I SA/Rz 114/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący S. WSA Małgorzata Niedobylska, Sędzia WSA Grzegorz Panek /spr./, Sędzia WSA Piotr Popek, Protokolant sekr. sąd. Karolina Gołąbek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 czerwca 2025 r. sprawy ze skargi K. B. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 17 grudnia 2024 r. nr 2538/2024 w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek za osobę prowadzącą działalność będącą jednocześnie płatnikiem tych składek oddala skargę. Przedmiotem skargi K. B. (dalej: skarżący, zobowiązany, wnioskodawca) jest decyzja Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 17 grudnia 2024 r., nr 2538/2024, którą organ odmówił umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, zdrowotne oraz Fundusz Pracy, wynikających z prowadzenia działalności gospodarczej, w łącznej wysokości [...] zł. Na wskazaną kwotę składają się: a) należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne za okres od września 2013 r. do sierpnia 2018 r. w łącznej wysokości [...] zł, w tym: składki: [...] zł, odsetki naliczone na dzień 17 października 2024 r.: [...] zł; b) należności z tytułu składek na ubezpieczenie zdrowotne za ten sam okres w wysokości [...] zł, w tym: składki: [...] zł, odsetki naliczone na dzień 17 października 2024 r.: [...] zł; c) należności z tytułu składek na Fundusz Pracy za okres od września 2013 r. do sierpnia 2018 r. w łącznej wysokości [...] zł, w tym: składki: [...] zł, odsetki naliczone na dzień 17 października 2024 r.: [...] zł. Wnioskiem z dnia 16 października 2023 r. zobowiązany wystąpił do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych o umorzenie zaległości z tytułu nieopłaconych składek, powołując się na trudną sytuację życiową oraz problemy zdrowotne. Do wniosku dołączył oświadczenie o stanie rodzinnym, majątkowym i sytuacji materialnej osoby fizycznej nieprowadzącej działalności gospodarczej, dokumentację medyczną oraz zawiadomienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w D. z dnia 17 września 2024 r. o zakończeniu egzekucji prowadzonej na podstawie dalszych tytułów wykonawczych. Z dokumentów złożonych przez skarżącego oraz ustaleń organu wynika, że zobowiązany choruje na [...], [...] oraz [...]. Jego żona, z którą prowadzi wspólne gospodarstwo domowe, cierpi na chorobę [...], [...], [...] oraz [...]. Skarżący nie pracuje, nie pobiera świadczeń emerytalnych, nie osiąga dochodów z innych źródeł i nie korzysta z pomocy społecznej. Według oświadczenia, jego miesięczne wydatki na utrzymanie wynoszą [...] zł. Jedynym dochodem gospodarstwa domowego jest emerytura żony w wysokości [...] zł brutto miesięcznie. Z danych uzyskanych z Centralnej Bazy Ksiąg Wieczystych wynika, że skarżący jest właścicielem ½ udziału w lokalu mieszkalnym o powierzchni [...] m² położonym w D., dla którego prowadzona jest księga wieczysta nr [...]. Na przedmiotowej nieruchomości, decyzją ZUS z kwietnia 2023 r., ustanowiono hipotekę jako zabezpieczenie należności z tytułu składek. W zaskarżonej decyzji, wydanej na podstawie art. 83 ust. 1 pkt 3 w związku z art. 28 ust. 2, 3 i 3a oraz art. 32 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2024 r. poz. 497, dalej: u.s.u.s.), organ odmówił umorzenia zaległości, wskazując, że należności figurujące na koncie płatnika są wymagalne i nie uległy przedawnieniu. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ stwierdził, że w przypadku zobowiązanego nie zostały spełnione przesłanki umożliwiające stwierdzenie całkowitej nieściągalności należności z tytułu składek, co wyklucza możliwość ich umorzenia na podstawie art. 28 ust. 3 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych (u.s.u.s.). Organ wskazał również, że nie wystąpiły przesłanki określone w § 3 ust. 