I SA/Rz 118/18

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Rzeszowie Andrzej Tokarz po rozpoznaniu w dniu 10 kwietnia 2018 r. w Rzeszowie na posiedzeniu niejawnym wniosku LD o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym w sprawie ze skargi LD na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w [.] z dnia [.] listopada 2017 r. nr [.] w przedmiocie podatku od towarów i usług za poszczególne okresy 2012 r. - p o s t a n a w i a - I. przyznać LD prawo pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od opłat sądowych w 1/2 (słownie: jednej drugiej) części, II. odmówić przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie. LD, w odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu od skargi w kwocie 7.089 zł, wystąpił z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. W złożonym oświadczeniu podał, że od 1994 r. prowadzi działalność gospodarczą w zakresie handlu częściami samochodowymi, ale wobec prowadzonej egzekucji administracyjnej utracił zdolność regulowania swoich zobowiązań. M.in. zajęto mu rachunki bankowe; zajęcia komornicze dotyczą kwoty 1.428.000 zł. Nie posiada środków, z których mógłby pokryć koszty sądowe. W skład rodziny wchodzą: żona, dwóch niepełnosprawnych synów, córka i wnuk. Jest właścicielem domów o pow. 160 m2 oraz 180 m2 (wartości szacunkowej po 300.000 zł), lokalu handlowego o pow. 200 m2 (wartości 100.000 zł). Łączny dochód rodziny wynosi 3.300 zł (1.020 zł żony z tytułu renty, synów z tytułu rent po 740 zł, córki 800 zł tytułem zasiłku dla bezrobotnych). Sam nie osiąga żadnego dochodu. Wydatki egzystencjalne szacuje na 2.000 zł, na media 1.500 zł, na leki 800 zł. Innego majątku, w tym oszczędności, rodzina nie posiada. W piśmie z 28 marca 2018 r. poinformowałem wnioskodawcę, że wniosek zgłoszony w niniejszej sprawie zostanie rozpoznany po złożeniu dodatkowego oświadczenia w sprawie I SA/Rz 49/18, a udzielone odpowiedzi wykorzystane w tej sprawie, aby nie powielać tożsamych wezwań. Z udzielonych w sprawie I SA/Rz 49/18 odpowiedzi na wezwania z 5 i 21 marca 2018 r. wynika, że w domu w S. nikt nie mieszka. Miał on stanowić część domu pomocy społecznej. Nie osiąga jednak z tej nieruchomości dochodu, nie prowadzi na niej żadnej działalności. Lokal handlowy znajduje się z kolei na posesji przy ul. Ż. [X], w odrębnym od domu (w którym wszyscy mieszkają) obiekcie. Kredyt na wybudowanie domu pomocy społecznej (którą to budowę już zrealizował) spłacił i zamierza zaciągnąć kolejny na dokończenie inwestycji, co jednak nie jest obecnie możliwe z powodu prowadzonej egzekucji. Innych rachunków bankowych niż zajęte nie posiada. Pożyczki udzielone DK zostały mu zwrócone w 2013 r., a otrzymane powrotnie środki wykorzystał na potrzeby swoje i rodziny. Posiadany samochód KIA Sportage użytkuje na zasadzie leasingu, wydatki na paliwo wynoszą około 500 zł. Zatrudnionemu pracownikowi wypłaca wynagrodzenie na bieżąco. Na wyżywienie rodzina wydaje 2.000 zł, ubranie 500 zł, leczenie 300 zł. Synowie pozostają na jego utrzymaniu, a córka pobiera na wnuka świadczenie wychowawcze (500 zł) i zasiłek rodzinny (300 zł). Wynagrodzenie pełnomocnika wypłacał z dochodów z działalności gospodarczej. Różnicę we wcześniej zadeklarowanych wydatkach i dochodach