I SA/Rz 121/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący S. WSA Grzegorz Panek Sędziowie WSA Piotr Popek / spr./ WSA Kazimierz Włoch Protokolant sekr. sąd. Joanna Kulasa po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 marca 2018 r. sprawy ze skargi F. D. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] wrzesień 2017 r. nr [...] w przedmiocie określenia wysokości miesięcznej opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi oddala skargę. Zaskarżoną decyzją z dnia [...] września 2017 r. nr [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy z dnia [...] maja 2017 r. nr [...], określającą F. D. (dalej: Skarżąca, Zobowiązana) wysokość miesięcznej opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi w okresie: od [...] sierpnia 2015 r. do [...] grudnia 2015 r. w kwocie 13,20 zł za każdy miesiąc, od [...] stycznia 2016 r. do [...] grudnia 2016 r. w kwocie 14,40 zł za każdy miesiąc, od [...] stycznia 2017 r. w kwocie 15,60 zł miesięcznie a w konsekwencji określającą wysokość zobowiązania za gospodarowanie odpadami komunalnymi za okresie od [...] sierpnia 2015 r. do [...] kwietnia 2017 r. w kwocie 301,20 zł. Z uzasadnienia decyzji oraz z akt sprawy wynika, że organ I instancji postanowieniem z dnia [...] grudnia 2016 r. wszczął wobec zobowiązanej postępowanie w celu określenia wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi od nieruchomości na której zamieszkują mieszkańcy, położonej w miejscowości D. [...], dz. ew. nr [...]. W toku przeprowadzonego postępowania organ I instancji ustalił, że w w/w nieruchomości zameldowane są 3 osoby i pomimo ustawowego obowiązku, zobowiązana - jako właściciel nieruchomości, nie złożyła stosownej deklaracji o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi. Ustalono ponadto, że zużycie wody średnio wyniosło 2,5 m3, natomiast zużycie energii elektrycznej średnio dziennie wyniosło 2,2 kwh. Organ podatkowy uzyskał też informację od sołtysa wsi, że T. D. posiadający zameldowanie D. [...] mieszka pod adresem D. [...]. Organ I instancji, z uwagi na zaistniałe po stronie Zobowiązanej trudności w przeprowadzeniu oględzin nieruchomości w celu ustalenia ilości zamieszkujących osób, poinformował stronę, że do wyliczenia opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi przyjmie ilość osób zameldowanych na terenie nieruchomości. Zobowiązana w piśmie kierowanym do organu poinformowała, że nie oddaje żadnych śmieci do zakładu komunalnego i w związku z tym nie zachodzi potrzeba ustalania ilości osób zamieszkujących nieruchomość. Decyzją opisaną jak na wstępie, organ I instancji określił zobowiązanej wysokość miesięcznej opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi. Uzasadniał, że obowiązek złożenia deklaracji o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi wynika z art. 6m ust. 1 ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu w czystości i porządku w gminach (t.j. Dz. U. z 2017 r. poz. 1289, zwana dalej: u.c.p.g.). Na gminie zaś, stosownie do art. 6c tej ustawy, spoczywa obowiązek do zorganizowania odbierania odpadów komunalnych od właścicieli nieruchomości, na których zamieszkują mieszkańcy. SKO opisaną na wstępie decyzją z dnia [...] września 2017 r. utrzymało w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji. Kolegium wskazało, że w jego ocenie stan faktyczny i prawny sprawy został ustalony przez organ prawidłowo, a argumenty odwołania nie są zasadne. W uzasadnieniu organ podkreślił, że analiza określonych w ustawie o utrzymaniu czystości i porządku w gminach zasad usuwania odpadów komunalnych wskazuje na to, że obowiązek ten spoczywa w obecnym stanie prawnym na gminie. Zdaniem Kolegium stanowi o tym jednoznacznie art. 6c u.c.p.g. zgodnie z którym, gminy są obowiązane do zorganizowania odbierania odpadów komunalnych od właścicieli nieruchomości, na których zamieszkują mieszkańcy. Następnie SKO przywołało postanowienia art. 6l, art. 6m, art. 6o i art. 6q ww. ustawy podkreślając, że