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne. Organ podkreślił, że zobowiązany nie udowodnił, że jego stan zdrowia całkowicie uniemożliwia mu podjęcie jakiegokolwiek zatrudnienia. W szczególności brak jest orzeczenia o niezdolności do pracy, które stanowiłoby dowód trwałej przeszkody w zarobkowaniu. Ponadto, nie przedstawiono dokumentów potwierdzających konieczność sprawowania stałej opieki nad chorym członkiem rodziny, co mogłoby stanowić inną przesłankę ograniczającą możliwość zarobkowania. Organ zaznaczył, że instytucja umorzenia zaległości ma charakter wyjątkowy i może być stosowana wyłącznie w ściśle określonych przypadkach przewidzianych w przepisach prawa, tj. w art. 28 u.s.u.s. oraz § 3 ww. rozporządzenia. W ocenie organu, w sprawie niniejszej nie zaistniały przesłanki uzasadniające zastosowanie tej ulgi. Dodatkowo wskazano, że zobowiązany jest współwłaścicielem nieruchomości mieszkalnej, co oznacza, że posiada majątek, z którego można prowadzić egzekucję. Okoliczność ta wyklucza możliwość uznania, że brak jest realnych szans na odzyskanie należności, co jest warunkiem koniecznym do umorzenia zaległości wobec Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. Organ podkreślił, że instytucja umorzenia nie może służyć rozwiązywaniu trudności finansowych zobowiązanych, ponieważ w konsekwencji prowadziłoby to do nieuzasadnionego przerzucenia ciężaru składek na pozostałych płatników i obywateli. W świetle ustalonego stanu faktycznego, w tym wysokości emerytury żony zobowiązanego oraz możliwości rozłożenia zobowiązania na raty, organ uznał, że skarżący posiada zdolność do stopniowego uregulowania zadłużenia i nie zaszły podstawy do jego umorzenia. Z powyższym rozstrzygnięciem nie zgodził się skarżący składając do Sądu skargę, wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji. Zaskarżonej decyzji zarzucono naruszenie art. 28 u.s.u.s. poprzez jego błędne zastosowanie. W uzasadnieniu swojej skargi zobowiązany wskazał, że organ odmówił umorzenia należności z tytułu składek ZUS, wskazując m. in. na współwłasność nieruchomości przez wnioskodawcę, świadczenie emerytalne jego żony oraz brak dokumentacji medycznej potwierdzającej całkowitą niezdolność do pracy. Jednocześnie organ nie uwzględnił rzeczywistej sytuacji materialnej i zdrowotnej wnioskodawcy, w tym pogarszającego się stanu zdrowia i wieku uniemożliwiającego poprawę sytuacji dochodowej. Zaniechano rzetelnej analizy dochodu dyspozycyjnego, nie uwzględniono kosztów utrzymania i leczenia, ani nie przeprowadzono pełnej oceny materiału dowodowego. Egzekucja prowadzona przez organy okazała się nieskuteczna, a ewentualna sprzedaż nieruchomości zaspokajającej potrzeby mieszkaniowe groziłaby koniecznością korzystania z pomocy społecznej. W ocenie strony postępowania, organ naruszył zasady postępowania administracyjnego, w tym obowiązek wyjaśnienia stanu faktycznego i uwzględnienia ważnego interesu wnioskodawcy, o którym mowa w art. 28 ust. 3a u.s.u.s. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczas wyrażone stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje: Stosownie do art. 1 § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r., poz. 1267 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że przedmiotem kontroli Sądu jest zgodność zaskarżonej decyzji (innego aktu lub czynności) z przepisami prawa materialnego, które mają zastosowanie w sprawie oraz z przepisami prawa procesowego, regulującymi tryb jej wydania lub podjęcia aktu albo czynności będącej przedmiotem zaskarżenia. Usunięcie z obrotu prawnego decyzji lub innego aktu może nastąpić tylko wtedy, gdy postępowanie sądowe dostarczy podstawy do uznania, że przy ich wydawaniu organy administracji publicznej naruszyły prawo w zakresie wskazanym w art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935, dalej jako p.p.s.a.) - tj. w przypadku istnienia istotnych wad w postępowaniu lub naruszenia przepisów prawa materialnego, mających istotny wpływ na wynik sprawy. Należy nadto wskazać, że w myśl art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, jakkolwiek nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Badaniu Sądu podlega decyzja Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 17 grudnia 2024 r. w przedmiocie odmówienia skarżącemu umorzenia należności składek na