pokrywał poprzez wyprzedaż zapasów magazynowych. Rozbieżność w adresach (ul. Ż. [X] i Ż. [Y] wynika ze zmiany numeracji posesji i nazwy ulicy, rachunki reguluje gotówką. Dom w S. nigdy nie był zamieszkany. Kwoty przekazywane DK były zaliczkami na poczet zakupu samochodów od A., która to spółka spłaciła już część tego zobowiązania; do spłaty pozostało jeszcze 190 000 zł. Towar do swojego sklepu dowożą mu dostawcy, odbierają klienci, dlatego nie jest mu niezbędny samochód dostawczy, którego nie posiada. Rata leasingowa za samochód KIA wynosi 3051,02 zł. Według remanentu na koniec 2017 r. wartość towarów wynosiła 589.343 zł (części samochodowe do UAZ, GAZ i ZIŁ, w jego ocenie trudno zbywalne). Stosownie do art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 z późn. zm.) zwanej dalej: "Ppsa", przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Na dzień rozpoznawania wniosku wnioskodawca jest stroną także spraw o sygn. I SA/Rz 49/18 i 119/18, w których postanowieniami z 9 kwietnia 2018 r. odmówiłem przyznania mu prawa pomocy. Biorąc pod uwagę te okoliczności oraz wysokość przewidywanych kosztów niniejszego postępowania uznałem, że pomimo znacznego majątku, jakim dysponuje wnioskodawca, uzasadnione - w świetle art. 246 § 1 pkt 2 Ppsa - będzie przyznanie mu w tej sprawie częściowego prawa pomocy poprzez zwolnienie od opłat sądowych w 1/2 części (w połowie). Nie ulega wątpliwości, że wnioskodawca dysponuje majątkiem znacznej wartości, a z prowadzonej działalności (albo innej aktywności zawodowej) – pomimo deklarowanej we wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji zgłoszonego w sprawie I SA/Rz 49/18 straty, musi osiągać dochody, ponieważ suma zadeklarowanych wydatków nie znajduje pokrycia w dochodzie pozostałych członków rodziny. Poza domem i lokalem handlowym w J. przy ul. Ż. [X] (Y), dysponuje także nieruchomością w S. przy ul. L. zabudowaną drugim domem mieszkalnym oraz innymi obiektami, w których docelowo planuje prowadzić dom pomocy społecznej (materiał poglądowy tej nieruchomości z urzędowego portalu Geoportal dołączono do akt I SA/Rz 49/18). Z nadesłanej kopii decyzji podatkowej na 2018 r. wynika też, że posiada - dotychczas nieujawnione - mieszkanie pod adresem OS [.] w J.. Korzysta z samochodu, za którego czynsz (rata leasingowa) wynosi przeszło 3.000 zł miesięcznie (wartość auta w 2016 r. przekraczała 100.000 zł), a wydatki na paliwo 500 zł miesięcznie; decyzję o jego nabyciu podjął już w trakcie postępowania podatkowego, a więc można przyjąć, że wywarzył odpowiednio priorytety majątkowe. Z akt sprawy I SA/Rz 49/18 wynika ponadto, że udzielił DK dwóch pożyczek na łączną kwotę 1.000.000 zł, choć zadeklarował, że była tylko jedna w kwocie 500.000 zł i to nie mająca charakteru pożyczki, lecz zaliczki na zakup samochodów. Środki te miały już mu zostać zwrócone i rozdysponowane. Pomimo deklarowanego braku dochodu z działalności gospodarczej stale ją prowadzi i ponosi spore wydatki związane z utrzymaniem nieruchomości, co podaje w wątpliwość to oświadczenie. Sam tylko podatek przekracza kwotę 13.000 zł. Posiada też towary o sporej wartości (589.343 zł) i korzysta z samochodu, na który wydatki wynoszą niemal tyle (przeszło 3.500 zł), ile wszystkie pozostałe zadeklarowane