy o wydaniu dokumentów i braku kompetencji prokuratora w tym zakresie. Zauważyć należy, że autorem pierwszego z dokumentów jest prokurator, natomiast drugi dokument pochodzi od organu podatkowego, lecz zawiera informację na temat osoby niebędącej stroną w postępowaniu podatkowym – informację z zakresu prowadzonego śledztwa, przytoczoną z pisma Prokuratury Apelacyjnej w R. z dnia [...] lutego 2014r. W rozpoznawanej sprawie o potrzebie ochrony interesu publicznego, rozumianego jako dobro śledztwa, zdecydował organ prowadzący to śledztwo. Z uwagi bowiem na to, że dysponentem akt postępowania karnego był prokurator, który udostępnił akta organowi, to wyrażona przez niego odmowa zgody na udostępnienie powyższych akt podatnikowi miała decydujące znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy. W ocenie Sądu, prawidłowe jest stanowisko organu odwoławczego, że w przedmiotowym stanie faktycznym ze względu na "interes publiczny" organ podatkowy był umocowany do wyłączenia z akt sprawy żądanych przez podatnika dokumentów, a odmowa ich wydania podatnikowi nie narusza prawa. Odnosząc się do zarzutów skarżącego należy podkreślić, że z treści art.179 § 1 i 2 O.p. nie wynika obowiązek wyłączenia z akt sprawy tylko części dokumentu, np. przez anonimizację, a co najwyżej prawo organu do wyłączenia tylko jego części. Wyłączenie z akt tylko części dokumentu jest uprawnieniem organu w sytuacji, gdy tylko ta część zawiera w swej treści przesłankę wyłączenia, zaś pozostawienie tak zmodyfikowanego dokumentu w aktach sprawy jest niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 3 kwietnia 2012r. sygn. akt II FSK 1958/10 – cbois.nsa.gov.pl). Równocześnie w powołanym wyroku NSA stwierdził, że kwestionując zasadność odmowy umożliwienia zapoznania się z dokumentami wyłączonymi z akt sprawy, strona powinna wykazać brak podstaw do ich wyłączenia na podstawie art.179 §1 O.p. W rozpoznawanej sprawie podatnik powinien zatem wykazać, że wyłączenie z akt sprawy dokumentów nie jest uzasadnione interesem publicznym, lecz tego nie uczynił, ani w postępowaniu przed organami podatkowymi, ani przed sądem, ograniczając się do stwierdzenia w skardze, że pozostawienie zmodyfikowanego dokumentu w aktach jest niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy oraz pozwoli stronie na dokonanie oceny takich dokumentów. W ocenie Sądu, pozostawienie w aktach przedmiotowych dokumentów (zanonimizowanych), nie było niezbędne do wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy. Wbrew twierdzeniom skarżącego, zaskarżone rozstrzygnięcie nie narusza prawa, dlatego Sąd oddalił skargę, na podstawie art. 151 P.p.s.a.