I SA/Rz 1122/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący S. WSA Tomasz Smoleń /spr./ Sędziowie WSA Grzegorz Panek NSA Maria Serafin-Kosowska Protokolant ref. st. Eliza Kaplita-Wójcik po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 24 stycznia 2013 r. sprawy ze skargi A. M. na decyzję Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego z dnia [...] sierpnia 2012r. nr [...] w przedmiocie umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne rolników - oddala skargę - I SA/Rz 1122/12 UZASADNIENIE Skarżąca A.M. wniosła skargę na decyzję Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego z dnia [...] września 2012 r. znak [...] utrzymującą w mocy decyzję z dnia [...] sierpnia 2012 r. znak [...] o odmowie umorzenia należności z tytułu nieopłaconej składki na ubezpieczenie społeczne rolników za okres od 4 kwartału 2001r. do 1 kwartału 2004 r. w kwocie 4147,67 zł. Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym. Pismem z dnia [...] lipca 2012r. skarżąca wniosła o wydanie decyzji i stwierdzenie, że A.M. nie podlegała w okresie od 1994 r. ubezpieczeniu społecznemu rolników w związku z odziedziczeniem przez jej męża gospodarstwa rolnego w udziale 17/80 ewentualnie o umorzenie pozostałej do zapłaty należności wynikającej z decyzji KRUS z dnia [...] sierpnia 2008 r. znak [...] z uwagi na ciężką sytuację materialną w jakiej obecnie się znajduje. Skarżąca pismem z dnia [...] lipca 2012 r. została poinformowana że sprawę podlegania przez nią ubezpieczeniu społecznemu rolników od 1994 r. z mocy ustawy była rozpatrywana przez Okręgowy Sad Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w T., który wyrokiem z dnia [...] października 2008 r. oddalił odwołanie A.M. od decyzji [...]. Wyrok jest prawomocny albowiem skarżąca nie składała apelacji. Rozpoznając wniosek o umorzenie zaległych składek Prezes KRUS decyzją z dnia [...] sierpnia 2012 r. odmówił ich umorzenia. Jako podstawę decyzji powołał przepis art. 36 ust. 1 pkt 10 oraz art. 41a ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (tj. Dz.U. z 2008 r. Nr 50, poz. 291 z zm.). W uzasadnieniu decyzji podając, że skarżąca nie wywiązała się z obowiązku opłacania składek, co doprowadziło do powstania zaległości. Wskazano, że A.M. wraz mężem posiada gospodarstwo rolne o powierzchni 2,50 ha (1,03 przeliczeniowe). W trakcie postępowania wyjaśniającego ustalono, iż Skarżąca posiada dobre warunki mieszkaniowe, ma także budynki gospodarcze w stanie średnim. W gospodarstwie nie prowadzi hodowli zwierząt. Nie prowadzi upraw w gospodarstwie. Mieszka wspólnie z mężem. Nie korzysta z pomocy OPS. Nie sprawuje opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny. Utrzymuje się z mężem ze świadczeń emerytalnych wypłacanych przez ZUS. Postępowanie wyjaśniające nie wykazało, aby w gospodarstwie rolnym Skarżącej miały miejsce działalności, niezależne od rolnika, których wystąpienie miałoby wpływ na powstanie zwłoki w opłacaniu składek tj. zdarzenie losowe i klęski żywiołowe oraz inne nadzwyczajne zdarzenia powodujące niemożność opłacenia składek. Powołując się na przepis art. 41a ust. 1 pkt 1 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników wyjaśnione, że umorzenie zadłużenia ma charakter uznaniowy i może być stosowany wyjątkowo w szczególnie uznaniowych przypadkach. We wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy skarżąca podniosła, że w jej mniemaniu nadal istnieją przesłanki do przychylenia się do jej wniosku. Wskazała, że jest wraz z mężem osobą o niskich dochodach. Utrzymuje się jedynie ze świadczeń emerytalnych, które w sumie wynoszą 1900 zł. Mają do spłacenia kredyt w wysokości ok. 10 000 zł., co znacznie obciąża ich budżet. W dniu [...] września 2012 r. przeprowadzono wizytację w gospodarstwie A.M. i z czynności tej sporządzono protokół. Decyzją z dnia [...] września 2012 r. Prezes KRUS utrzymał w mocy decyzję z dnia [...] sierpnia 2012 r. znak [...] w całości . W uzasadnieniu decyzji Prezes KRUS podtrzymał stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji. Stwierdził, że skarżąca wraz z mężem posiada gospodarstwo rolne o powierzchni 2,50 ha (1,03 przeliczeniowe). Razem z mężem utrzymuje się ze świadczeń emerytalnych wypłacanych przez ZUS w wysokości 1900 zł. Spłaca z mężem kredyt w wysokości ok. 10000 zł. Budynki gospodarcze skarżącej są w dobrym stanie. Nie prowadzi ona upraw w gospodarstwie . Nie posiada maszyn rolniczych, hoduje 10 kur. Mieszka wraz z mężem, zięciem i wnukiem. Zięć pracuje. Skarżąca nie korzysta z pomocy OPS. Nie sprawuje opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny. Udokumentowane koszty leczenia to kwota ok. 50 zł. miesięcznie. Przedłożone do wglądu dokumenty potwierdzają ponoszenie kosztów za telefon, prąd, gaz, wodę w wysokości ok. 250 zł. miesięcznie. W gospodarstwie rolnym A. M. nie miały miejsca okoliczności, niezależne od rolniczki, których wystąpienie miałoby wpływ na powstanie zaległości w opłacaniu składek. Zaległość figurująca na koncie jest objęta postępowaniem egzekucyjnym. Zaciągnięty kredyt nie jest związany z prowadzoną działalnością rolniczą. Przyznanie ulg w postaci umorzenia całości lub części zadłużenia ma charakter uznaniowy i może być stosowany wyjątkowo, w szczególnie