I SA/Rz 132/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Maria Serafin-Kosowska Sędziowie NSA Jacek Surmacz /spr./ WSA Kazimierz Włoch Protokolant sek.sąd. T.Tochowicz po rozpoznaniu w dniu 3 marca 2005r. na rozprawie- sprawy ze skargi W. G. na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] kwietnia 2004r. Nr [...] w przedmiocie zwrotu należności celnych - oddala skargę - I SA/Rz 132/04 Uzasadnienie Dyrektor Izby Celnej, decyzją z dnia [...] kwietnia 2004r. nr [...], na podstawie art. 233 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. nr 137, poz. 926 ze zm.; powoływana dalej jako: Ordynacja podatkowa) w zw. z art. 262 i art. 2621 § 1 oraz art. 250 § 3 i art. 249 w zw. z art. 246 § 2 ustawy z dnia 9 stycznia 1997r. Kodeks celny (Dz.U. z 2001r., nr 75 poz. 802 ze zm.; powoływana dalej jako: Kodeks celny), po rozpatrzeniu odwołania wniesionego przez W. G. od decyzji Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] stycznia 2004r. nr [...], przerejestrowanej na nr [...], zarządzającej zwrot należności wymierzonych decyzją nr z dnia [...] października 2000r. (w decyzji odwoławczej błędnie podano: "2003") nr [...], utrzymał w mocy swoją decyzję z dnia [...] stycznia 2004r. (w sentencji decyzji odwoławczej błędnie podano jako datę wydania decyzji: "[...] lutego 2004r.") nr [...] przerejestrowaną na nr [...]. W uzasadnieniu swojej decyzji z dnia [...] kwietnia 2004r. Dyrektor Izby Celnej wskazał, iż Dyrektor Urzędu Celnego, decyzją z dnia [...] października 2000r. nr [...], uznał zgłoszenie celne JDA SAD [...] z dnia 19 lutego 1998r. złożone przez W. G. za nieprawidłowe w zakresie określenia kwoty wynikającej z długu celnego i określił kwotę wynikającą z długu celnego na sumę 11.000,20zł; zaliczył na jego poczet kwotę 4.026,20zł tj. kwotę długu celnego określoną i wpłaconą wg opisanego powyżej zgłoszenia celnego; wezwał do dopłaty powstałego niedoboru cła w kwocie 6.974zł oraz obciążył importera odsetkami wyrównawczymi należnymi od dnia 25 lipca 1998r. do dnia zapłaty określonej kwoty cła. Odwołanie od tej decyzji wniósł W. G., a Prezes Głównego Urzędu Ceł, decyzją z dnia [...] lipca 2001r. nr [...], utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Naczelny Sąd Administracyjny, wyrokiem z dnia 18 listopada 2003r. sygn. akt SA/Rz 2075/01, po rozpoznaniu skargi W. G., uchylił opisane powyżej decyzje: Prezesa GUC z [...] lipca 2001r. i Dyrektora Urzędu Celnego z dnia [...] października 2000r. Dyrektor Izby Celnej, postanowieniem z dnia [...] grudnia 2003r. nr [...], wszczął z urzędu postępowanie zmierzające do wydania decyzji zarządzającej zwrot należności wpłaconych przez W. G. w związku z decyzją Dyrektora Urzędu Celnego z dnia [...] października 2000r. nr [...]. Dyrektor Izby Celnej, decyzją z dnia [...] stycznia 2004r. nr [...], zarządził zwrot należności wymierzonych wspomnianą decyzją Dyrektora Urzędu Celnego z dnia [...] października 2000r. z tytułu: 1) należności głównej z tytułu cła w kwocie: 6.974,00zł wraz z należnymi odsetkami, liczonymi od dnia dokonania wpłaty (tj. od dnia 15 listopada 2000r.) do dnia dokonania zwrotu, 2) odsetek wyrównawczych w kwocie 6.078,40zł, 3) pobranych odsetek za zwłokę w kwocie: 314,20zł. Odwołanie od decyzji Dyrektora Izby Celnej wniósł W. G., a wspomniany organ ustosunkowując się do odwołania wskazał na przepisy art. 250 § 3 i art. 3 § 1 pkt 8 Kodeksu celnego, z których wynika, że zwrot należności celnych wraz z odsetkami liczonymi od dnia uiszczania należności podlegającej zwrotowi następuje w wypadku "gdy niewłaściwe ustalenie kwoty należności było wynikiem błędu organu celnego, a dłużnik w żaden sposób nie przyczynił się do powstania tego błędu", przy czym pod pojęciem należności celnych przywozowych należy rozumieć cła i inne opłaty związane z przywozem. Obowiązek uiszczenia odsetek wyrównawczych powstaje, jeżeli zostaną spełnione dwie przesłanki: nastąpiło przesunięcie daty powstania długu celnego lub zarejestrowania kwoty wynikającej z tego długu i spowodowało to uzyskanie korzyści finansowej. Sytuacje, w której dłużnik zobowiązany jest do zapłaty odsetek wyrównawczych wskazane zostały w rozporządzeniu Ministra Finansów z dnia 20 listopada 1997r. w sprawie określania wypadków i warunków pobierania odsetek wyrównawczych oraz sposobu ich naliczania (Dz.U. nr 143, poz. 958), zmienione Rozporządzeniem Ministra Finansów z dnia 29 sierpnia 2003r. (Dz.U. nr 155 poz. 1515). Byt odsetek wyrównawczych jest ściśle związany z istnieniem długu celnego. Dług celny w przywozie jest powstałym z mocy prawa zobowiązaniem do uiszczenia należności celnych przywozowych. Odsetki od zwracanych odsetek wyrównawczych i odsetek za zwłokę są należnością uboczną (akcesoryjną), a w związku z tym ich zwrot musi wynikać bezpośrednio z przepisów prawa materialnego. Takich uregulowań prawnych nie przewiduje Kodeks celny, a w szczególności art. 250 § 3. Odnosząc się do żądania zwrotu uiszczonych kosztów