I SA/Rz 12/18

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Rzeszowie Andrzej Tokarz po rozpoznaniu w dniu 7 maja 2018 r. w Rzeszowie na posiedzeniu niejawnym wniosku JM o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym w sprawie ze skargi JM na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w [.] z dnia [.] października 2017 r. nr [.] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nadpłaty w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2009 r. - p o s t a n a w i a - I. przyznać JM prawo pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od opłat sądowych, każdorazowo ponad kwotę 500 zł (słownie: pięćset złotych), II. odmówić przyznania prawa pomocy z pozostałym zakresie W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu od skargi w kwocie 1836 zł JM wystąpił z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. W złożonym na urzędowym formularzu PPF oświadczeniu podał, że jest emerytem utrzymującym się ze świadczeń emerytalnych w kwotach 1036,34 zł (KRUS) i 1566,93 zł (ZUS). Wśród wydatków wymienił: zajęcia komornicze 756 zł, leki 450 zł, egzystencja 600 zł, media 45 zł,. Oświadczył, że nie prowadzi już działalności gospodarczej. Nie wymienił żadnego majątku poprzestając na oświadczeniu, że nie pozwala mu on na pokrycie kosztów postępowania. W związku z wątpliwościami co do rzeczywistej sytuacji materialno-bytowej wnioskodawcy w piśmie z 12 lutego 2018 r. wezwałem go do uzupełnienia braków formalnych wniosku i złożenia dodatkowego oświadczenia. W odpowiedzi z 14 marca 2018 r. podał, że właścicielem zamieszkiwanej nieruchomości jest BC, wśród domowników wymienił: CM, BC, PC, MC, MC. Nieruchomość zabudowana jest domem o pow. 200 m2, garażami i warsztatem, posiada samochód Opel Frontera. Wydatki na leczenie związane są z udarem mózgu. Innego majątku nie posiada. W dniu 15 marca 2018 r. skierowałem do wnioskodawcy wezwanie o złożenie dodatkowego oświadczenia, jednak na doręczone do kancelarii pełnomocnika 3 kwietnia 2018 r. wezwanie odpowiedzi nie udzielono. Stosownie do art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 z późn. zm.) zwanej dalej: "Ppsa", przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. W ocenie referendarza sądowego wnioskodawca, nie wywiązując się z obowiązku wynikającego z wezwania z 15 marca 2018 r., w tym dotyczącego części pytań z wezwania z 12 lutego 2018 r., znacznie utrudnił poznanie rzeczywistej jego sytuacji majątkowej i zdolności płatniczych, czym uchybił dyspozycji art. 255 Ppsa w stopniu mającym wpływ na ocenę wniosku. Brak odpowiedzi na postawione pytania powoduje, że nie można było ustalić m.in. jakie relacje łączą go z osobami wymienionymi w piśmie z 14 marca 2018 r. i właścicielką zamieszkiwanej nieruchomości, do kogo należą pojazdy garażowane/parkowane na tej nieruchomości (widocznych na mapach w urzędowym portalu Geoportal), jaka prowadzona jest na niej działalność gospodarcza i przez kogo oraz czy nadal pozostają w jego dyspozycji pojazdy mechaniczne wykorzystywane w zakończonej działalności gospodarczej, a także jak przedstawia się sytuacja dochodowa domowników/członków rodziny. Nie było również możliwe ustalenie konkretnych, ponoszonych przez niego wydatków bytowych, a złożone w tym zakresie oświadczenie nie zostało poparte jakąkolwiek kopią opłaconego rachunku. Nie wiadomo ponadto kto opłaca rachunki związane z utrzymaniem nieruchomości lub domu. Poza oświadczeniem nie wykazano, aby wnioskodawca rzeczywiście prowadził odrębne gospodarstwo domowe (np. zajmował wyodrębnioną część domu, do której dostarczane byłby odrębnie media i sam zaspokajał wszystkie swoje potrzeby bytowe). Jeżeli chodzi zaś o ocenę zasadności wniosku przez pryzmat złożonego oświadczenia to wynika z niego, że wnioskodawca osiąga dochód 2603,27 zł i ponosi wydatki na poziomie 1851 zł; koszty sądowe na wstępnym etapie obejmują wpis od skargi w kwocie 1836 zł. Okoliczności te pozwalały na uwzględnienie wniosku tylko w części. Przedstawione wyżej dane ekonomiczne oznaczają bowiem, że wnioskodawca dysponuje środkami, które może przeznaczyć na pokrycie części kosztów postępowania sądowego, bez uszczerbku w podstawowym swoim utrzymaniu. Osiąga stałe dochody, ma zaspokojone potrzeby mieszkaniowe, samodzielnie zaspokaja potrzeby egzystencjalne i po pokryciu tych niezbędnych wydatków dysponuje jeszcze pewną oszczędnością środków. Nie ujawnił natomiast dochodu domowników – członków rodziny, łączących go z tymi osobami relacji rodzinnych i majątkowych. Nie przedłożył kopii opłaconych rachunków i nie podał, jak kształtują się całościowe koszty utrzymania zamieszkiwanej, cudzej nieruchomości. Nie uprawdopodobnił też ponoszenia wydatków na leczenie, np. wykazem przyjmowanych leków i ich cen. Instytucja prawa pomocy nie służy jednak ochronie prywatnego majątku, lecz ma na celu zapewnienie dostępu do sądu osobom realnie ubogim, mającym trudności w samodzielnym zaspokajaniu podstawowych potrzeb bytowych (do granic tych potrzeb). Mając na względzie powyższe oraz dyspozycje przepisów art. 245 § 3 i 4 Ppsa, postanowiłem zwolnić wnioskodawcę od opłat sądowych, każdorazowo ponad kwotę 500 zł. Uznałem, że wydatek taki mieści się w zasięgu jego zdolności płatniczych i będzie w stanie częściowo podołać obowiązkowi wynikającemu z art. 199 Ppsa, tj. pokrycia kosztów postępowania związanych z jego udziałem w nim. Wobec tego, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 245 § 3 i 4 oraz art. 255 Ppsa, uwzględniłem wniosek w części, oddalając go w pozostałym zakresie.