I SA/Rz 1150/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Jacek Surmacz po rozpoznaniu w dniu 3 marca 2014 r. na posiedzeniu niejawnym w Wydziale I wniosku o przyznanie prawa pomocy w postaci zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi G.P. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] października 2013 r. nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2007 - postanawia – oddalić wniosek o przyznanie prawa pomocy WSA/post.1 - sentencja postanowienia Wezwany do uiszczenia wpisu od skargi na decyzję wymienioną w sentencji niniejszego postanowienia, G.P. (dalej: skarżący) zawnioskował o przyznanie mu prawa pomocy w postaci zwolnienia od kosztów sądowych, motywując wniosek tym, że oboje z żoną nie pracują, pozostają na utrzymaniu rodziców. Skarżący oświadczył, że miesięczne koszty utrzymania wynoszą łącznie 1500 zł i składają się na nie opłaty za: kanalizację (150 zł), wywóz śmieci (36 zł), telefon, telewizję, internet (60 zł), prąd (200 zł), gaz (200 zł) oraz koszty związane z zakupem żywności, ubrań, leków środków czystości (1500 zł). W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach (rubryki od 6 do 10 urzędowego formularza PPF) skarżący podał, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z żoną, córką (4 lata) i rodzicami, jako majątek wyszczególnił dom o pow. 200 m² i nieruchomość rolną o pow. 0,14 ha, jako dochody całego gospodarstwa domowego skarżący zadeklarował zasiłek przedemerytalny matki (1800 zł) i rentę ojca (1270 zł). Referendarz sądowy postanowieniem z dnia 13 stycznia 2014 r., sygn. I SA/Rz 1150/13 odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy. Skuteczne wniesienie sprzeciwu spowodowało, że postanowienie to utraciło moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym (art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, t.j.: Dz.U. z 2012, poz. 270- zwanej dalej P.p.s.a.). Dla przedstawienia pełnego obrazu sytuacji materialnej, skarżący został wezwany do złożenia dodatkowego oświadczenia dotyczącego stanu majątkowego oraz możliwości płatniczych (k. 61). W odpowiedzi wyjaśnił, że wszystkie koszty związane z utrzymaniem domu i rodziny ponoszą jego rodzice, wyszczególniając że na owe koszty utrzymania składają się opłaty: za opał (500 zł na rok), wywóz odpadów (18 zł), gaz (100 zł), energię elektryczną (210 zł), telewizję, telefon i Internet (60 zł), kanalizację (150 zł), lekarstwa rodziców (300 zł) oraz opłaty za zakup żywności, ubrań, środków czystości (2000 zł). Zgodnie z dodatkowym oświadczeniem nikt z domowników nie posiada rachunków bankowych ani rachunków kart kredytowych. Do wyjaśnień skarżący załączył kserokopie potwierdzeń zapłaty opłat związanych z utrzymaniem i faktur za energię, gaz, lekarstwa, kserokopie dokumentacji lekarskiej ojca, potwierdzenie wysokości raty kredytowej (kredyt hipoteczny), wspólne z żoną zeznanie PIT-37 za 2012 r., formularz PIT-40A za 2012 r. ojca i za 2011 matki, wydruk komputerowy księgi wieczystej prowadzonej dla zamieszkiwanej przez skarżącego nieruchomości. Rozpoznając wniosek o prawo pomocy Sąd zważył, co następuje: Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym, o co wnosi skarżący, następuje, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z konstrukcji tego przepisu wynika, że to na wnioskodawcy ciąży obowiązek wykazania tego, że znajduje się w sytuacji o jakiej mowa w powołanym przepisie, ponieważ z uwagi na nadzwyczajny charakter tej instytucji, korzystanie z niej powinno ograniczać się do kręgu osób najbardziej potrzebujących pomocy, tj. rzeczywiście ubogich, pozbawionych środków do życia bądź posiadających takie środki, ale w bardzo ograniczonym zakresie. Oświadczenie skarżącego złożone w związku z ubieganiem się o