upomnienia Dyrektor Izby Celnej wyjaśnił, że rozstrzygnięcie w sprawie kosztów upomnienia i ewentualnych odsetek od kwot dotyczących tych kosztów może zapaść jedynie w drodze odrębnego postępowania w oparciu o przepisy ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2002r., nr 110, poz. 968; zwana dalej: ustawą egzekucyjną). Przepis art. 64c § 7 ustawy egzekucyjnej przewiduje, iż rozstrzygnięcie w sprawie kosztów postępowania egzekucyjnego następuje w formie postanowienia wydanego przez organ egzekucyjny i postanowienie takie wydaje się na żądanie zobowiązanego albo z urzędu, jeżeli koszty te odciążają wierzyciela. Mając to na uwadze Dyrektor Izby Celnej podkreślił, że kwestia zwrotu przez organ celny kosztów upomnienia nie była objęta zakresem rozstrzygnięcia decyzji, od której wniesiono odwołanie. Rozstrzygnięcie w tym zakresie nastąpi zgodnie z art. 64c § 7 ustawy egzekucyjnej. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] kwietnia 2004r. wniósł W. G., domagając się uchylenia zaskarżonej decyzji w całości lub uchylenia decyzji i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania. W uzasadnieniu skargi podkreślono, że wadliwość decyzji przejawia się w tym, iż zwrotem zostały objęte nominalne kwoty: 6.078,40zł i 314,20zł bez ustawowych odsetek, liczonych od dnia zapłaty tych kwot tj. od dnia 22 grudnia 2000r. Poza tym w decyzji określającej zwrot należności nie została ujęta kwota 7,40zł tytułem kosztów upomnienia. Krzywdzącym jest dla skarżącego, iż nastąpił zwrot w/w kwot – niesłusznie pobranych - po dłuższym okresie, bez odsetek. Taka sytuacja świadczy o braku równości uprawnień stron w postępowaniu i wobec prawa. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej wniósł o jej oddalenie, podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko, a ponadto podkreślił że podmiotowości prawnej w zakresie prawa administracyjnego nie należy utożsamiać z osobowością cywilno-prawną. W stosunku administracyjnym istnieje nierównorzędność podmiotów tego stosunku. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje: Skarga nie jest uzasadniona. Zgodnie z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. nr 153, poz. 1269) i art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270 ze zm.; powoływana dalej jako: p.p.s.a.) kontrola zaskarżonych decyzji dokonywana jest przez Sąd pod względem zgodności z prawem, z uwzględnieniem stanu prawnego w brzmieniu mającym zastosowanie do okoliczności faktycznych występujących w sprawie, przy czym Sąd nie jest związany zarzutami, wnioskami i podstawami prawnymi wskazanymi w skardze. Stosownie do art. 250 § 3 Kodeksu celnego od zwracanych należności celnych przywozowych lub wywozowych nie płaci się odsetek, chyba że niewłaściwe ustalenie kwoty należności było wynikiem błędu organu celnego, a dłużnik w żaden sposób nie przyczynił się do powstania tego błędu. W takim wypadku odsetki oblicza się od dnia uiszczenia należności podlegających zwrotowi. Z kolei należności celne przywozowe – zgodnie z art. 3 § 1 pkt 8 Kodeksu celnego - to cła i inne opłaty związane z przywozem towarów. Natomiast odsetki wyrównawcze – jak trafnie wskazał Dyrektor Izby Celnej – nie są należnościami celnymi, a obowiązek uiszczenia tych odsetek wyrównawczych wiąże się z wystąpieniem dwóch przesłanek, a mianowicie wystąpieniem przesunięcia daty powstania długu celnego lub zarejestrowania kwoty wynikającej z tego długu i spowodowanie poprzez to uzyskanie korzyści finansowej. Odsetki za zwłokę – co do zasady - mają kompensować budżetowi niemożność dysponowania określonymi kwotami i są związane z nieterminową zapłatą tych należności. Oczywistym więc jest, że odsetki za zwłokę również nie są należnościami celnymi. W orzecznictwie podkreśla się, że prawo do odsetek nie jest prostym następstwem zwłoki w działaniach organów administracji państwowej w sferze rozliczeń z obywatelami lub podmiotami gospodarczymi. Wynikać ono musi z przepisów regulujących daną dziedzinę prawa administracyjnego. W Kodeksie celnym brak jest przepisu, który stanowiłby podstawę do żądania przez stronę odsetek od zwróconych odsetek wyrównawczych i odsetek za zwłokę. W sprawach celnych nie stosuje się przepisów kodeksu cywilnego, który przewiduje taką możliwość w odniesieniu do stosunków cywilnoprawnych (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 14 września 1999r. III RN 65/99 OSNAPiUS 2000/14, pozycja 532). Wspomniany przepis art. 250 § 3 Kodeksu celnego stanowi jedynie podstawę do płacenia odsetek od zwracanych należności celnych, nie zaś od zwracanych odsetek wyrównawczych i odsetek za zwłokę. Trafnie również Dyrektor Izby Celnej wskazuje, że kwestie zwrotu kosztów upomnienia muszą być przedmiotem odrębnego postępowania prowadzonego na podstawie przepisów ustawy egzekucyjnej i ta kwestia nie była przedmiotem rozstrzygnięcia będącego przedmiotem skargi w niniejszej sprawie. Mając na uwadze powyższe Sąd oddalił skargę (art. 151 p.p.s.a.).