w razie niezłożenia deklaracji o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi albo uzasadnionych wątpliwości, co do danych zawartych w deklaracji wójt, burmistrz lub prezydent miasta określa, w drodze decyzji, wysokość opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi, biorąc pod uwagę uzasadnione szacunki, w tym średnią ilość odpadów komunalnych powstających na nieruchomościach o podobnym charakterze. W dalszej części uzasadnienia swojego rozstrzygnięcia Kolegium wyjaśniało, że organ I instancji w ramach przeprowadzonego postępowania ustalił liczbę osób zamieszkujących nieruchomość oraz słusznie przyjął, że opłata wyliczona będzie jak dla odpadów segregowanych z uwagi na informację od strony, że segreguje ona odpady. Organ wyjaśnił, że przeprowadzone postępowanie nie narusza zasad postępowania podatkowego, zaś strona na każdym etapie miała możliwość udziału i wypowiedzenia się. Kolegium podniosło, że nie może przychylić się do zarzutów podniesionych przez zobowiązaną, gdyż okoliczność opłacania należnych podatków wynika z przepisów prawa i związana jest ona z samym posiadaniem nieruchomości, natomiast jak wskazano w uzasadnieniu decyzji podstawa prawa do pobierania przez gminę opłat za gospodarowanie odpadami komunalnymi wynika z przepisów ustawy o utrzymaniu w czystości i porządku w gminie. Jak organ odwoławczy podkreślił, nie można odstąpić od pobierania tychże należności. W odniesieniu zaś do zarzutu, że zobowiązana segreguje odpady i nie posiada żadnych śmieci do oddania do zakładu komunalnego, organ wyjaśnił, że składowanie odpadów komunalnych nawet segregowanych na nieruchomości nie jest dopuszczalne i wymaga systematycznego ich odbierania i ponoszenia z tego tytułu opłat. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie, Skarżąca podniosła, że wszystkie odpady mają swoją wartość. W pierwszej kolejności odpady są segregowane, a następnie sprzedawane jako surowiec wtórny. Wskazała, że zobowiązanie jej do odpłatności za brak oddawania odpadów jest, jej zdaniem, pozbawieniem prawa do dysponowania jej nieruchomością. W ocenie Skarżącej opłata za gospodarowanie odpadami powinna być pokrywana już w płaconych podatkach do gminy. Dodatkowo wskazała, że znajduje się ona w opóźnieniu cywilizacyjnym oraz jej gospodarstwo domowe produkuje niewielką ilość odpadów. W odpowiedzi na skargę, SKO wniosło o jej oddalenie i podtrzymało w całości stanowisko zaprezentowane w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje: Zgodnie z zasadami wyrażonymi w art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. z 2017 r. poz. 2188 ze zm.) i art. 134 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm.- dalej: P.p.s.a., sąd bada zaskarżone orzeczenie pod kątem jego zgodności z obowiązującym prawem, nie będąc przy tym związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c P.p.s.a.), a także, gdy decyzja lub postanowienie organu dotknięte jest wadą nieważności (art. 145 § 1 pkt 2 P.p.s.a.). W kontekście powyższego trzeba zaznaczyć, że każde naruszenie przepisów prawa materialnego, czy procesowego należy oceniać przez pryzmat jego wpływu na treść rozstrzygnięcia. Wychodząc z tak zakreślonych wyżej granic kontroli sądowej w niniejszej sprawie skonstatować należy, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżona decyzja nie narusza prawa. Poddanym kontroli Sądu w niniejszej sprawie rozstrzygnięciem SKO utrzymało w mocy decyzję organu I instancji określającą Skarżącej wysokość zobowiązania z tytułu opłaty za zagospodarowanie odpadów komunalnych. Mając na względzie tak zakreślony przedmiot sporu w pierwszej kolejności należy wyjaśnić, że decyzja określająca wysokość opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi dla nieruchomości Skarżącej została wydana na podstawie ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach. Powstanie obowiązku z tytułu opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi z nieruchomości zostało przez ustawodawcę zróżnicowane