I SA/Rz 125/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący S. WSA Kazimierz Włoch Sędziowie WSA Małgorzata Niedobylska WSA Grzegorz Panek / spr./ Protokolant sekr. sąd. Joanna Kulasa po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 kwietnia 2018 r. spraw ze skarg R. D. na decyzje Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] stycznia 2018 r. - nr [...] w przedmiocie łącznego zobowiązania pieniężnego na 2016 r., - nr [...] w przedmiocie łącznego zobowiązania pieniężnego na 2017 r., oddala skargi. Przedmiotem skarg R. D. są decyzje Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] stycznia 2018 r.: 1) nr [...] dotycząca łącznego zobowiązania pieniężnego na 2016 r. (sprawa o sygn. I SA/Rz 125/18), 2) nr [...] dotycząca podatku łącznego zobowiązania pieniężnego na 2017 r. (sprawa o sygn. I SA/Rz 126/18). Utrzymano nimi w mocy decyzje Prezydenta Miasta z dnia [...] września 2017 r. 1) nr [...] - ustalającą R. D. łączne zobowiązanie pieniężne na 2016 r. w kwocie 355 zł (sprawa o sygn. I SA/Rz 125/18), 2) nr [...] - ustalającą R. D. łączne zobowiązanie pieniężne na 2017 r. w kwocie 349 zł (sprawa o sygn. I SA/Rz 126/18). W obu sprawach Prezydent Miasta w tożsamy sposób ustalił, że łączne zobowiązanie pieniężne, na podstawie przepisów ustawy z dnia 15 listopada 1984 r. o podatku rolnym (Dz. U. z 2017 r. poz. 1892 ze zm. - określana dalej jako u.p.r.) oraz ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (Dz. U. z 2017 r., poz. 1785 ze zm. - określanej dalej jako u.p.o.l.), powinno wynieść: 1) odnośnie roku 2016: a) 310,67 zł w zakresie podatku rolnego, od powierzchni gruntu rolnego [...] ha, w przeliczeniu na hektary przeliczeniowe [...], według stawki stanowiącej równowartość 2,5 q żyta i średniej ceny jego skupu wynoszącej w 2016 r. 53,75 zł, b) 44,80 zł w zakresie podatku od nieruchomości, od powierzchni budynku mieszkalnego 70 m2, według stawki 0,64 zł, 2) odnośnie roku 2017: a) 303,07 zł w zakresie podatku rolnego, od powierzchni gruntu rolnego [...] ha, w przeliczeniu na hektary przeliczeniowe [...], według stawki stanowiącej równowartość 2,5 q żyta i średniej ceny jego skupu wynoszącej w 2017 r. 52,44 zł, b) 46,20 zł w zakresie podatku od nieruchomości, od powierzchni budynku mieszkalnego [...] m2, według stawki 0,66 zł. W obu przypadkach określono terminy płatności podatku w 4 ratach, a podstawą danych dotyczących powierzchni były informacje z ewidencji gruntów i budynków. W odwołaniach R. D. zarzucił niedostateczne ustalenie okoliczności faktycznych i niezebranie kompletnego materiału dowodowego, w szczególności pominięcie, że na nieruchomości realizowany jest plan ruchu zakładu górniczego i znajdują się na niej obiekty budowlane zakładu górniczego zgodnie z treścią decyzji z dnia [...] lipca 2011 r. o udzieleniu pozwolenia na użytkowanie i koncesji nr [...] z dnia [...] maja 1993 r. Posiadaczem samoistnym nieruchomości jest więc [...]