I SA/Rz 131/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Maria Serafin-Kosowska po rozpoznaniu w dniu 19 sierpnia 2014 r. na posiedzeniu niejawnym w Wydziale I wniosku P.K. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie z jego skargi na postanowienie Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] grudnia 2013 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminowi do wniesienia odwołania - postanawia – oddalić wniosek o przyznanie prawa pomocy. Skarżąc postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminowi do wniesienia odwołania P.K. (dalej: skarżący/wnioskodawca) wniósł o zwolnienie z opłaty sądowej. Wniosek ten uzasadnił tym, że nie jest w stanie bez uszczerbku utrzymania rodziny ponieść kosztów sądowych. Podał, że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z żoną, jedynymi dochodami rodziny (na utrzymaniu małżonków pozostaje ich dwunastoletnia córka) są dochody z prowadzonej przez skarżącego działalności gospodarczej w oświadczonej wysokości 1500 zł brutto miesięcznie. Jako majątek skarżący oświadczył budynek o pow. 25 m² na dzierżawionej od gminy działce, zasoby pieniężne w postaci akcji na kwotę 10.000 zł (swoje i żony), dwa samochody osobowe, motocykl, pojazd czterokołowy - wszystko o łącznej wartości 80.000 zł. Skarżący uzupełnił wniosek o informację, że jego zobowiązania wobec urzędu celnego wynoszą ok. 12.000 zł, ponosi miesięcznie koszty (ok. 400 zł) związane z opłatami za dom rodziców, w którym mieszka wraz ze swoją rodziną. Wezwany do złożenia dodatkowych informacji i dokumentów, skarżący wyjaśnił, że ponosi połowę kosztów związanych z utrzymaniem domu, w którym mieszka wraz z rodziną (dom ten jest własnością jego rodziców). Posiada będące w użytkowaniu jako środki trwałe w prowadzonej działalności gospodarczej Hondę CRV, Toyotę Land Cruiser, quad Yamaha YSTD 550 oraz jako towar motocykl Harley Davidson (uszkodzony). Do wyjaśnień skarżący załączył kserokopie: zeznań PIT-36 za 2011 r. i 2012 r., ewidencji środków trwałych, wyciągi z rachunków bankowych, z rachunku papierów wartościowych oraz karty kredytowej, należącej do żony karty wizyt w urzędzie pracy. Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie postanowieniem z dnia 10 lipca 2014 r., sygn. I SA/Rz 131/14 odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy. Skuteczne wniesienie środka prawnego w postaci sprzeciwu spowodowało, że postanowienie to utraciło moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez Sąd na posiedzeniu niejawnym (art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.- zwanej dalej P.p.s.a.) Rozpoznając wniosek o prawo pomocy Sąd zważył, co następuje: Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a.- przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym, poprzez zwolnienie jej od kosztów sądowych, następuje gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Preferencja ta zależy od sytuacji materialnej wnioskodawcy, który winien wykazać, że znajduje się w takiej potrzebie oraz bez możliwości pozyskania środków koniecznych do prowadzenia swojej sprawy. Dodać należy, że orzecznictwo sądowe i literatura przedmiotu przyjmują, że koszty sądowe powinny być ponoszone na równi z innymi wydatkami, a obowiązek partycypowania w kosztach postępowania dotyczy w szczególności tych, którzy posiadają dochody i majątek, a to w sprawie jest bezsprzeczne; skarżący bowiem prowadzi działalność gospodarczą jako osoba fizyczna, posiada pewne zasoby pieniężne (akcje). Przychody skarżącego za 2012 r. z tytułu prowadzonej działalności według PIT-36 wyniosły 407.710,63 zł. Wprawdzie zgodnie z przedłożonymi dokumentami w 2013 r. skarżący odnotował stratę w wysokości 