przyznanie prawa pomocy, w zestawieniu z aktami sprawy, dodatkowymi informacjami, doświadczeniem życiowym i zasadami logiki, pozostaje dla Sądu niewiarygodne. Wątpliwości co do jego prawdziwości nasuwają się po analizie zadeklarowanych dochodów gospodarstwa domowego skarżącego, którymi są świadczenia z ubezpieczenia społecznego jego rodziców w konfrontacji z podanymi przez skarżącego wydatkami na utrzymanie. W treści formularza PPF skarżący zadeklarował dochody łącznie na kwotę 3070 zł (renta ojca – 1270 zł, zasiłek przedemerytalny matki – 1800 zł), wydatki określił na kwotę 1500 zł, przy czym z treści formularza wynika, że łącznie są to wydatki w kwocie 2.146 zł. Natomiast składając na wezwanie dodatkowe oświadczenie w sprawie sytuacji majątkowej (k.63), koszty utrzymania określił na kwotę przewyższającą dochody, tj. 3.685,15 zł, co wskazuje na inne, nie wymienione dotychczas źródła dochodów gospodarstwa domowego skarżącego. Jest to o tyle prawdopodobne, że skarżący nie udokumentował tego, że faktycznie on i żona posiadają status osób bezrobotnych bez prawa do zasiłku, a z przedłożonego zeznania PIT-37 za 2012 r. wynika, że małżonkowie osiągnęli przychody ze źródła, jakim jest m.in. stosunek pracy (31.899,12 zł i 8.250,00 zł przychodu, k. 129). Skarżący nie nadesłał także zeznań podatkowych rodziców, a jedynie kserokopie PIT-40A za 2012r. ojca (17.512,14 zł przychodu) i za 2011 r. matki (10.328,76 zł przychodu), co wzbudza wątpliwości co do wysokości zadeklarowanego dochodu gospodarstwa domowego skarżącego. Dodać w tym miejscu należy, że z analizy akt sprawy wynika, że w działalność gospodarczą poprzedniczki prawnej spółki, której udziałowcem jest skarżący zaangażowani byli bliscy skarżącego, tj. matka. Ponadto skarżący oświadczył, że tak on, jego żona, jak również rodzice nie posiadają rachunków bankowych, a tymczasem przedłożył potwierdzenia przelewu z rachunku bankowego matki w jednym miesiącu na kwotę 1080 zł (k. 68). Płatności dotyczące skarżącego (opłaty za energię elektryczną, gaz itp.) dokonywane są za pośrednictwem rachunków bankowych, których właścicielem jest M.P., czego skarżący w żaden sposób nie wyjaśnił. Zwracając się o przyznanie prawa pomocy skarżący nie wyjaśnił czy spółka funkcjonuje (przedłożył "zerowy" CIT-8 za 2012 r.), co jest ewentualną przyczyną zaprzestania jej dotychczasowej działalności, skoro zajmowała się jak wynika z akt sprawy handlem hurtowym artykułami spożywczymi i alkoholami, posiadała nieruchomości, urządzenia techniczne i maszyny, środki transportowe, wyposażenie, a on sam posiada w niej udziały o wartości 1.000.000 zł i pełni funkcję wiceprezesa jej zarządu. W treści druku formularza PPF znajdują się rubryki, które pozwalają na wnikliwe opisanie sytuacji podmiotu ubiegającego się o przyznanie prawa pomocy, wręcz obligując do szczegółowych wyjaśnień (rubryka nr 9 "inne, dodatkowe informacje o stanie majątkowym", rubryka nr 11 "inne dane, które składający oświadczenie uważa za istotne"), a tych w kontekście przesłanek przyznania prawa pomocy w przypadku skarżącego, według Sądu, brak. Co prawda skarżący próbuje dowodzić istnienia tychże przesłanek, ale oświadczeniu o jego ubóstwie i niemożności wygospodarowania środków pieniężnych na koszty sądowe, które na obecnym etapie sprawy sprowadzają się do wpisu od skargi nie można dać wiary. Wywody pełnomocnika skarżącego zawarte w sprzeciwie od postanowienia referendarza sądowego sprowadzają się w tym wypadku do subiektywnej oceny sytuacji skarżącego i próby swego rodzaju optymalizacji kosztów sporu sądowego. Nie znajdując przesłanek do zastosowania wobec skarżącego instytucji prawa pomocy, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a., orzeczono jak w sentencji postanowienia.