I SA/Rz 1145/15
PostanowienieWSA w Rzeszowie2016-04-04
Skład orzekający: Piotr Popek
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy postanowienie referendarza sądowego odmawiające przyznania prawa pomocy, wydane na podstawie niewiarygodnego oświadczenia o stanie majątkowym strony, może zostać utrzymane w mocy?Ratio decidendi
Sąd utrzymał w mocy postanowienie referendarza sądowego odmawiające przyznania prawa pomocy, uznając, że złożenie niewiarygodnego oświadczenia o stanie majątkowym strony, które jest sprzeczne z jej faktyczną sytuacją finansową, dyskwalifikuje wniosek o przyznanie pomocy. Sąd podkreślił, że prawo pomocy jest wyjątkiem od zasady ponoszenia kosztów postępowania i jego celem jest wsparcie osób rzeczywiście niezdolnych do partycypowania w kosztach, a nie ochrona majątku strony.Stan faktyczny
Skarżący D. J. złożył sprzeciw od postanowienia referendarza sądowego odmawiającego przyznania mu prawa pomocy w sprawie dotyczącej jego solidarnej odpowiedzialności za zaległości podatkowe spółki. Skarżący zarzucił naruszenie przepisów P.p.s.a. poprzez niewezwanie go do złożenia dodatkowego oświadczenia o stanie majątkowym oraz błędne przyjęcie, że nie spełnia przesłanek do uzyskania pomocy. Podkreślił, że sprzedaż posiadanych udziałów w spółce jest obecnie niemożliwa i miałaby nieodwracalne skutki.Rozstrzygnięcie
Utrzymano w mocy zaskarżone postanowienie referendarza sądowego.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia SO (del. do WSA) Piotr Popek po rozpoznaniu w dniu 4 kwietnia 2016 r., w Wydziale I, na posiedzeniu niejawnym, w sprawy ze skargi D. J. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia (...) września 2015 r., nr (...), w przedmiocie orzeczenia o solidarnej odpowiedzialności skarżącego, jako byłego członka zarządu sp. z o.o., za zaległości podatkowe tej spółki, z tytułu podatku od towarów i usług, za okres od stycznia do grudnia 2011 r. w związku ze sprzeciwem skarżącego od postanowienia referendarza sądowego z dnia 29 lutego 2016 r., sygn. I SA/Rz 1145/15, odmawiającego przyznania mu prawa pomocy - postanawia - utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie.
Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Rzeszowie, postanowieniem z dnia 29 lutego 2016 r., sygn. I SA/Rz 1145/15, odmówił przyznania skarżącemu prawa pomocy. Jak wynika z uzasadnienia przedmiotowego orzeczenia, powodem odmowy uwzględnienia wniosku skarżącego było złożenie przez niego niewiarygodnego oświadczenia o stanie rodzinnym i majątkowym, przejawiającego się w tym, że kwota deklarowanych wydatków, dwukrotnie przewyższała wartość podanych dochodów, a także stwierdzenie, iż wartość kosztów sądowych w sprawie znajduje pełne i wielokrotne porycie w zgromadzonym przez skarżącego majątku.
Składając sprzeciw od wyżej wskazanego postanowienia referendarza skarżący zarzucił temu rozstrzygnięciu, że zostało ono wydane z naruszeniem art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012, poz. 270, ze zm. zwanej dalej: P.p.s.a.), w związku z przyjęciem, iż nie spełnia on przesłanek uzyskania prawa pomocy, a także art. 255 P.p.s.a., poprzez niewezwanie go do złożenia dodatkowego oświadczenia.
Niezależnie od powyższego skarżący zaznaczył, że na chwile obecną nie ma możliwości sprzedaży posiadanych udziałów w sp. z o.o., nie znalazł bowiem nabywcy zainteresowanego ich kupnem. Dodał też, że sprzedaż tychże udziałów miałaby charakter nieodwracalny, w związku z czym ich odzyskanie byłoby znacznie utrudnione.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 260 § 1 P.p.s.a. rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. Jak stanowi zaś § 2 tego przepisu w sprawach, o których mowa w § 1, wniesienie sprzeciwu od zarządzenia lub postanowienia referendarza sądowego wstrzymuje jego wykonalność. Sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu.
Skarżący kwestionując zasadność zaskarżonego orzeczenia stwierdził, że rozpoznający wniosek nie dopełnił obowiązku w zakresie wyjaśnienia wszelkich wątpliwości, dotyczących jego sytuacji majątkowej, albowiem w sytuacji, w której powziął wątpliwości co do wiarygodności oświadczenia, winien był zwrócić się do niego o wyjaśnienie wszelkich związanych z tym kwestii. Ze stwierdzeniem takim nie sposób się jednak zgodzić, gdyż możliwość przewidziana w art. 255 P.p.s.a., jaką jest wezwane do złożenia dodatkowego oświadczenia, służy uzupełnieniu informacji i wyjaśnieniu nieścisłości w tym zakresie. W przedmiotowej sprawie tymczasem, oświadczenie skarżącego zostało uznane za niewiarygodne, co automatycznie dyskwalifikuje cały wniosek. Występując bowiem o przyznanie wsparcia ze środków publicznych, osoba ubiegająca się o tego typu pomoc, zobligowana jest do rzetelnego przedstawienia swojej sytuacji majątkowej, w sposób wiarygodny i wyczerpujący. Złożenie zaś oświadczenia, które opiera się na sprzecznych informacjach, wzajemnie się wykluczających, dyskwalifikuje taki wniosek.
Niezależnie od powyższego dodać należy, że zgodnie z art. 199 P.p.s.a. strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Tak więc zasadą jest ponoszenie tych kosztów, a zwolnienie od nich jest wyjątkiem, znajdującym zastosowanie w sytuacjach atypowych, szczególnie uzasadnionych. Skarżący w niniejszej sprawie jest osobą zamożną, dysponujący udziałami w sp. z o.o. o wartości 600 000 zł, tymczasem wpis od skargi, stanowi 500 zł, tak więc zestawienie tych dwóch wielkości nie pozwala przyjąć, że uiszczenie kosztów sądowych w sprawie wiązałoby się z pozbawieniem go środków koniecznego utrzymania. Co więcej, przyznanie mu w tego rodzaju ulgi prowadziłoby do jego nieuzasadnionego uprzywilejowania, naruszając zasadę równości obywateli wobec prawa.
Argumentem za przyznaniem skarżącemu prawa pomocy nie może być też przytoczone w sprzeciwie twierdzenie o potrzebie zachowania udziałów, których odzyskanie, po ich wcześniejszej sprzedaży, byłoby utrudnione. Celem bowiem prawa pomocy nie jest dbałość o zachowanie, w stanie nienaruszonym, majątku stron, ale udzielanie wsparcia osobom, które z przyczyn obiektywnych nie są w stanie partycypować w kosztach postępowania. Skarżący zaś, jak sam przyznał pośrednio w sprzeciwie, podnosząc kwestię zachowania udziałów w sp. z o.o., w takiej sytuacji się nie znajduje, dlatego też odmowa przyznania mu prawa pomocy była uzasadniona.
W związku z powyższym stwierdzić należy, że zaskarżone postanowienie odpowiada art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a., dlatego też utrzymano je w mocy, na podstawie art. 260 § 1 P.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 25.07.2026. · Źródło