. Opisanymi na wstępie decyzjami Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało zaskarżone decyzje w mocy, podzielając ustalenia organu pierwszej instancji. Organ odwoławczy podkreślił, że podstawą do wymiaru podatków są dane wynikające z ewidencji gruntów i budynków, zaś uzyskany z niej wypis stanowi dokument urzędowy, o którym mowa w art. 194 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2018 r., poz. 800 ze zm. - określanej dalej jako Ordynacja podatkowa). Okoliczności faktyczne dotyczące nieruchomości stanowiących własność R. D. nie uległy zmianie od 2012 r., a więc ustalenia poczynione we wcześniejszych decyzjach wymiarowych nadal pozostają aktualne. W istocie, przez nieruchomość R. D. przebiega podziemny rurociąg gazowy, a w 2006 r. ograniczono sposób korzystania z tej nieruchomości w związku z zagospodarowaniem istniejących odwiertów eksploatacyjnych oraz budową gazociągów kopalnianych i metanociągów łączących odwierty z ośrodkiem odbioru gazu dla [...] w R. Nie został on jednak na jej mocy w okresie objętym opodatkowaniem pozbawiony możliwości korzystania z nieruchomości; roboty na działkach nr [...] (obecnie [...]) i [...] miały miejsce w 2011 r. Nie można było zatem uznać zarzutu odwołania, że posiadaczem samoistnym nieruchomości jest inny podmiot, zaś opodatkowanie gruntu i budowli (w tym sieciowych) stanowią odrębne przedmioty opodatkowania, tak pod względem podmiotowym jak i przedmiotowym. W skargach ponowiono zarzuty naruszenia przez organy przepisów art. 122, art. 180 § 1 i art. 187 § 1 Ordynacji podatkowej poprzez niedostateczne ustalenie okoliczności faktycznych i niezebranie kompletnego materiału dowodowego, w szczególności pominięcie, że na nieruchomości realizowany jest plan ruchu zakładu górniczego i znajdują się na niej obiekty budowlane zakładu górniczego, a posiadaczem samoistnym nieruchomości jest więc [...]. Na tej podstawie skarżący domagał się uchylenia zaskarżonych decyzji i orzeczenia o kosztach postępowania. W odpowiedzi na skargi Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o ich oddalenie, podtrzymując dotychczas wyrażone stanowisko w sprawach. Na rozprawie w dniu 12 kwietnia 2018 r. Sąd postanowił połączyć ww. sprawy do wspólnego rozpoznania i rozstrzygnięcia pod sygn. I SA/Rz 125/18. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2017 r. poz. 2188 ze zm.) kompetencją sądu administracyjnego jest sprawowanie kontroli zaskarżonych aktów i czynności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Zakres tej kontroli wyznaczają przepisy ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. 2017 r., poz. 1369 ze zm., dalej: p.p.s.a.), której art. 134 § 1 wskazuje, że sąd, orzekając w granicach danej sprawy, nie jest związany zarzutami i wnioskami podnoszonymi w skardze, ani też powołaną podstawą prawną. Badając prawidłowość zaskarżonych decyzji na gruncie ustalonego w sprawie, nie budzącego wątpliwości stanu faktycznego, wniesione w sprawie skargi należy uznać za nieuzasadnione, gdyż zaskarżone decyzje nie naruszają przepisów prawa. Poza sporem w niniejszej sprawie pozostaje okoliczność, że skarżący jest właścicielem działek nr [...] i [...] przez które przebiegają rurociągi należące do [...]. Istotą sporu jest zasadność uznania skarżącego za podatnika podatku rolnego i od nieruchomości w ramach łącznego zobowiązania pieniężnego od gruntów położonych w R. w obrębie [...], tj. działek ewidencyjnych nr: [...], [...]