ubezpieczenia społeczne, zdrowotne oraz Fundusz Pracy, wynikających z prowadzenia działalności gospodarczej, w łącznej wysokości [...] zł. Analiza akt sprawy jak i treści zaskarżonej decyzji doprowadziła Sąd do przekonania, że organ nie dopuścił się naruszenia prawa. Podstawę prawną kwestionowanego rozstrzygnięcia stanowi art. 28 u.s.u.s. Zgodnie z art. 28 ust. 1-3 u.s.u.s. umorzenie należności z tytułu składek w całości lub w części może nastąpić (z zastrzeżeniem ust. 3a) tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności, która zachodzi, gdy: 1) dłużnik zmarł nie pozostawiając żadnego majątku lub pozostawił ruchomości niepodlegające egzekucji na podstawie odrębnych przepisów albo pozostawił przedmioty codziennego użytku domowego, których łączna wartość nie przekracza kwoty stanowiącej trzykrotność przeciętnego wynagrodzenia i jednocześnie brak jest następców prawnych oraz nie ma możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie; 2) sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości dłużnika lub umorzył postępowanie upadłościowe z przyczyn, o których mowa w art. 13 i art. 361 pkt 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. - Prawo upadłościowe (Dz. U. z 2022 r. poz. 1520 ze zm.); 3) nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności przy jednoczesnym braku majątku, z którego można egzekwować należności, małżonka, następców prawnych, możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa; 4) nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym; 4a) wysokość nieopłaconej składki nie przekracza kwoty kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym; 4b) nie nastąpiło zaspokojenie należności w umorzonym postępowaniu upadłościowym; 4c) ogłoszono upadłość, o której mowa w części III w tytule V ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. - Prawo upadłościowe; 5) naczelnik urzędu skarbowego lub komornik sądowy stwierdził brak majątku, z którego można prowadzić egzekucję; 6) jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne. Powyższe wyliczenie jest wyczerpujące, tj. stanowi zamknięty katalog sytuacji, w których można uznać, iż ma miejsce całkowita nieściągalność należności z tytułu składek i dopiero wystąpienie którejkolwiek z przesłanek określonych w tym przepisie daje potencjalną możliwość umorzenia tych należności. Orzekający w sprawie organ w pierwszej kolejności musi stwierdzić, czy sytuacja taka w ogóle powstała, albowiem jej brak determinuje konieczność wydania rozstrzygnięcia odmownego. W przeciwnym razie zobligowany jest do oceny, czy w świetle zaistniałych zdarzeń umorzenie to byłoby zasadne, a przesądza o tym konstrukcja powołanych przepisów, z której jednoznacznie wynika, że nawet w razie spełnienia którejkolwiek z przesłanek umorzenia należności, należność tę organ umorzyć może, a nie musi. Podkreślić zatem trzeba, że jakkolwiek spełnienie którejkolwiek z przesłanek wymienionych w art. 28 ust. 3 pkt 1-6 u.s.u.s. (lub rozporządzeniu wydanym na podstawie art. 28 ust. 3b u.s.u.s.) jest niezbędne do umorzenia należności, to ich wystąpienie nie skutkuje powstaniem obowiązku podjęcia takiego rozstrzygnięcia przez organ, lecz dopiero daje mu taką możliwość. Zatem w razie stwierdzenia wystąpienia wspomnianych przesłanek organ może podjąć rozstrzygnięcie odmowne. Zwłaszcza jednak w takim przypadku powinien uzasadnić swą decyzję w sposób nie budzący wątpliwości co do motywów, którymi się kierował przy jej wydawaniu, a więc szczegółowo przedstawić powody takiej kwalifikacji i argumenty, które legły u jej podstaw. Tylko bowiem wówczas, decyzja przezeń wydana nie będzie nosiła znamion dowolności. Natomiast rolą Sądu orzekającego w przedmiocie legalności takiej decyzji jest zweryfikowanie, czy przedstawione wymogi zostały spełnione. Sąd jest obowiązany do oceny, czy decyzja odpowiada standardom określonym w obowiązujących przepisach, czy też je narusza w stopniu uzasadniającym wyeliminowanie jej z obrotu prawnego. W przypadku decyzji odmawiającej umorzenia należności ze względu na niezasadność zgłoszonego w tym przedmiocie żądania, zadaniem Sądu nie jest więc ocena słuszności tej kwalifikacji, lecz to, czy w świetle okoliczności wynikających z akt sprawy jej podjęcie było dopuszczalne (zgodne z prawem). Sąd bada zatem, czy w danym przypadku organ istotnie mógł wydać rozstrzygnięcie odmowne. Przenosząc te rozważania na grunt niniejszej sprawy, stwierdzić trzeba, że Zakład sprostał opisanym wymogom. Trafnie bowiem organ spostrzegł, że ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego nie wynika, by w sprawie zaistniała jakakolwiek przesłanka do stwierdzenia całkowitej nieściągalności składek. Prawidłowo stwierdzono, że przesłanka wymieniona w art. 28 ust. 3 pkt 1 u.s.u.s. dotycząca śmierci dłużnika z oczywistych względów nie wystąpiła. Ponadto przesłanki z art. 28 ust. 3 pkt 2, 4, 4b i 4c u.s.u.s. nie zachodzą, albowiem w sprawie nie pozyskano żadnych dokumentów, z których wynikałoby, że sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości lub umorzył postępowanie upadłościowe z przyczyn, o których mowa w art. 13 oraz art. 361 ust, 1 pkt 1 ustawy - Prawo upadłościowe, nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym, nie nastąpiło zaspokojenie należności w umorzonym postępowaniu upadłościowym; ogłoszono upadłość, o której mowa w części III w tytule V ustawy - Prawo upadłościowe. Nie została również spełniona przesłanka określona w art. 28 ust. 3 pkt 3 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. W toku postępowania ustalono, że z dniem 31 grudnia 2021 r. nastąpiło zawieszenie działalności gospodarczej, jednakże nie zaistniała przesłanka braku majątku podlegającego egzekucji. Zobowiązany pozostaje współwłaścicielem lokalu mieszkalnego o powierzchni [...] m², położonego w D., znajdującego się we wspólności ustawowej małżeńskiej, co uzasadnia prowadzenie postępowania egzekucyjnego. Także przesłanka określona w art. 28 ust. 3 pkt 4a u.s.u.s. nie zachodzi w niniejszej sprawie, ponieważ wysokość nieopłaconych składek przekracza kwotę kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym. Organ również prawidłowo ocenił, że przesłanka wymieniona w art. 28 ust. 3 pkt 5 u.s.u.s. nie zachodzi dlatego, że Naczelnik Urzędu Skarbowego lub Komornik Sądowy nie stwierdził braku majątku, z którego można prowadzić egzekucję należności z tytułu składek. Nie została także spełniona przesłanka określona w art. 28 ust. 3 pkt 6 u.s.u.s. Przepis ten umożliwia umorzenie należności wyłącznie w sytuacji, gdy są one całkowicie nieściągalne. W niniejszej sprawie taka sytuacja nie występuje. Jak wynika z ustaleń, zobowiązany posiada udział w lokalu mieszkalnym, na którym Zakład Ubezpieczeń Społecznych dokonał zabezpieczenia poprzez wpis hipoteki. Wartość tego udziału niewątpliwie przewyższa kwotę wydatków egzekucyjnych, co jednoznacznie wskazuje na istnienie majątku, z którego potencjalnie możliwe jest prowadzenie skutecznej egzekucji. Zatem brak jest podstaw do przyjęcia, że zachodzi stan całkowitej nieściągalności należności, co czyni zastosowanie tej przesłanki nieuprawnionym. W konsekwencji, ocena Zakładu, że w sprawie nie zaistniały okoliczności uzasadniające umorzenie należności z tytułu składek z tego powodu, była w pełni zasadna. Stanowisko to znajduje oparcie zarówno w obowiązującym stanie prawnym, jak i w ustalonym stanie faktycznym, a działania podjęte przez organ należy uznać za zgodne z prawem i racjonalne z punktu widzenia interesu publicznego. Organ rozpoznając sprawę dokonał również analizy sprawy pod kątem możliwości zastosowania przepisu art. 28 ust. 3a u.s.u.s., w którym ustawodawca stworzył organom możliwość umorzenia określonych zaległości z tytułu składek, mimo braku ich całkowitej nieściągalności. Szczegółowe przesłanki umorzenia należności w oparciu o ten przepis sprecyzowane zostały w § 3 ust. 1 rozporządzenia, zgodnie z którym zakład może umorzyć należności z tytułu składek, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności w przypadku: 1) gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych; 2) poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności; 3) przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności. Wskazane wyżej przepisy dają organowi uprawnienie do umorzenia należności z tytułu składek w ramach tzw. uznania administracyjnego, co oznacza, że organ może należności umorzyć, lecz nie jest do tego zobligowany. Odnosząc się do przesłanek określonych w rozporządzeniu, ZUS prawidłowo ocenił, że zgromadzona w sprawie dokumentacja nie upoważnia do wydania decyzji o umorzeniu należności z tytułu składek. Wskazać należy, że w świetle art. 28 ust. 3a u.s.u.s. w związku z § 3 ust. 1 rozporządzenia, to ubiegający się o umorzenie należności z tytułu ubezpieczeń społecznych ma wykazać, że ze względu na stan majątkowy, sytuację rodzinną oraz zdrowotną nie jest w stanie opłacić tych należności, gdyż pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny. Skoro zobowiązany ma wykazać spełnienie przesłanek wymienionych w § 3 rozporządzenia, będących podstawą dla organu rentowego do wydania decyzji o umorzeniu składek, to oznacza, że ciężar dowodu w tym zakresie spoczywa na nim, jako wnioskodawcy (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 stycznia 2019 r., sygn. akt I GSK 980/18). ZUS uzasadniając swoje stanowisko przeanalizował wszystkie podniesione we wniosku okoliczności, uznając jednocześnie, że brak jest podstaw do przyjęcia, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną wnioskodawcy nie jest on w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki. Przy czym organ odniósł się do wszystkich przesłanek wymienionych w § 3 ust. 1 rozporządzenia, nie stwierdził także innych okoliczności uzasadniających podjęcie korzystnego dla skarżącego rozstrzygnięcia. W takiej sytuacji nie można przyjąć, że zaistniała przesłanka braku możliwości zaspokajania niezbędnych potrzeb życiowych rodziny. Mając na uwadze powyższe należało przyjąć, że w sprawie nie wykazano, że konieczność spłaty składek doprowadzi do pozbawienia możliwości zaspokajania przez rodzinę niezbędnych potrzeb życiowych, a stanowisko w powyższym zakresie organ prawidłowo uzasadnił, odnosząc się do argumentacji skarżącego oraz zebranego w sprawie materiału dowodowego. Zdaniem Zakładu ograniczone możliwości płatnicze zobowiązanego nie mogą być uznane za przesłankę wystarczającą do umorzenia zaległości. Co istotne przesłanka z § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia nie odnosi się do subiektywnego odczucia dłużnika o dolegliwości z powodu konieczności zapłacenia zaległych składek, lecz oznacza obiektywną, wyjątkową sytuację, która zagraża podstawowemu bytowi zobowiązanego lub jego rodziny. W świetle powyższego, zasadnie Zakład odniósł dane przedstawiane przez skarżącego do poziomu życia oraz statusu majątkowego innych obywateli, posługując się kryterium minimum socjalnego. Trafnie również wskazano, że ocena sytuacji finansowej gospodarstwa domowego wymaga uwzględnienia dochodów wszystkich jego członków, a więc także dochodów małżonki skarżącego. Takie podejście odpowiada zasadzie równego traktowania obywateli i pozwala na obiektywną ocenę rzeczywistej sytuacji majątkowej wnioskodawcy. Zgodnie z danymi Instytutu Pracy i Spraw Socjalnych z dnia 19 grudnia 2024 r., opartymi na statystykach Głównego Urzędu Statystycznego, minimum socjalne dla dwuosobowego gospodarstwa emeryckiego w III kwartale 2024 r. zostało ustalone na kwotę 3.075,41 zł. Dochód osiągany w gospodarstwie domowym skarżącego wynosi [...] zł. W ocenie Zakładu, prawidłowe jest zatem stwierdzenie, że dochód ten wystarcza na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych, które oszacowano na poziomie [...] zł (wliczając w to koszty leczenia). Wskazane przez wnioskodawcę okoliczności nie odbiegają w sposób istotny od typowej sytuacji osób znajdujących się w trudnym położeniu finansowym. Wydatki, które ponosi, nie mają charakteru nadzwyczajnego, lecz odpowiadają zwykłym kosztom życia ponoszonym przez ogół społeczeństwa. W konsekwencji, Zakład nie może traktować ich jako podstawy do zastosowania instytucji