związane z utrzymaniem rodziny. Należy jednak zauważyć, że zarówno żona, jak i dzieci, mają własne, stałe źródła dochodu i w sytuacji braku własnego dochodu musiałby pozostawać na cudzym utrzymaniu, co jednak pozostaje w opozycji do zgromadzonych informacji i jego własnego stanowiska o wspieraniu dzieci. Reguluje też rachunki za liczne media (choć nie wszystkie umożliwił poznać, ponieważ pomimo wezwania nie nadesłał dowodów opłaconych rachunków za wymagane okresy ze wszystkich posiadanych nieruchomości i obiektów, a niektóre nadesłane kopie nie pozwalały ustalić wystawcy i punktu poboru, którego dotyczą, ale widnieją na nich np. różne numery klienta sugerujące, że dotyczą różnych punktów poboru/różnych umów), raty leasingowe (3051,02 zł miesięcznie), pokrywa koszty działalności i podatki (w 2018 r. to co najmniej 7.800 zł + 5.510 zł), których łączna wysokość nie znajduje pokrycia w deklarowanym w formularzu dochodzie rodziny (3.300 zł). Analiza nadesłanych rachunków podaje zaś w wątpliwość m.in. to, czy dom lub obiekty w S. nie są zamieszkiwane albo wykorzystywane w inny sposób (np. ujawnione zużycie gazu jest niewiele niższe niż w domu przy ul. Ż. [X] w J., a trudno przyjąć, że rodzina pozwala sobie - przy deklarowanym niskim dochodzie na osobę (niewiele ponad 500 zł) na taki zbędny wydatek, zaś zużycia innych mediów w obiektach w S. nie można było ustalić wobec braku dokumentów), czy wszystkie rachunki opłacane są gotówką (na fakturze wystawionej przez P. sp. z o.o. widnieje informacja, że kwota 507,32 zł zostanie pobrana poleceniem zapłaty, a na kopii faktury nr [.] widnieje odręczna adnotacja "przelew 2.02"). Stan majątkowy wnioskodawcy nie pozwala zatem uznać go za osobę ubogą i gdyby niniejszą sprawę oceniać jednostkowo należałoby przyjąć, że wnioskodawca nie wykazał przesłanek określonych w art. 246 § 1 pkt 2 Ppsa. Niemniej, z urzędu należało uwzględnić fakt, że skarżący jest stroną dwóch innych jeszcze spraw, a zatem jednorazowe uiszczenie kosztów we wszystkich trzech sprawach (I SA/Rz 49/18, I SA/Rz 119/18 i I SA/Rz 118/18) mogłoby już odbyć się z pewnym uszczerbkiem dla podstawowego utrzymania i prowadzonej działalności. Dlatego uznałem, że w niniejszej sprawie z podanych względów (kumulacji spraw i opłat) ziściły się podstawy faktyczne do zwolnienia LD od opłat sądowych w połowie ich należnej wysokości, o czym postanowiłem na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 245 § 3 i 4 Ppsa, oddalając wniosek w pozostałym zakresie. Możliwości i zdolności płatnicze wnioskodawcy obiektywnie pozwalają pokryć ww. część kosztów postępowania bez uszczerbku w podstawowym utrzymaniu, w tym na wstępnym jego etapie tytułem połowę należnego wpisu od skargi, którego wartość nie przekroczy miesięcznego wydatku związanego z używaniem samochodu KIA. Uwzględnieniu przy ocenie wniosku podlegają bowiem tylko te wydatki, które wiążą się z zaspokajaniem podstawowych potrzeb bytowych (egzystencjalnych), a nie wszystkie zadeklarowane czy ujawnione, jeżeli nie spełniają tych wymagań. Ponadto w obecnym czasie skarżący nie będzie już musiał ponosić tak znaczących wydatków na ogrzewanie, jak wynikające z przedstawionych kopii rachunków, w tym na ogrzanie niezamieszkiwanego domu (budynku) w S..