. Zdaniem organów podatkowych, skarżący zobowiązany jest do zapłaty ww. podatków jako właściciel tych nieruchomości, a ich ustalenie jest zgodne z danymi wynikającymi z ewidencji gruntów i budynków. Według skarżącego, nie powinien być uznany za podatnika, gdyż działki znajdują się na obszarze terenu górniczego, pozostają w posiadaniu przedsiębiorcy - zakładu górniczego i nie jest na nich prowadzona działalność rolnicza, lecz górnicza działalność gospodarcza. Skarżący zakwestionował zapisy ewidencji gruntów i budynków, podnosząc że są one niewiążące dla wszystkich działek położonych w obrębie [...], na których położona jest kopalnia gazu oraz znajdują się związane z nią budowle, w tym sieci przesyłu gazu. W ocenie Sądu, rację w zaistniałym sporze należy przyznać organom podatkowym, które ustalając wysokość łącznego zobowiązania pieniężnego prawidłowo oparły się na danych wynikających z ewidencji gruntów i budynków. Stosownie do art. 21 ust. 1 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz. U. z 2017 r. poz. 2101 ze zm. - określanej dalej jako u.p.g.k.), dane wynikające z ewidencji gruntów i budynków są podstawą m. in. wymiaru podatków. Ewidencja gruntów i budynków jest urzędowym źródłem informacji faktycznych wykorzystywanych w postępowaniach administracyjnych, w tym i w postępowaniu podatkowym. Od tej reguły nie zostały przewidziane żadne wyjątki, a zatem organ podatkowy I instancji ustalający wysokość zobowiązania w podatku rolnym, czy od nieruchomości, nie jest uprawniony do przyjęcia innej podstawy wymiaru podatku niż dane wskazane w ewidencji gruntów. Na mocy art. 1 ustawy o podatku rolnym, dane z ewidencji gruntów i budynków są wręcz elementem materialnoprawnym ustawowej definicji przedmiotu opodatkowania tym podatkiem. Z mocy powyższego przepisu oraz funkcjonalnie z nim związanego art. 21 ust. 1 u.p.g.k. organ podatkowy ustalając wymiar podatku jest zobowiązany uwzględniać dane wynikające z tej ewidencji. Dopóki dane te nie zostaną zmienione w stosownym trybie, dopóty organ podatkowy będzie zobowiązany uwzględniać je przy ustalaniu wymiaru podatku. To właśnie przeciwne zachowanie organu, a więc przyjęcie danych innych, niż wynikające z ewidencji gruntów i budynków, byłoby działaniem sprzecznym z prawem, gdyż naruszałoby wskazany wyżej przepis art. 21 ust. 1 u.p.g.k. Pogląd o wiążącej mocy powyższego przepisu dla ustalenia wysokości podatku został ukształtowany w orzecznictwie sądów administracyjnych, czego przykładem są wyroki: Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 stycznia 2010 r., sygn. II FSK 1243/08, Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 27 stycznia 2010 r., sygn. I SA/Lu 684/09, Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 21 stycznia 2010 r., sygn. III SA/Po 363/09 (dost. CBOiS). Słusznie zatem stwierdziły orzekające w niniejszej sprawie organy, że dokument w postaci wypisu z rejestru gruntów jest dla organów podatkowych wiążący, zarówno co do wielkości gruntów danego podatnika, jak i sposobu ich klasyfikacji. Ma on przy tym moc dokumentu urzędowego i zgodnie z art. 194 § 1 Ordynacji podatkowej stanowi dowód tego, co zostało w nim urzędowo stwierdzone. Kwestionowanie danych zawartych w ewidencji gruntów i budynków należy do podatnika - podważenie tych danych bądź ich zmiana mogą nastąpić w postępowaniu prowadzonym przed właściwymi organami administracji. W postępowaniu podatkowym przeprowadzenie tego rodzaju postępowania nie jest możliwe ponieważ organy podatkowe nie zostały wymienione jako uprawnione do tych działań w przepisach u.p.g.k., ani wydanego na jego podstawie rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków (Dz. U. Nr 38, poz. 454). Stanowisko takie zgodne jest z linią orzeczniczą Naczelnego