uzasadnionych przypadkach. Przesłanki te jak również stan funduszów emerytalno – rentowych i składkowych nie pozwoliły na podjęcie innej decyzji niż określona w sentencji. Odmowę umorzenia zaległości Prezes KRUS oparł na przepisie art. 41a ust. 1 pkt 1 ustawy o ubezpieczaniu społecznym rolników. W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie A.M. zaskarżyła w całości decyzję wydaną przez Prezesa KRUS z dnia [...] września 2012 r. w sprawie o umorzenie należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne rolników i wniosła o zmianę zaskarżonej decyzji poprzez umorzenie należności z tytułu zaległych składek na ubezpieczenie społeczne rolników w całości. W uzasadnieniu skargi A.M. ponownie zarzuciła, że organ KRUS rozpoznając jej sprawę nie odniósł się do istoty sprawy. Przeprowadzając ocenę dowodów błędnie rozpoznał sprawę z punktu widzenia prawa materialnego uznając, iż wnioskodawczyni z mocy ustawy podlega obowiązkowemu ubezpieczeniu rolników. W odpowiedzi na skargę Prezes KRUS wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko. Wojewódzki Sad Administracyjny w Rzeszowie zważył co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. W pierwszej kolejności należy odnieść się do zarzutu podniesionego w treści skargi dotyczącego kwestionowania prawidłowości zakwalifikowania skarżącej do osób podlegających obowiązkowemu ubezpieczeniu społecznemu rolników. Jak wskazywał organ oraz Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w uzasadnieniu do wyroku z dnia 8 grudnia 2009 r. sygn. akt I SA/Rz 858/09 kwestia ta została rozstrzygnięta prawomocnym wyrokiem Sadu Okręgowego Sadu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w T. z dnia [...] października 2008 r. sygn. akt III U 959/08. Zgodnie z przepisem art. 365 § 1 kpc orzeczenia prawomocne wiążą nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy oraz inne organy państwowe i organy administracji publicznej, a w wypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby. Dlatego też wyżej wskazany zarzut skargi należy uznać za bezpodstawny. Prezes KRUS jest związany prawomocnym rozstrzygnięciem Sadu Okręgowego w T. i rozpoznając wniosek skarżącej nie mógł czynić odrębnych ustaleń w tej kwestii. Tak samo Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie nie może dokonywać odrębnych ustaleń, ni dokonał tego w wyżej wskazanym wyroku Sąd Okręgowy w T. Należy ponadto wskazać, ze kwestia ta pozostaje poza kognicją Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. Odnosząc się do wniosku skarżącej o umorzenie zaległych składek należy wskazać, że uzasadniony był brakiem możliwości spłaty zadłużenia z uwagi na trudną sytuację materialną. Przy rozpoznaniu strony wszczętej na podstawie złożonego wniosku, zastosowanie miał w szczególności przepis art. 41a ust. 1 pkt 1 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników. Zgodnie z jego treścią Prezes Kasy lub upoważniony przez niego pracownik Kasy, w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem zainteresowanego, na jego wniosek, uwzględniając możliwości płatnicze wnioskodawcy oraz stan finansów funduszów emerytalno –rentowego i składkowego, może odroczyć termin płatności należności tytułu składek na ubezpieczenie, rozłożyć ich spłatę na raty lub umorzyć w całości lub w części. Orzekając w konkretnej sprawie organ może umorzyć należność o ile oceni, że spełnione zostały kryteria wynikające z wyżej wskazanego przepisu i przemawiają za tym możliwości płatnicze wnioskodawcy oraz stan finansów funduszów emerytalno- rentowego i składkowego. Jednakże wybór skorzystania z dobrodziejstwa wyżej skazanego przepisu pozostawiono do uznania organowi stosownie do poczynionych przez niego ustaleń. Należy podkreślić, że wybór dokonany przez organ nie może być dowolny i musi wynikać z wszechstronnego oraz dogłębnego rozważenia wszystkich okoliczności faktycznych sprawy, w szczególności tych podnoszonych przez stronę. Skarżąca we wniosku, jak i we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy wskazywała na swoją trudną sytuację materialną i finansową uzasadniająca umorzenie zaległości. Rozpoznając wniosek skarżącej Prezes KRUS wziął pod uwagę i dokonał oceny sytuacji materialnej i finansowej wskazanej we wniosku. Organ dokonał ustaleń i wskazał, ze skarżąca wraz z mężem posiada gospodarstwo rolne. Utrzymuje się z świadczeń emerytalnych wypłacanych przez ZUS w kwocie ok. 1900 zł. miesięcznie. Sytuacja mieszkaniowa skarżącej jest dobra. Mieszka ona wraz z mężem, wnukiem i zięciem, który pracuje. Nie korzysta z pomocy OPS. Udokumentowane wydatki na leczenie to kwestia ok. 50 zł. miesięcznie. Koszty opłat za telefon, prąd, gaz, wodę to kwota ok. 250 zł. miesięcznie. Z akt sprawy nie wynika aby gospodarstwo skarżącej dotknięte zostało klęską żywiołową lub innym zdarzeniem losowym. W ocenie Sądu, Prezes KRUS wydając decyzje dokonał szczegółowych ustaleń i wywiódł z nich prawidłowe wnioski. Dokonana ocena dowodów nie narusza zasady swobody oceny dowodów zawartej w przepisie art. 80 kpc. Nie ma także podstaw do twierdzenia naruszenia prawa materialnego. Dlatego też uznając, że zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem w oparciu o przepis art. 151 ppsa, należało orzec jak w sentencji wyroku.