I SA/Rz 132/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie: Przewodniczący Sędzia WSA Jarosław Szaro po rozpoznaniu w dniu 1 sierpnia 2017 r. sprzeciwu A. od postanowienia starszego referendarza sądowego z dnia 10 lipca 2017 r. sygn. I SA/Rz 132/17, o odmowie przyznania prawa pomocy, poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi A. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] grudnia 2016 r. nr [...], [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2015 r. - p o s t a n a w i a - zmienić postanowienie starszego referendarza sądowego z dnia 10 lipca 2017 r. w ten sposób, że: 1) przyznać skarżącemu prawo pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych, 2) utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie w pozostałym zakresie tj. odmowy ustanowienia adwokata. I SA/Rz 132/17 Uzasadnienie Postanowieniem z dnia 10 lipca 2017 r., starszy referendarz sądowy odmówił A. przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym, poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie z jego skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] grudnia 2016 r. nr [...], [...], w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2015 r. W uzasadnieniu referendarz zwróciła uwagę, że milczenie skarżącego w kwestiach odnoszących się do jego sytuacji ekonomicznej, należy potraktować jako odmowę ujawnienia rzeczywistej sytuacji materialnej i życiowej, uniemożliwiając ustalenie istnienia przesłanek warunkujących przyznanie prawa pomocy. Jako odmowę załatwienia złożonego wniosku wskazano - nie wyjaśnienie przez skarżącego sytuacji materialnej oraz brak odpowiedzi - na kierowane do niego wezwanie. W sprzeciwie na powyższe postanowienie skarżący wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych w całości i ustanowienie adwokata. Podniósł, że nie posiada własnego mieszkania i przebywa czasowo w lokalu znajomych przerobionym z piwnicy. Za ten lokal ponosi opłaty za wszystkie media. Nie posiada żadnych oszczędności. Jest na rencie z której ma potrącenie komornicze. Jest osobą niepełnosprawną, przewlekle chorą, wymagającą stałego leczenia. Choruje na cukrzycę insulinową, choroby układu krążenia i serce. Skarżący poinformował, że nie zwracał się i nie uzyskuje żadnej pomocy od instytucji lub MOPS-u, nie posiada kont bankowych ponieważ zostały wypowiedziane i zadłużenia na byłych kontach ściąga z renty komornik z P. Do sprzeciwu dołączył m.in. potwierdzenie odbioru o wysokości renty, orzeczenie o stopniu niepełnosprawności, zaświadczenie o stanie zdrowia, dwa zaświadczenia lekarskie, dowody opłat za prąd i ogrzewanie, a także dowody wpłaty Wspólnocie Mieszkaniowej - za lokal przy ul. [...] w P. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje; W przedmiotowej sprawie skarżący ubiega się o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym. Zgodnie z art. 260 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm.; dalej P.p.s.a.) rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień referendarza sądowego, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8 (w tym od postanowień o odmowie przyznania prawa pomocy określonych w art. 258 § 1 pkt 7 P.p.s.a.), sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. Wniesienie sprzeciwu od postanowienia referendarza sądowego wstrzymuje jego wykonalność. Sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu (art. 260 § 2 P.p.s.a.). Sąd rozpoznaje sprawę na posiedzeniu niejawnym (art. 260 § 3 P.p.s.a.). Według art. 245 § 1 P.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 2 P.p.s.a.). Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a.). Na podstawie danych przedstawionych we wniosku o przyznanie prawa pomocy, w piśmie z dnia 18 kwietnia 2017 r. oraz w sprzeciwie ustalono, że skarżący prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe i zamieszkuje czasowo w lokalu znajomych, zaadoptowanym z piwnicy, utrzymuje się z renty chorobowej w wysokości 1630 zł, ponosi opłaty za prąd i gaz w wysokości około 950 zł miesięcznie, na leki wydaje około 200 zł. Pozostałą kwotę przeznacza na dietę cukrzycową. Na inne potrzeby jak środki czystości, ubrania, itp. nie posiada już środków. Z uwagi na stan zdrowia – skarżący jest osobą niepełnosprawną i przewlekle chorą (cukrzyca insulinowa, choroby układu krążenia i serca) – jest on pod stałą opieką lekarską. Wprawdzie skarżący na etapie postępowania przed referendarzem sądowym nie przedstawił wskazanych przez referendarza dokumentów, to jednak braki te uzupełnił i wyjaśnił w sprzeciwie, co Sąd zobligowany był uwzględnić. W ocenie Sądu sytuacja majątkowa, dochodowa, rodzinna i zdrowotna A. uzasadnia przyznanie mu prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w całości. Skarżący wykazał bowiem, że nie będzie w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania w przedmiotowej sprawie. Środki, jakimi dysponuje pozwalają mu na zaspokojenie potrzeb bytowych i to jedynie w podstawowym zakresie. Nadto wnioskodawca nie dysponuje żadnymi oszczędnościami ani też majątkiem. Odnosząc się natomiast do wniosku w zakresie obejmującym ustanowienie adwokata z urzędu, Sąd uznał, że na obecnym etapie postępowania, wniosek ten nie jest uzasadniony. Wskazać należy, że przyznanie prawa pomocy w zakresie ustanowienia adwokata na obecnym etapie postępowania sądowoadministracyjnego nie jest warunkiem koniecznym dla skutecznego rozpoznania złożonej przez wnioskodawcę skargi. Postępowanie przed sądem pierwszej instancji nie jest bowiem obwarowane przymusem adwokacko – radcowskim. Nadto Sąd I instancji obowiązany jest czuwać nad tym by stronom występującym w sprawie bez adwokata lub radcy prawnego udzielać potrzebnych wskazówek co do czynności procesowych oraz pouczać ich o skutkach prawnych tych czynności i skutkach zaniedbań (art. 6 P.p.s.a.). Skarga dla Sądu ma wyłącznie walor niewiążącej informacji o wadliwości aktu czy działania (zaniechania) organu, bowiem Sąd z urzędu zobowiązany jest do wzięcia pod uwagę wszelkich naruszeń prawa jakie stwierdzi badając daną sprawę. Sąd także ocenia czy organy administracyjne zastosowały wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i zarzutów podniesionych w skardze (art. 134 P.p.s.a. - z pewnymi wyjątkami, które w sprawie nie występują). Wskazane uregulowania gwarantują, że niezależnie od błędnie lub nieudolnie formułowanych przez skarżącego zarzutów czy braku ich zaangażowania w postępowanie sądowoadministracyjne (skarżący nie ma obowiązku uczestniczenia w posiedzeniach Sądu) akt będący przedmiotem zaskarżenia zostanie wszechstronnie przez Sąd zbadany pod względem jego zgodności z prawem (por. postanowienie NSA z dnia 20 stycznia 2005 r., sygn. OZ 1134/04). Nadto Sąd wziął pod uwagę fakt, że skarżący samodzielnie sporządził skargę, wyraźnie artykułuje swoje żądania i zarzuty, jak również korzysta z możliwości wśnienia środków zaskarżenia jak chociażby przez wniesienie rozpatrywanego sprzeciwu. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 245 § 2 oraz art. 246 § 1 pkt 1 w związku z art. 260 P.p.s.a., orzeczono jak w sentencji postanowienia.