w zależności od tego, czy na danej nieruchomości zamieszkuje co najmniej jeden mieszkaniec (art. 6i u.c.p.g.). Obowiązek powstaje w każdym miesiącu, w którym ten mieszkaniec na danej nieruchomości zamieszkuje. W przypadku gdy w danym miesiącu na danej nieruchomości mieszkaniec zamieszkuje tylko przez część miesiąca, opłatę za gospodarowanie odpadami komunalnymi w miesiącu, w którym nastąpiła zmiana, uiszcza się w gminie, w której dotychczas zamieszkiwał, a w nowym miejscu zamieszkania - począwszy od miesiąca następnego, po którym nastąpiła zmiana (art. 6i ust. 2 u.c.p.g.). Źródłem omawianego obowiązku ponoszenia opłat za gospodarowanie odpadami komunalnymi jest sam fakt zamieszkiwania na danej nieruchomości, a nie jak chce tego Skarżąca, sposób gospodarowania na tej nieruchomości, w tym w zakresie powstających w związku z tym odpadów. Na podstawie art. 6m ust. 1 u.c.p.g., właściciel nieruchomości jest obowiązany złożyć do wójta, burmistrza lub prezydenta miasta deklarację o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi w terminie 14 dni od dnia zamieszkania na danej nieruchomości pierwszego mieszkańca lub powstania na danej nieruchomości odpadów komunalnych. Deklaracja ma przy tym charakter bezterminowy, wykazuje się w niej miesięczną wysokość opłaty, która obowiązuje aż do zaistnienia okoliczności wpływających na jej wysokość, z czym powinno się wiązać złożenie nowej deklaracji. Zgodnie zaś z art. 6o u.c.p.g. w razie niezłożenia deklaracji o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi albo uzasadnionych wątpliwości co do danych zawartych w deklaracji wójt, burmistrz lub prezydent miasta upoważniony został do określenia, w drodze decyzji, wysokość opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi, biorąc pod uwagę uzasadnione szacunki, w tym średnią ilość odpadów komunalnych powstających na nieruchomościach o podobnym charakterze. Wybór metody ustalenia opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi oraz określenie stawki opłaty następuje w drodze uchwały rady gminy (art. 6k ust. 1 pkt 1 u.c.p.g.). Reasumując, z powołanych przepisów wynika, że wysokość opłaty określana jest w uchwale rady gminy, a obowiązek uiszczenia opłaty w przypadku nieruchomości, na której zamieszkuje mieszkaniec powstaje za każdy miesiąc zamieszkiwania na nieruchomości i nie jest uzależniony od przekazania przez mieszkańca odpadów komunalnych, w przeciwieństwie do nieruchomości, na których nie zamieszkują mieszkańcy, odnośnie których obowiązek uiszczenia opłaty powstaje dopiero w sytuacji powstania na nieruchomości takich odpadów. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym wskazano, że pobieranie opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi jest czynnością mieszczącą się w sferze publicznoprawnej, w wykonywaniu której gmina występuje w roli organu władzy publicznej. Opłata za gospodarowanie odpadami komunalnymi ma charakter publicznoprawny i jest oderwana od faktycznej ilości wytwarzanych i odbieranych przez gminę odpadów. Ustawodawca, w art. 6i ust. 1 pkt 1 u.c.p.g. ustanowił bowiem domniemanie, że na zamieszkałych nieruchomościach powstają odpady, co jest zgodne z logiką i doświadczeniem życiowym (por. wyrok NSA z 21 czerwca 2017 r. sygn. akt II FSK 1579/15, wyroki WSA w Gdańsku z dnia 21 września 2016 r., sygn. akt. 542/16 czy WSA w Kielcach z dnia 28 lipca 2016 r. sygn. I SA/Ke 377/16, wyroki dostępne w CBOSA na stronie internetowej www.n.s.a. orzeczenia.gov.pl). W świetle tego orzecznictwa właściciel każdej nieruchomości zamieszkałej ma obowiązek poddać się rygorom gminnego systemu gospodarowania odpadami komunalnymi i nie zwalnia takiego właściciela samodzielne zagospodarowanie odpadami komunalnymi. Takie stanowisko Sąd w pełni akceptuje w niniejszej sprawie. Stwierdzić przychodzi, że podmioty zobowiązane do uiszczenia omawianej opłaty nie mają swobody kształtowania treści stosunku prawnego, w szczególności wysokości opłaty jej obniżenia lub odstąpienia