I SA/Rz 1147/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący S. WSA Grzegorz Panek Sędziowie NSA Maria Serafin-Kosowska WSA Kazimierz Włoch / spr./ Protokolant sekr. sąd. Eliza Kaplita-Wójcik po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie, w dniu 10 października 2013r. sprawy ze skargi T. S. o wznowienie postępowania sądowego zakończonego wyrokiem z dnia 9 października 2012r. o sygn. I SA/Rz 335/12 w sprawie zawieszenia postępowania kontrolnego postanawia - odrzucić skargę - I SA/Rz 1147/12 UZASADNIENIE T.S. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie skargę z dnia 14 grudnia 2012 r. o wznowienie postępowania, zakończonego prawomocnym wyrokiem tego Sądu z dnia 9 października 2012 r., sygn. akt I SA/Rz 335/12. Przebieg postępowania w sprawie zakończonej powyższym wyrokiem był następujący. Postanowieniem z dnia [...] stycznia 2011r., nr [...] Dyrektor Urzędu Kontroli Skarbowej wszczął wobec T.S. postępowanie kontrolne w zakresie kontroli źródeł pochodzenia majątku oraz przychodów nieznajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach lub pochodzących ze źródeł nieujawnionych za 2007 r., a następnie decyzją z dnia [...] czerwca 2011 r., nr [...] ustalił wysokość zryczałtowanego podatku dochodowego od osób fizycznych za 2007 r. od dochodów nieznajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach przychodów. W wyniku wniesionego przez skarżącą odwołania, Dyrektor Izby Skarbowej , decyzją z dnia [...] października 2011r. nr [...] uchylił decyzję w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. Decyzja kasacyjna z dnia [...] października 2011 r. stała się przedmiotem skargi wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie, która następnie wyrokiem z dnia 14 czerwca 2012 r. (sygn. akt I SA/Rz 876/11) została oddalona. Postanowieniem z dnia [...] grudnia 2011r., nr [...] Dyrektor Urzędu Kontroli Skarbowej zawiesił postępowanie podatkowe do czasu rozstrzygnięcia sprawy przez sąd administracyjny. Na powyższe postanowienie T.S. złożyła zażalenie zarzucając rażące naruszenie art. 201 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005 r. nr 8, poz. 60 ze zm.). W uzasadnieniu podniosła, że rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji nie jest uzależnione od rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd, albowiem w niniejszej sprawie ono nie istnieje. Nie podzielając zarzutów zawartych w odwołaniu, Dyrektor Izby Skarbowej postanowieniem z dnia [...] lutego 2012 r., nr [...] utrzymał w mocy postanowienie o zawieszeniu postępowania kontrolnego toczącego się wobec T.S. Organ odwoławczy oparł się w tym zakresie na wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 22 lipca 2008 r., sygn. akt II FSK 633/08, w którym z kolei wskazano, że pomiędzy postępowaniem administracyjnym ze skargi na decyzję kasacyjną a postępowaniem podatkowym prowadzonym po wydaniu tej decyzji istnieje zależność polegająca na tym, że wynik postępowania sądowo administracyjnego będzie bezpośrednio rzutował na treść tej decyzji. Nie zgadzając się ze stanowiskiem organu, T.S. złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie podnosząc konsekwentnie, że w sprawie nie wystąpiło zagadnienie wstępne uzasadniające obowiązek zawieszenia postępowania, powołując na to szereg orzeczeń. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w przywołanym na wstępie wyroku z dnia 9 października 2012 r., (I SA/Rz 335/12) oddalił skargę T.S. Tutejszy Sąd stanął na stanowisku, że organ podatkowy prawidłowo zawiesił postępowanie podatkowe. W przeciwnym razie nastąpiłby bowiem dualizm postępowania. Mianowicie organ I instancji na skutek uchylenia decyzji przez organ odwoławczy prowadziłby na nowo postępowanie stosując się do wskazanych w kasacyjnej decyzji wytycznych, których z kolei prawidłowość podlegałaby kontroli sądowo administracyjnej. W sytuacji stwierdzenia przez sąd ich nieprawidłowości, prowadzone w ramach szybkości procedowania postępowanie, musiałoby zostać umorzone, a postępowanie podatkowe wszczęte ponownie, celem dostosowania do wytycznych, zawartych z kolei w wyroku sądowym. Nie można byłoby w ocenie Sądu wykluczyć również sytuacji, w której postępowanie sądowe i ponowne postępowanie podatkowe prowadzone ułożyłyby się w taki sposób, że prawomocny wyrok sądu administracyjnego uchylający decyzję kasacyjną zapadłby w czasie, gdy w ponownie przeprowadzonej sprawie toczyłoby się postępowanie odwoławcze. Wtedy wyrok sądu administracyjnego prowadziłby do paradoksalnego zbiegu dwóch postępowań odwoławczych w tej samej