umorzenia, która - co do zasady - nie przysługuje każdej osobie mającej trudności w regulowaniu zwykłych kosztów utrzymania. Przy czym dodania wymaga, że wskaźniki te uwzględniają potrzeby w zakresie m.in. żywności, utrzymania mieszkania, odzieży, środków czystości, leczenia - na godziwym, choć skromnym poziomie. W tym zakresie nie można więc zarzucić Zakładowi naruszenia przepisów postępowania. Reasumując wnioskodawca nie udowodnił, że sytuacja materialno-bytowa całkowicie i trwale uniemożliwia mu spłatę zaległych należności wobec ZUS. Nie każde kłopoty finansowe mogą stanowić podstawę do umorzenia należności z tytułu składek. Z uwagi na powyższe natychmiastowe umorzenie należności z tytułu składek naruszałaby interes publiczny oraz konstytucyjną zasadę powszechności ponoszenia ciężarów i świadczeń publicznych. W konsekwencji Zakład miał podstawy do wyciągnięci wniosków, że sytuacja wnioskodawcy nie nosi znamiona ubóstwa. Podniesione przez skarżącego okoliczności w istotny sposób nie odróżniają się od realiów finansowych osób, które również borykają się z trudnościami finansowymi. Uciążliwość wynikająca z postępowania egzekucyjnego nie zmienia bowiem faktu, że jest ono prowadzone zgodnie z zasadą poszanowania minimum egzystencji, która stanowi wyraz ochrony dłużnika w procesie dochodzenia zaległości. Ustawowym obowiązkiem ZUS jest wykorzystanie wszelkich dostępnych środków egzekwowania należności w okresie możliwości ich dochodzenia. Należy zwrócić też uwagę, że ZUS wziął też pod uwagę fakt, że strona nie korzysta z żadnych form pomocy skierowanych do osób znajdujących się w niedostatku, co prowadzi do wniosku, że niezbędne potrzeby życiowe rodziny są zaspokojone bez konieczności zwracania się do instytucji socjalnych. W kontekście powyższego nie można zarzucić organowi, że ustalił stan faktyczny w sposób dowolny oraz w oparciu o okoliczności, które nie wynikały ze zgromadzonego materiału dowodowego. Ustalenia poczynione przez organ mają bowiem oparcie z zgromadzonym materiale dowodowym. Ocena zgromadzonego materiału dowodowego uprawniała zatem organ do wniosku, że sytuacja materialna zobowiązanego nie pozwala na stwierdzenie, że nosi ona znamiona ubóstwa i konieczność zapłaty należności pozbawi ją możliwości zaspokajania niezbędnych potrzeb bytowych, skoro dysponują dochodem nieznacznie przekraczającym poziom minimum socjalnego oraz okresowo otrzymują dodatkowe świadczenia, które wspierają ich budżet. Z tego względu uzasadnione jest stanowisko, że chociażby częściowa spłata zadłużenia ma sens w kontekście interesu społecznego. Natomiast natychmiastowe umorzenie należności naruszałby interes publiczny oraz konstytucyjną zasadę powszechności ponoszenia ciężarów i świadczeń publicznych. Przy czym nie można automatycznie przyjąć, że w interesie publicznym jest uwolnienie wnioskodawcy od ciążącego obowiązku uregulowania składek, z uwagi na wysokość zadłużenia. Obowiązek spłaty zaległych zobowiązań nie oznacza, że muszą być one uregulowane jednorazowo, skarżący bowiem ma możliwość złożenia wniosku o rozłożenie zaległości na raty, dostosowane do jego możliwości finansowych. Organ prawidłowo uzasadnił również swoje stanowisko w zakresie braku zastosowania przesłanki określonej w § 3 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia, wskazując, że nie znajduje ona zastosowania wobec skarżącego. Nawet w sytuacji hipotetycznego wystąpienia klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia, przepis ten dotyczy wyłącznie osób, które nadal prowadzą działalność gospodarczą. Skarżący natomiast działalności tej już nie prowadzi, co wyklucza możliwość zastosowania wskazanej regulacji w jego przypadku. Ponadto Zakład Ubezpieczeń Społecznych, odnosząc się do przesłanki określonej w § 3 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia, dotyczącej stanu zdrowia, wskazał, że jej spełnienie uzależnione jest nie tylko od występowania przewlekłej choroby po stronie zobowiązanego lub członka jego rodziny, ale również od skutków tej choroby, polegających na trwałym lub