I SA/Rz 123/10

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie Małgorzata Futera po rozpoznaniu w dniu 24 marca 2010 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M. G. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] grudnia 2009 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości w podatku od spadków i darowizn - postanawia – I. przyznać prawo pomocy w zakresie częściowym i zwolnić skarżącego od kosztów sądowych w całości, II. w pozostałym zakresie odmówić przyznania prawa pomocy. M.G. (dalej: skarżący, wnioskodawca) w sprawie ze skargi opisanej w sentencji postanowienia, wezwany do uiszczenia wpisu sądowego w kwocie 500 zł, wniósł o zwolnienie od tej opłaty, zaś wezwany do złożenie wniosku na urzędowym formularzu PPF, zażądał zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata w jego sprawie. W uzasadnieniu podał, że obecnie zamieszkuje w budynku drewnianym o niskim standardzie i ponosi wszystkie koszty jego utrzymania (opłaty, podatek od nieruchomości). Od lat jest osobą niezdolną do pracy i z tego tytułu pobiera rentę inwalidzką w kwocie 675, 10 zł brutto. Nie korzysta z innej dodatkowej pomocy od rodziny ani instytucji społecznych. Znaczącymi wydatkami w budżecie skarżącego pozostają wydatki na zakup leków, żywności i opału na zimę. Skarżący jest kawalerem, nie pozostaje z nikim we wspólnym gospodarstwie domowym i nie posiada jakiegokolwiek majątku w postaci cennych rzeczy ruchomych czy też nieruchomości. Wnioskodawca wezwany do złożenia dodatkowego oświadczenia o stanie majątkowym, w trybie art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – w skrócie P.p.s.a., wyjaśnił, że wykupuje tylko niezbędne dla jego stanu zdrowia lekarstwa, resztę pobieranego świadczenia, z którego komornik egzekwuje 168,77 zł, przeznacza na wyżywienie. Nie otrzymuje od nikogo, w tym instytucji, jakiejkolwiek pomocy. Środki pieniężne na zapłatę zobowiązania w podatku od spadków i darowizn w wysokości 1946 zł wygospodarował zbierając złom, puszki, łuskane orzechy, a kwotę 1000 zł pożyczył z przeznaczeniem na zapłatę tego podatku od brata. Do wyjaśnień skarżący dołączył kserokopie rachunku za dostawę energii elektrycznej (26,42 zł), faktury wystawionej przez Przedsiębiorstwo Wodociągów i Kanalizacji za dostawę wody (34,34 zł) i pokwitowania zapłaty łącznego zobowiązania pieniężnego (156 zł) dotyczącego nieruchomości, w której zamieszkuje. Rozpoznając wniosek stwierdzono, co następuje: Na wstępie zaznaczenia wymaga, że w postępowaniu o przyznanie prawa pomocy w rozpoznawanej sprawie wzięto pod ocenę nie tylko sam wniosek, ale także akta administracyjne, które - z uwagi na przedmiot sprawy, tj. odmowę zastosowania ulgi w postaci umorzenia zaległości podatkowej – obrazują szczegółowo sytuację majątkową skarżącego. Wniosek w części zasługuje na uwzględnienie. Zwolnienie od kosztów, które reguluje powołana powyżej ustawa z dnia 30 sierpnia 2002r., ma zastosowanie w sytuacji, gdy osoba fizyczna ubiegająca się o takie prawo wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a). Biorąc pod uwagę informacje zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy oraz informacje znajdujące się w aktach sprawy, należy uznać, że skarżący obecnie nie ma dostatecznych środków na pokrycie pełnych kosztów postępowania. Od wielu lat ciężko choruje, przebywa na częstych hospitalizacjach w szpitalach, na dowód czego w aktach znajdują się fragmenty kart informacyjnych leczenia szpitalnego oraz zaświadczenia lekarzy specjalistów. Jak oświadczył nie pozostaje z nikim we wspólnym gospodarstwie domowym, utrzymuje się z renty