od jej pobrania. Elementy te określa bowiem ustawa oraz akt prawa miejscowego w zakresie wskazanym w ustawie. W niniejszej sprawie aktem tym jest uchwała Nr [...] Rady Gminy z dnia [...] grudnia 2013 r. w sprawie wyboru metody ustalenia opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi oraz ustalenie stawki tej opłaty (Dz. Urz. Woj. Podk. z 2014 r. poz. 203) zmienionej Uchwałą nr [...] Rady Gminy z dnia [...] grudnia 2015 r. (Dz. Urz. Woj. Podk. z 2015 r. poz. 4127) oraz Uchwałą Nr [...] Rady Gminy z dnia [...] grudnia 2016 r. (Dz. Urz. Woj. Podk. z 2016 r. poz. 4236) oraz § 1 i 3 Uchwały Nr [...] Rady Gminy z dnia [...] grudnia 2012 r. w sprawie terminu częstotliwości i trybu uiszczania opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi na ternie Gminy (Dz. Urz. Woj. Podk. z 2012 r. poz. 3422) zmienionej Uchwałą nr [...] Rady Gminy z dnia [...] grudnia 2015 r. (Dz. Urz. Woj. Podk. z 2015 r. poz. 4128). Zgodnie z art. 6m ust. 1 u.c.p.g. właściciel nieruchomości jest obowiązany złożyć do wójta deklarację o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi w terminie 14 dni od dnia zamieszkania na danej nieruchomości pierwszego mieszkańca lub powstania na danej nieruchomości odpadów komunalnych. W razie niezłożenia deklaracji o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi albo uzasadnionych wątpliwości co do danych zawartych w deklaracji wójt, burmistrz lub prezydent miasta określa, w drodze decyzji, wysokość opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi, biorąc pod uwagę dostępne dane właściwe dla wybranej przez radę gminy metody, a w przypadku ich braku - uzasadnione szacunki, w tym w przypadku nieruchomości, na których nie zamieszkują mieszkańcy, średnią ilość odpadów komunalnych powstających na nieruchomościach o podobnym charakterze (art. 6o u.c.p.g.). Przenosząc powyższe na grunt niniejszej sprawy, Skarżąca, co jest bezsporne, nie złożyła wymaganej deklaracji. W niniejszej sprawie zaistniały więc podstawy do określenia wysokości opłaty w drodze decyzji i w wysokości w niej wskazanej. Wobec braku deklaracji organ miał prawo określić wysokość tej opłaty na podstawie danych wynikających z posiadanych ewidencji. W tym zakresie organ I instancji zasadnie oparł się na danych wynikających z rejestru osób zameldowanych w przedmiotowej nieruchomości. Godzi się jeszcze raz podkreślić, że właściciel każdej nieruchomości jest zobowiązany, zgodnie z komentowaną ustawą, do podporządkowania się gminnemu systemowi gospodarowania odpadami komunalnymi i nie zwalnia takiego właściciela, jak chce tego Skarżąca, okoliczność samodzielnego gospodarowania odpadami komunalnymi. Opłata za gospodarowanie odpadami komunalnymi ma charakter ekwiwalentnego świadczenia obowiązkowego, które obowiązkowo należy uiszczać dopóty, dopóki spełnia się ustawowe przesłanki, precyzowane w odpowiednich uchwałach będących aktami prawa miejscowego. Taką przesłanką jest bycie właścicielem nieruchomości zamieszkałej. Zatem, skoro Skarżąca sama nie złożyła deklaracji o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi, to Wójt był uprawniony na podstawie art. 6o u.c.p.g., do określenia w drodze decyzji wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi, uwzględniając prawidłowo ustalone elementy stanu faktycznego mające wpływ na jej wysokość. Podnoszone w tym zakresie zarzuty są całkowicie bezpodstawne. Na koniec, w nawiązaniu do zarzutu skargi o swego rodzaju konsumpcji przedmiotowej opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi w ramach innych, ponoszonych przez mieszkańca nieruchomości danin publicznoprawnych np. podatku od nieruchomości, podkreślić należy, że opłata ta ma charakter samoistny i nie jest w jakikolwiek sposób związana z innymi należnościami publicznoprawnymi, choćby te związane były z posiadaniem nieruchomości. W tym stanie rzeczy, nie znajdując podstaw do uchylenia zaskarżonej decyzji skoro ta odpowiada prawu, Sąd, na mocy art.151 P.p.s.a., skargę oddalił.