długotrwałym braku możliwości uzyskiwania dochodu. Zgłoszone przez skarżącego problemy zdrowotne mogą niewątpliwie stanowić utrudnienie w codziennym funkcjonowaniu, jednak nie stanowią wystarczającej przesłanki do umorzenia należności z tytułu składek. Skarżący nie przedłożył żadnej wiarygodnej dokumentacji medycznej, która potwierdzałaby, że jego stan zdrowia uniemożliwia mu podjęcie pracy zarobkowej. Nie wykazał również, że stan zdrowia jego małżonki wymaga sprawowania przez niego stałej opieki, co uniemożliwiałoby mu aktywność zawodową. Co więcej, mimo że znajduje się w wieku aktywności zawodowej, nie przejawia żadnej inicjatywy w kierunku podjęcia zatrudnienia, czego dowodem jest brak rejestracji w Powiatowym Urzędzie Pracy jako osoba bezrobotna lub poszukująca pracy. Rejestracja ta mogłaby umożliwić skarżącemu skorzystanie z programów aktywizacji zawodowej oraz zdobycie nowych kwalifikacji, co zwiększyłoby jego szanse na rynku pracy. W świetle powyższego Sąd uznaje za zasadne stanowisko organu, że skarżący nie wykazał, że brak dochodów wynika z jego stanu zdrowia lub stanu zdrowia małżonki. Sam fakt występowania choroby nie stanowi bowiem podstawy do umorzenia zaległości z tytułu składek. Podstawą takiego umorzenia może być jedynie trudna sytuacja majątkowa, będąca skutkiem choroby, skutkująca niemożnością zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych. Analiza zgromadzonego materiału dokonana przez organ nie pozwala na jednoznaczne stwierdzenie, by w przypadku skarżącego taka sytuacja miała miejsce. Końcowo Sąd pragnie wyjaśnić, że sama okoliczność umorzenia postępowania egzekucyjnego przez organ egzekucyjny nie może być utożsamiana z umorzeniem należności ani też nie prowadzi do wygaśnięcia zobowiązania. Umorzenie egzekucji, dokonane na podstawie art. 59 § 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2023 r. poz. 2505 ze zm.), ma charakter wyłącznie techniczny i formalny - oznacza zakończenie danego postępowania egzekucyjnego z uwagi na jego bezskuteczność lub niecelowość dalszych działań, lecz nie wpływa na istnienie i wymagalność samego zobowiązania. Organ egzekucyjny, może umorzyć postępowanie egzekucyjne, gdy wszelkie dostępne środki okazały się nieskuteczne, np. nie stwierdzono majątku dłużnika podlegającego zajęciu, lub też kontynuacja egzekucji prowadziłaby wyłącznie do narastania kosztów bez realnych szans na odzyskanie należności. Umorzenie postępowania egzekucyjnego w takich okolicznościach nie oznacza jednak, że dług przestał istnieć - przeciwnie, nadal figuruje on jako aktywne zobowiązanie w ewidencji wierzyciela (w tym przypadku - Zakładu Ubezpieczeń Społecznych) i może być dochodzony w przyszłości. Z tego względu decyzja organu odmawiająca umorzenia należności z tytułu składek, pomimo wcześniejszego umorzenia postępowania egzekucyjnego, nie narusza przepisów prawa i znajduje uzasadnienie w obowiązujących regulacjach oraz orzecznictwie sądów administracyjnych. Mając na uwadze przedstawione okoliczności, należało stwierdzić, że zarzuty skargi są niezasadne. ZUS przeprowadził wszechstronne postępowanie dowodowe, uwzględniając wszystkie istotne aspekty sprawy. Uzasadnienie decyzji spełnia wymagania ustawowe - zawiera szczegółową analizę sytuacji majątkowej wnioskodawcy oraz wyczerpujące uzasadnienie odmowy umorzenia należności, z odniesieniem do każdej z ustawowych przesłanek. Organ prawidłowo ocenił sytuację życiową i materialną zobowiązanego, podejmując decyzję w ramach przysługującego mu uznania administracyjnego. Wskazał również konkretne okoliczności, które przesądziły o odmowie umorzenia składek. Zarówno ustalenia faktyczne, jak i wyprowadzone wnioski nie naruszają przepisów prawa materialnego ani procesowego. W zaskarżonej decyzji ZUS uwzględnił i ocenił wszystkie istotne dla sprawy elementy, przedstawiając logiczne i przekonujące wyjaśnienie odmowy umorzenia składek na podstawie powołanych przepisów. W konsekwencji Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie, działając na podstawie art. 151 p.p.s.a., oddalił skargę.