27.856,12 zł, ale Sąd uważa za istotne zauważenie, że w rozumieniu ekonomicznym ponoszenie wysokich kosztów uzyskania przychodów, a często w efekcie straty w związku z działalnością gospodarczą nie jest tożsame z wydatkami na finansowanie działalności gospodarczej. Obowiązujący system podatkowy zezwala na odliczenie poniesionych strat, czyli kosztów transakcji przewyższających w danym okresie odpowiadające im przychody, od przyszłej podstawy opodatkowania, redukując w ten sposób kwotę przypadającego do zapłaty podatku dochodowego, co nie oznacza faktycznego braku dochodów (można obniżyć dochód uzyskany z danego źródła w najbliższych kolejno po sobie następujących 5 latach podatkowych). Do kosztów uzyskania przychodów zaliczyć można amortyzację (w przypadku skarżącego była to kwota 8.534,65 zł) i w taki sposób optymalizować zobowiązania podatkowe. Zatem strata, co jeszcze raz należy podkreślić, nie zawsze odpowiada faktycznemu brakowi dochodów z tytułu prowadzonej działalności. W rozpoznawanej sprawie analiza dokumentów nadesłanych na wezwanie dostarcza argumentów za odmową przyznania prawa pomocy; skarżący posiada na rachunku walutowym zasoby pieniężne w kwocie 761,17 USD. Z kolei na rachunku związanym z prowadzoną działalnością gospodarczą odnotowywane są regularne wpłaty od kontrahentów. Z rachunku tego dokonywane są przelewy na rachunek osobisty skarżącego, a ilość transakcji i rodzaj płatności nie wskazują na to, że skarżący ogranicza swoje wydatki do kwoty zadeklarowanego dochodu w wysokości 1500 zł miesięcznie brutto. Na rachunek bankowy żony, zgodnie z przedłożoną historią operacji (od 1.10.2013 r. do 31.01.2014 r.) dokonywane są wpłaty dysponowane dalej na różne cele, w tym zapłatę i spłatę zobowiązań kredytowych skarżącego. Skarżący posiada kartą kredytową. Według wyciągu z 28.01.2014r. saldo tego rachunku wynosiło 15.977,08 zł. Oboje małżonkowie posiadają rachunki inwestycyjne o wartości 5.022,25 zł każde. W takiej sytuacji nie można uznać skarżącego za osobę nieposiadającą możliwości płatniczych. Natomiast to, że tych zasobów pieniężnych skarżący nie chce użyć w związku z koniecznością uiszczenia kosztów sądowych z uwagi na straty kapitału (co podniósł w sprzeciwie od postanowienia referendarza) w żadnym razie nie może być uwzględnione jako argument za przyznaniem prawa pomocy. W tym miejscu dodania wymaga, że skarżący wniósł skargi w czerech sprawach: w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania i stwierdzenia uchybienia terminowi do wniesienia odwołania. Wpis we wszystkich zaskarżonych sprawach będzie wpisem stałym i wynosi 100 zł (zgodnie z § 2 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz.U. nr 221, poz. 2193 ze zm.). Wysokość ewentualnych innych kosztów sądowych w tych sprawach (opłata kancelaryjna za odpis orzeczenia z uzasadnieniem, wpis od skargi kasacyjnej)- o ile powstaną- każdorazowo wyniesie również kwotę 100 zł. Zatem takie kwoty obciążające budżet domowy skarżącego zostały wzięte pod uwagę w rozważaniach nad przesłankami ustawowymi przyznania prawa pomocy. W takiej sytuacji jak opisana nie można uznać skarżącego za osobę nieposiadającą możliwości płatniczych. Dlatego biorąc pod uwagę powyższe sytuacja skarżącego nie jest ono na tyle zła, że wymaga zastosowania instytucji prawa pomocy w jakimkolwiek zakresie. Analiza sprawy i sytuacji skarżącego w kontekście przesłanek przyznania prawa pomocy, według Sądu, nie czyni nierealnym dla skarżącego jako zobowiązanego do uiszczenia tych kosztów, możliwość poniesienia wymaganych opłat w sprawie. Mając powyższe na uwadze, działając na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. postanowiono jak w sentencji.