Sądu Administracyjnego, z której jednoznacznie wynika że to podatnik powinien doprowadzić do zgodności zapisów w ewidencji gruntów i budynków z rzeczywistym stanem dotyczącym posiadanych przez siebie nieruchomości, o ile takie różnice zachodzą (np. wyroki NSA z dnia 11 lipca 2012 r., sygn. akt II FSK 2632/10, z dnia 8 maja 2002 r. sygn. akt III SA 2466/01, dost. CBOIS). Niemniej jednak domniemania, z jakich korzysta wzmiankowany wyżej dokument urzędowy jako dowód o podwyższonej mocy dowodowej, są domniemaniami wzruszalnymi. Świadczy o tym treść przepisu art. 194 § 3 Ordynacji podatkowej dopuszczającego możliwość przeprowadzenia dowodu przeciwko takiemu dokumentowi. Podkreślenia wymaga, że możliwość podważenia wpisów ewidencyjnych na podstawie art. 194 § 3 Ordynacji podatkowej należy traktować jako sytuację wyjątkową, zdeterminowaną koniecznością respektowania innych bezwzględnie obowiązujących regulacji prawnych (por. wyrok NSA z dnia 2 kwietnia 2015 r., sygn. akt II FSK 235/13, dost. CBOIS). Zasada bezwzględnego związania danymi ewidencyjnymi, w pewnych przypadkach może zostać w ramach postępowania podatkowego podważona, nawet bez potrzeby uprzedniej zmiany samej ewidencji. Odstępstwa takie mogą mieć miejsce w sytuacji, gdy informacje zawarte w tej ewidencji pozostają w sprzeczności z danymi zamieszczonymi w innych rejestrach publicznych, których pierwszeństwo (przed danymi ewidencyjnymi) wynika z regulujących ich prowadzenie bezwzględnie obowiązujących przepisów, lub też w przypadku, gdy posłużenie się wyłącznie danymi ewidencyjnymi musiałoby się wiązać z pominięciem przepisów zawartych w ustawie podatkowej, mających wpływ na wymiar podatku. Taka sytuacja w niniejszej sprawie nie miała miejsca. Skarżący nie wskazał dokumentu, który pozwalałby na obalenie domniemania prawdziwości danych wynikających z ewidencji gruntów. W skardze ogólnie podniósł jedynie, że ewidencja geodezyjna nie wiąże organu w postępowaniu podatkowym z uwagi na istniejące rozbieżności pomiędzy stanem zapisanym w ewidencji, a stanem rzeczywistym. Zapisów ewidencji nie podważają także przedłożone i dopuszczone na rozprawie w dniu 12 kwietnia 2018 r. dowody. W ocenie Sądu, skarżący kwestionując zapisy ewidencji gruntów dotyczące należących do niego działek odnośnie klasyfikacji tych gruntów jako rolnych, nie wykazał w postępowaniu podatkowym w trybie art. 194 § 3 Ordynacji podatkowej, że wbrew wskazanym w stosownej procedurze administracyjnej przesłankom do zmiany klasyfikacji w ewidencji, tak aby była ona zgodna ze stanem rzeczywistym, organy ewidencyjne nie dokonały właściwej zmiany. W ocenie Sądu, słusznie organy podatkowe uznały skarżącego za podatnika podatku od nieruchomości i rolnego w ramach łącznego zobowiązania pieniężnego jako właściciela działek ewidencyjnych nr [...] i [...], stosownie do art. 3 ust. 1 u.p.o.l. oraz art. 3 ust. 1 u.p.r., zgodnie z którymi, w zakresie adekwatnym do realiów sprawy, podatnikami podatku od nieruchomości i podatku rolnego są osoby fizyczne, osoby prawne, jednostki organizacyjne w tym spółki nieposiadające osobowości prawnej będące właścicielami nieruchomości i gruntów lub posiadaczami samoistnymi nieruchomości i gruntów lub lasów. Należy wskazać, że na podstawie decyzji Prezydenta Miasta z dnia [...] lutego 2006 r. (na co słusznie wskazuje organ odwoławczy w uzasadnieniu decyzji) [...] uzyskała