inwalidzkiej, której faktyczna wysokość, po potrąceniu kwoty podlegającej egzekucji, wynosi 422,57 zł. Brak jest natomiast – zdaniem rozpoznającego wniosek referendarza sądowego - przesłanek do przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym, poza zwolnieniem od kosztów sądowych, ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika, o jaki wnioskował skarżący. Ten zakres zarezerwowany jest bowiem tylko i wyłącznie dla osób znajdujących się w wyjątkowo trudnej sytuacji, uniemożliwiającej wyłożenie jakichkolwiek środków na pokrycie kosztów sądowych i takiej, w której wnioskodawca nie ma potencjalnych możliwości na zdobycie tychże środków (brak majątku i obiektywnych możliwości na jego pozyskanie). Ważne w tej sprawie jest, że jak wynika z akt administracyjnych skarżący nabył prawo do ¼ części spadku po zmarłej matce, w skład którego wchodził lokal mieszkalny o pow. 50,68 m², nieruchomość niezabudowana o pow. 0,1236 ha, nieruchomość o pow. 0,24 ha zabudowana budynkiem mieszkalnym o pow. 94 m² i nieruchomość o pow. 0,11 ha zabudowana drewnianym budynkiem mieszkalnym i budynkami gospodarczymi, na terenie której - jak podaje skarżący- zamieszkuje. Odziedziczoną część majątku, od której skarżący zobowiązany był do zapłaty podatku od spadków i darowizn w kwocie 1946 zł, darował ojcu i siostrze (akt notarialny k. 18 akt administracyjnych). W tej sytuacji na mocy przepisów kodeksu cywilnego ma prawo domagać się od obdarowanych (ojca i siostry) środków, których mu brak do utrzymania odpowiadającego jego usprawiedliwionym potrzebom (art. 897 Kodeksu cywilnego). Należy przy tym uznać, że w przypadku braku środków na koszty prowadzonego przez darczyńcę postępowania sądowego, związanego z przedmiotem darowizny, obowiązek obdarowanych partycypowania w tych kosztach jest uzasadniony usprawiedliwioną potrzebą darczyńcy. Istnieje także konieczność dodania, że w postępowaniu przed sądem administracyjnym I instancji, Sąd ten nie będąc związany granicami skargi, zobowiązany jest do wzięcia pod uwagę z urzędu wszelkich ewentualnych naruszeń prawa dokonanych przez organ administracji, którego akt lub czynność zostały zaskarżone (art. 134 § 1 P.p.s.a.). Oznacza to, że sąd ma obowiązek dokonać oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego nawet wówczas, gdy dany zarzut nie został podniesiony w skardze. Także z przepisu art. 6 ustawy P.p.s.a. wynika obowiązek dla sądu do udzielania stronie występującej bez profesjonalnego pełnomocnika (adwokata lub radcy prawnego) potrzebnych wskazówek co do czynności procesowych oraz do pouczania o skutkach prawnych tych czynności i skutkach zaniedbań, a stronie działającej bez adwokata lub radcy prawnego, obecnej przy ogłoszeniu wyroku, przewodniczący udziela wskazówek co do sposobu i terminów wniesienia środka odwoławczego, z uwzględnieniem czynności, które może wykonać tylko adwokat lub radca prawny (art. 140 § 1 P.p.s.a.). Zatem strona działająca bez fachowego pełnomocnika (adwokata, radcy prawnego) nie zostanie pozbawiona obrony swoich praw. Skoro jednak skarżący widzi konieczność działania w niniejszej sprawie przez profesjonalnego pełnomocnika, winien – zdaniem rozpoznającego wniosek w tym zakresie – uczynić to z własnych bądź pozyskanych przez siebie środków pieniężnych. Z uwagi na zwolnienie skarżącego od kosztów sądowych możliwy jest dalszy tok sprawy w postępowaniu przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym. Mając na względzie powyższe okoliczności, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. w związku z art. 245 § 3 P.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.