sprawie. Zapobieżeniu takiej sytuacji służy w ocenie sądu instytucja zawieszenia postępowania podatkowego. Sąd zgodził się ze stanowiskiem wyrażonym w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 22 lipca 2008 r., sygn. akt II FSK 633/08, że między postępowaniem sądowo administracyjnym ze skargi na decyzję kasacyjną, a postępowaniem podatkowym prowadzonym po wydaniu decyzji istnieje zależność polegająca na tym, że wynik postępowania sądowo administracyjnego będzie bezpośrednio rzutował na treść tej decyzji. W powołanej na wstępie skardze o wznowienie postępowania sądowo administracyjnego, zakończonego wyrokiem z dnia 9 października 2012 r., (I SA/Rz 335/12), T.S. ponownie podniosła, że wniesienie skargi do sądu administracyjnego na decyzję kasacyjną nie stanowi podstawy do zawieszenia postępowania podatkowego, gdyż nie jest to zagadnienie wstępne, powodujące konieczność zawieszenia tego postępowania. Skarżąca wskazała, że znajduje się w silnej depresji. Z tego też powodu nie uczestniczyła w rozprawie i w konsekwencji w toku uprzednio prowadzonego postępowania przed sądem nie była należycie reprezentowana. W związku z powyższym skarżąca wniosła o zmianę wyroku z dnia 9 października 2012 r. poprzez stwierdzenie nieważności postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] lutego 2012 r. w przedmiocie zawieszenia postępowania kontrolnego i o umorzenie postępowania. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o oddalenie skargi. Odnosząc się do podniesionego w skardze zarzutu braku należytej reprezentacji organ podatkowy wskazał, że skarżąca pomimo twierdzeń o swojej chorobie nie przedstawiła stosownych dokumentów, potwierdzających tę okoliczność. Nie wykazała więc skutecznie, że nie miała zdolności do czynności prawnych. Brak jest zdaniem organu podatkowego podstaw do przyjęcia, że w toku postępowania doszło do naruszenia przepisów prawa, które pozbawiłyby jej możności działania. W złożonej skardze nie wykazano przesłanek warunkujących skuteczne wznowienie postępowania na podstawie art. 271 pkt 2 p.p.s.a. tj.: że w sprawie doszło do naruszenia przepisów postępowania, strona została pozbawiona możności działania bez swojej winy a bezpośrednią i wyłączną przyczyną pozbawienia strony możności działania było naruszenie przepisów prawa. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje: Skarga o wznowienie postepowania sądowo administracyjnego nie jest zasadna. Na wstępie należy wskazać, że ustawodawca w ustawie z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) – dalej w skrócie P.p.s.a., określił warunki dopuszczalności wznowienia postępowania sądowo administracyjnego. Po pierwsze skarga o wznowienie postępowania musi zostać wniesiona w terminie, który zgodnie z art. 277 P.p.s.a.. wynosi trzy miesiące, licząc od dnia, w którym strona dowiedziała się o podstawie wznowienia, a gdy podstawą jest pozbawienie możności działania lub brak należytej reprezentacji - od dnia, w którym o orzeczeniu dowiedziała się strona, jej organ lub jej przedstawiciel ustawowy. Po drugie skarga o wznowienie postepowania powinna być oparta na ustawowej podstawie wznowienia. Zamknięty katalog przyczyn uzasadniających wznowienie został zawarty kolejno w art. 271, art. 272 § 1 i § 3, art. 273 § 1, § 2 i § 3. Zgodnie z tymi przepisami prawa, można żądać wznowienia postępowania z powodu nieważności: jeżeli w składzie sądu uczestniczyła osoba nieuprawniona albo jeżeli orzekał sędzia wyłączony z mocy ustawy, a strona przed uprawomocnieniem się orzeczenia nie mogła domagać się wyłączenia (art. 271 pkt 1) lub jeżeli strona nie miała zdolności sądowej lub procesowej albo nie była należycie reprezentowana lub jeżeli wskutek naruszenia przepisów prawa była pozbawiona możności działania; nie można jednak żądać wznowienia, jeżeli przed uprawomocnieniem się orzeczenia niemożność działania ustała lub brak reprezentacji był podniesiony w drodze zarzutu albo strona potwierdziła dokonane czynności procesowe (art. 271 pkt 2). Można żądać wznowienia postępowania również w przypadku, gdy Trybunał Konstytucyjny orzekł o niezgodności aktu normatywnego z Konstytucją, umową międzynarodową lub z ustawą, na podstawie którego zostało wydane orzeczenie (art. 272 §1) a także gdy potrzeba taka wynika z rozstrzygnięcia organu międzynarodowego działającego na podstawie umowy międzynarodowej ratyfikowanej przez Rzeczpospolitą Polską (art. 272 § 3). Można żądać wznowienia również na tej podstawie, że: orzeczenie zostało oparte na dokumencie podrobionym lub przerobionym albo na skazującym wyroku karnym, następnie uchylonym (art. 273 § 1 pkt 1) lub gdy orzeczenie zostało uzyskane za pomocą przestępstwa(art. 273 § 1 pkt 2). Można żądać wznowienia w razie późniejszego wykrycia takich okoliczności faktycznych lub środków dowodowych, które mogłyby mieć wpływ na wynik sprawy, a z których strona nie mogła skorzystać w poprzednim postępowaniu (art. 273 § 2) a także w razie późniejszego wykrycia prawomocnego orzeczenia dotyczącego tej samej sprawy(art. 273 § 3). W niniejszej sprawie jako przyczynę wznowienia podano brak należytej reprezentacji dlatego termin do złożenia skargi o wznowienie postpowania biegł zgodnie z art. 277 zdaniem drugim P.p.s.a. od dnia, w którym o orzeczeniu dowiedziała się strona, jej organ lub jej przedstawiciel ustawowy. Wyrok z dnia 9 października 2012 r. (I SA/Rz 355/12) został doręczony skarżącej T.S. w dniu 13 listopada 2012 r. Skargę o wznowienie postepowania wyżej wymieniona wniosła w dniu 14 grudnia 2012 r. ( jest to data nadania przesyłki w Urzędzie Pocztowym w B.) a zatem w ustawowym terminie. Jak wyżej wskazano, skarżąca wskazała, że w toku postępowania przed sądem administracyjnym nie była należycie reprezentowana a zatem podała podstawę, która mieści się w katalogu przesłanek wznowienia w art. 271 pkt 2 P.p.s.a. Jednocześnie w skardze nie określono innych okoliczności, które mogłyby być podstawą wznowienia. Zasadność zawieszenia postępowania przed organem podatkowym z uwagi na fakt zaskarżenia decyzji kasacyjnej byłaby przedmiotem oceny w toku wznowionego postępowania sądowego. Nie może natomiast stanowić przyczyny wznowienia postępowania, które może nastąpić jedynie w sytuacjach określonych w art. 271, art. 272 § 1 i § 3, art. 273 § 1, § 2 i § 3 P.p.s.a. Należy wskazać, że zgodnie z art. 281 P.p.s.a., na rozprawie sąd rozstrzyga przede wszystkim o dopuszczalności wznowienia i odrzuca wniosek, jeżeli brak ustawowej podstawy wznowienia albo termin do wniesienia skargi nie został zachowany. Zatem na rozprawie dochodzi do badania okoliczności warunkujących dopuszczalność wznowienia postępowania. Sąd jest również uprawniony do zbadania, czy podniesione w skardze przesłanki wznowienia w rzeczywistości zaistniały. W rezultacie skarga podlega odrzuceniu zarówno wtedy, gdy nie opiera się na ustawowej podstawie wznowienia, jak również gdy zostanie ustalone, że powołana w skardze podstawa nie zachodzi. ( tak J.P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, LexisNexis, Warszawa 2011, komentarz do art. 281, zob. również wyrok NSA z 23 maja 2006 r., I FSK 30/06, orzeczenie dostępne w bazie cbosa: www.orzeczenia.nsa.gov.pl). W niniejszej sprawie skargę oparto na ustawowej podstawie wznowienia jednak Sąd stwierdził, że w rzeczywistości podana przez skarżącą okoliczność braku należytej reprezentacji w rzeczywistości nie zaistniała. Podstawa braku należytej reprezentacji dotyczy, jeżeli chodzi o osoby fizyczne, tych sytuacji, w których osoby fizyczne nie mają zdolności do czynności prawnych i z tej przyczyny w postępowaniu sądowym muszą być reprezentowane przez przedstawicieli ustawowych (art. 26 i art. 27 P.p.s.a.). Natomiast w postępowaniu objętym skargą, które toczyło się pod sygnaturą I SA/Rz 335/12 skarżąca działała osobiście. Sąd miał więc pełno podstawy by stwierdzić, że podana przez skarżącą podstawa wznowienia nie miała odzwierciedlenia w rzeczywistości. W uzasadnieniu podstawy wznowienia skarżąca wyjaśniła, że znajduje się w bardzo silnej depresji i z tego powodu nie uczestniczyła w rozprawie a w konsekwencji nie była należycie reprezentowana w postepowaniu, którego wznowienia się domaga. Sąd jednak zwrócił uwagę, że w postępowaniu przed sądem administracyjnym którego dotyczy skarga T.S. przejawiała inicjatywę procesową, składając wniosek o zwolnienie od kosztów postępowania. Zawiadomiona prawidłowo o terminie rozprawy nie stawiła się, jednak w terminie złożyła wniosek o sporządzenie uzasadnienia wyroku. Odpis wyroku wraz z uzasadnieniem został jej doręczony do rąk własnych. Zatem skarżąca miała możliwość jego zaskarżenia, jednak na taką czynność procesową się nie zdecydowała. Mając na względzie powyższe należy stwierdzić, że z akt postępowania sądowego, którego dotyczy skarga o wznowienie nie wynika, by na jakimkolwiek etapie postępowania depresja skarżącej przeszkodziła jej w dbaniu należycie o własne interesy. W dodatku skarżąca nie przedstawiła żadnej dokumentacji lekarskiej, wskazującej na zaistnienie tej choroby. Z tych przyczyn Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie skargę odrzucił na podstawie art. 281 P.p.s.a.