jedynie prawo do założenia i przeprowadzenia na wskazanych działkach gazociągów przesyłowych, ograniczając w tym zakresie prawo korzystania z tych nieruchomości przez ich właścicieli. Z tej decyzji bezsprzecznie wynika, że jest to ograniczone prawo do korzystania z nieruchomości w granicach z niej wynikających, w celu skorzystania z nich przez [...] na czas potrzebny do realizacji zamierzania budowlanego, dla którego konieczne jest prawo wejścia na te nieruchomości. Uzyskanie ograniczonego prawa do korzystania z nieruchomości nie świadczy o tym, że taki podmiot uprawniony stał się posiadaczem samoistnym gruntu. Należy bowiem odróżnić posiadacza samoistnego władającego gruntem "jak właściciel", a więc wypełniającego elementy woli i akty władania danym gruntem w zakresie właścicielskim, posiadającego grunt z zamiarem "posiadania go dla siebie" od posiadacza zależnego, który posiada jedynie wolę posiadania danego gruntu w jakimś zakresie, nie kwestionując, że kto inny jest jego właścicielem. Posiadacz zależny nie włada gruntem jak właściciel, ale jak użytkownik, zastawnik, najemca, dzierżawca lub mający inne prawo, z którym łączy się określone władztwo nad cudzą rzeczą (art.336 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny (Dz. U. z 2017 r. poz. 459 ze zm.) - zwanej dalej k. c.) Niewątpliwie posiadaczem zależnym rzeczy jest osoba, której przysługuje wskazane aktualnie w art. 3051 k. c. prawo służebności przesyłu. Prawo takie polega na tym, że przedsiębiorca może wybudować lub być właścicielem urządzeń, o których mowa w art. 49 § 1 k. c. i korzystać w oznaczonym zakresie z nieruchomości obciążonej, zgodnie z przeznaczeniem tych urządzeń. Może on więc wybudować linię przesyłową na cudzym gruncie (np.: gazociąg, linię kablową itp.) i korzystać z tego gruntu w zakresie korzystania z tej linii (tych urządzeń). Takie korzystanie z nieruchomości nie będzie stanowiło o jej posiadaniu samoistnym, ale będzie mogło wyczerpywać jedynie znamiona posiadania zależnego. Przedsiębiorca nie chce korzystać z działki jak właściciel ale jedynie jako osoba posiadająca służebność przesyłu, czyli typowy posiadacz zależny. Przez sam fakt wybudowania na działce skarżącego gazociągu zakład górniczy nie staje się posiadaczem samoistnym działki. Również pozostawanie działek w zakresie oddziaływania zakładu nie pozwala na wysnucie wniosku o posiadaniu samoistnym działki. Powodowanie immisji na grunty sąsiednie nie tworzy bowiem z podmiotu ich dokonujących posiadacza samoistnego tych gruntów, a jedynie może rodzić uprawnienie właściciela tych gruntów do uzyskania stosownego zadośćuczynienia. Zdaniem Sądu, usytuowanie gazociągu nie wyłącza praw właścicielskich skarżącego i nie ma przełożenia na kwestie podatkowe związane z własnością nieruchomości. Skarżący w związku z tym nie wyzbywa się prawa własności, a ewentualne przeszkody czy ograniczenia w korzystaniu z nieruchomości mogą być podstawą dochodzenia roszczeń cywilnoprawnych. Na kwestię opodatkowania nieruchomości nie ma też wpływu fakt korzystania czy też niekorzystania z nieruchomości przez właściciela (posiadacza), ani też sposób jej ewentualnego wykorzystywania. Prawidłowe jest również stanowisko organów podatkowych odnośnie braku zajęcia nieruchomości na prowadzenie działalności gospodarczej. Z tego względu na podstawie art. 151 p.p.s.a. Sąd orzekł jak w sentencji.