I SA/Rz 1207/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Jacek Surmacz po rozpoznaniu w dniu 1 marca 2016 r., w Wydziale I, na posiedzeniu niejawnym, sprzeciwu "A" sp. z o.o., z siedzibą w R., od postanowienia referendarza sądowego w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Rzeszowie z dnia 12 lutego 2016 r., sygn. akt I SA/Rz 1207/15, w przedmiocie odmowy przyznania wnoszącej sprzeciw prawa pomocy, w sprawie ze skargi "A" sp. z o.o., z siedzibą w R. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia (...) października 2015 r., nr (...), w przedmiocie podatku od towarów i usług, za okresy od stycznia do maja 2007 r. oraz od lipca do grudnia 2007 r. - postanawia - utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie. Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Rzeszowie, postanowieniem z dnia 12 lutego 2016 r., sygn. I SA/Rz 1207/15, odmówił skarżącej przyznania prawa pomocy. Rozpoznający wniosek, po analizie treści oświadczeń skarżącej oraz załączonych do nich dokumentów źródłowych stwierdził, że sytuacja ekonomiczna spółki nie jest tak zła, jak to ona utrzymuje, ponieważ cały czas prowadzi działalność gospodarczą, wykazując nadwyżki podatku naliczonego nad należnym. Oprócz tego referendarz zwrócił uwagę, że kapitał podstawowy spółki wynosi 7 612 000 zł, zapasowy 5 588 866,91 zł, a w skład jej aktywów wchodzą należności krótkoterminowe w wysokości 32 620 860,10 zł. Tak więc, w ocenie referendarza, brak było podstaw do uwzględnienia wniosku skarżącej, gdyż byłoby to wyrazem jej uprzywilejowania, w stosunku do innych podmiotów, tj. konkurujących z nią uczestników obrotu gospodarczego. Sprzeciw od postanowienia referendarza sądowego wniosła skarżąca, zarzucając mu naruszenie art. 246 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012, poz. 270, ze zm., zwanej dalej: P.p.s.a.), poprzez jego niezastosowanie, będące następstwem błędnej oceny jej sytuacji majątkowej. W związku z tym wniosła o zmianę zaskarżonego orzeczenia i przyznanie jej prawa pomocy, poprzez częściowe zwolnienie od kosztów sądowych, w zakresie obowiązku uiszczenia wpisu od skargi. W uzasadnieniu złożonego sprzeciwu podkreślono, że sam fakt kontynuowania działalności nie świadczy o możliwości wygospodarowania środków na pokrycie kosztów sądowych w przedmiotowej sprawie. Nie przemawia za tym także posiadanie przez skarżącą wierzytelności (należności krótkoterminowych) w stosunku do swoich kontrahentów (na 57 milionów zł), z uwagi na trudności z ich wyegzekwowaniem, podobnie jak wykazywanie nadwyżek podatku naliczonego nad należnym czy wysokość kapitału zakładowego. Organy skarbowe dokonały bowiem zajęcia wierzytelności skarzącej na kwotę 38 milionów zł, w efekcie czego jej zysk, za lata 2014-2015, nie stanowi środków którymi spółka może rozporządzać. Jeżeli zaś chodzi o nadwyżki podatku naliczonego, to spółka złożyła wniosek o zaliczenie ich na poczet przyszłych zobowiązań podatkowych, gdyż przekazanie tych środków bezpośrednio na jej rachunek bankowy musiałoby skutkować natychmiastowym ich zajęciem. Jeżeli chodzi o kwoty kapitału zakładowego czy wartość aktywów to skarżąca podkreśliła, że stanowią one jedynie zapisy księgowe Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 260 § 1 P.p.s.a., rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. Jak stanowi zaś § 2 tego przepisu, w sprawach, o których mowa w § 1, wniesienie sprzeciwu od zarządzenia lub postanowienia referendarza sądowego wstrzymuje jego wykonalność. Sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu. Mając na uwadze treść wyżej przytoczonej regulacji oraz okoliczności wynikające ze złożonych przez skarżącą oświadczeń majątkowych stwierdzić należy, że brak jest podstaw do zmiany zaskarżonego rozstrzygnięcia. Brak jest bowiem podstaw do stwierdzenia, że rozpoznający wniosek referendarz nie zastosował art. 246 § 2 pkt 2 P.p.s.a., co miałoby być następstwem dokonania błędnej oceny sytuacji majątkowej. Powołany przepis stanowi bowiem, że osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, prawo pomocy, w zakresie częściowym, może być przyznane gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Z jego treści wynika wyraźnie, że wykazanie braku środków na pokrycie odpowiednich kosztów postępowania, zwolnienia od których wnioskodawca się domaga, jest warunkiem koniecznym do uzyskania tego rodzaju ulgi, jednakże nie stwarza to po jego stronie swoistego rodzaju roszczenia co do tego wsparcia, jak ma to miejsce w przypadku osób fizycznych. Ustawodawca bowiem w przypadku tzw. osób korporacyjnych, tj. osób prawnych lub jednostek organizacyjnych nieposiadających osobowości prawnej, posłużył się stwierdzeniem, że prawo mocy może zostać przyznane, pozostawiając tę kwestię uznaniu sądu, lub rozpoznającego wniosek referendarza. W niniejszym przypadku referendarz uznał, że sytuacja majątkowa skarżącej, posiadane przez nią aktywa i wartość kapitału zakładowego, nie uprawnia jej do uprzywilejowanego traktowania, którego wyrazem byłoby przyznanie jej prawa pomocy. Z stwierdzeniem takim należy się zgodzić, gdyż wspomniane wielkości świadczą o tym, że skarżąca prowadzi działalność gospodarczą znacznych rozmiarów (konieczność prowadzenia postępowań sądowych i związanych z tym kosztów jest nierozerwalnie związana z tą działalnością), dysponując odpowiednim potencjałem ekonomicznym. Oceny tej nie może zmienić to, że spółka może mieć bieżące problemy, związane z trudnościami związanymi z wyegzekwowaniem swoich wierzytelności od kontrahentów czy też zajęciem części jej majątku w związku z prowadzonymi w stosunku do niej postępowaniami egzekucyjnymi, gdyż jej zdolności płatnicze należy oceniać całościowo, z uwzględnieniem wszelkich okoliczności. Ponadto zgodzić się należy ze stanowiskiem referendarza, że przyznanie skarżącej wsparcia ze środków publicznych, w postaci prawa pomocy, byłoby wyrazem jej uprzywilejowania w stosunku do innych podmiotów gospodarczych, nieznajdującym racjonalnego uzasadnienia. Skarżąca jest bowiem przedsiębiorcą - uczestnikiem obrotu gospodarczego, którego celem działania jest pomnażanie majątku jej udziałowców, a nie realizacja jakichś szczególnie doniosłych społecznie celów, która uzasadniałaby jej specjalne traktowanie. W związku z tym, w sytuacji problemów finansowych, skarżąca powinna się zwrócić o pomoc w pierwszej kolejności do swoich udziałowców, skoro ich interesy ekonomiczne realizuje i z których woli funkcjonuje w obrocie gospodarczym. Mając na uwadze powyższe Sąd, na podstawie art.260 § 1 P.p.s.a., utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie.