I SA/Rz 124/09

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie - Grzegorz Panek po rozpoznaniu w dniu 20 marca 2009r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi J. S. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] grudnia 2008r. Nr [...] w przedmiocie odpowiedzialności za zobowiązania podatkowe spółki - p o s t a n a w i a - 1. przyznać prawo pomocy w zakresie częściowym i zwolnić skarżącego od kosztów sądowych w całości, 2. oddalić wniosek w pozostałym zakresie. Skarżący J. S. wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. W uzasadnieniu wniosku powołał się na swoją sytuację majątkową. Wskazał, iż podstawę jego utrzymania stanowi emerytura w wysokości 2210zł (brutto) miesięcznie z której jednak po potrąceniu ściąganych przez organy egzekucyjne należności pozostaje mu kwota 536zł. Dodał także, iż cierpi na liczne schorzenia, oczekuje na operację serca. Podkreślił również, iż jego obecna sytuacja finansowa jest wynikiem niepowodzeń związanych z prowadzoną działalnością gospodarczą, które doprowadziły do wpisania go na listę dłużników niewypłacalnych. Prawo pomocy udzielane jest stronie na której ciąży obowiązek poniesienia kosztów sądowych, a zasadność takiego wniosku rozpatrywana jest z uwzględnieniem wysokości obciążeń finansowych jakie strona musi ponieść w tym konkretnym postępowaniu sądowym i jej możliwości finansowych. Dlatego przepis art. 246 § 1 pkt 1 i pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. - powoływanej dalej w skrócie jako p.p.s.a.), przewiduje przyznanie prawa pomocy: 1. w zakresie całkowitym - gdy osoba starająca się o zwolnienie wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, 2. w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Przepisy powoływanej ustawy różnicują przesłanki przyznania prawa pomocy, m. in. od zakresu tej pomocy. Chcąc ubiegać się o pomoc w całkowitym zakresie, czyli jak we wnioskowanym zakresie, strona musi wykazać, że nie posiada żadnych środków na obronę swoich interesów przed sądem. W niniejszej sprawie uznano, że skarżący wykazał przesłanki do zastosowania w jego przypadku prawa pomocy w zakresie częściowym w postaci zwolnienia od kosztów sądowych. Przemawia za tym analiza sytuacji materialnej przedstawiona we wniosku PPF, a także analiza akt administracyjnych w sprawie ze skargi na decyzję organu podatkowego, który orzekł o odpowiedzialności skarżącego jako członka zarządu za zobowiązania spółki z o.o. "A". Akta te również obrazują sytuację życiową i finansową strony, i informacje w nich zawarte zostały również wykorzystane w postępowaniu o przyznanie prawa pomocy. Z formularza PPF wynika, iż skarżący i jego żona uzyskują niewysokie, ale stałe dochody w postaci emerytury. Dochody te zabezpieczają podstawowe ich potrzeby. Biorąc pod uwagę wysokość dochodów rodziny, ilość jej członków i potrzeby należy uznać, iż poniesienie w takiej sytuacji pełnych kosztów postępowania nie obyłoby się bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla skarżącego i jego żony, a zatem zachodzi w sprawie konieczność zwolnienia go od tychże kosztów. Brak jest natomiast, zdaniem rozpoznającego wniosek, przesłanek do przyznania prawa pomocy w całkowitym zakresie, tj. zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia pełnomocnika - adwokata czego żądał skarżący. Jak wyżej zaznaczono - prawo pomocy w zakresie całkowitym udzielane jest, gdy strona wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Tymczasem skarżący uzyskuje dochody oraz wspiera go żona. Podkreślić należy, że w postępowaniu przed sądem administracyjnym I instancji, sąd ten nie będąc związany granicami skargi, zobowiązany jest do wzięcia pod uwagę z urzędu wszelkich ewentualnych naruszeń prawa dokonanych przez organ administracji, którego akt lub czynność zostały zaskarżone. Oznacza to, że sąd ma nie tylko prawo ale przede wszystkim obowiązek dokonać oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego nawet wówczas, gdy dany zarzut nie został podniesiony w skardze. Co ważne przepis art. 6 powoływanej ustawy zobowiązuje sąd do udzielania stronie występującej bez profesjonalnego pełnomocnika (adwokata lub radcy prawnego) potrzebnych wskazówek co do czynności procesowych oraz do pouczania o skutkach prawnych tych czynności i skutkach zaniedbań, zapewniając tym samym ochronę takiej strony. Z powyższych przyczyn, na podstawie przepisu art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 245 § 3 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji postanowienia.