I SA/Rz 133/19

WyrokWSA w Rzeszowie2019-06-11

Skład orzekający: Jarosław Szaro, Piotr Popek, Jacek Boratyn

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy organ administracji publicznej, rozpatrując ponownie sprawę po uchyleniu poprzedniej decyzji przez sąd administracyjny, naruszył art. 153 P.p.s.a. poprzez niezastosowanie się do wskazań sądu co do przeprowadzenia rekontroli, gdy organ uznał, że przeprowadzenie rekontroli byłoby niecelowe z uwagi na zmiany w stanie faktycznym i możliwość wykorzystania ustaleń z innej kontroli?
Ratio decidendi
Sąd administracyjny nie może uznać, że organ naruszył art. 153 P.p.s.a. poprzez niezastosowanie się do wskazań sądu co do przeprowadzenia rekontroli, jeśli organ wykazał, że przeprowadzenie rekontroli byłoby niecelowe z uwagi na zmiany w stanie faktycznym i możliwość wykorzystania ustaleń z innej kontroli, która dotyczyła upraw wieloletnich. Weryfikacja kluczowych ustaleń kontroli została przeprowadzona w sposób możliwy i celowy, a dalsze działania byłyby niecelowe.
Stan faktyczny
Skarżący złożył wniosek o płatności bezpośrednie na 2015 r. Kontrola wykazała rozbieżności między zadeklarowaną a rzeczywistą powierzchnią działek rolnych oraz sukcesję lasu na działkach zgłoszonych jako zagajniki o krótkiej rotacji. Organy odmówiły przyznania części płatności i nałożyły sankcje. Po wielokrotnych postępowaniach i uchyleniach decyzji przez sądy, organ odwoławczy ponownie utrzymał w mocy decyzję organu I instancji, uznając, że przeprowadzenie rekontroli jest niecelowe, a dostępne dowody (w tym z kontroli z 2016 r.) wystarczają do oceny stanu faktycznego z 2015 r.
Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący S.WSA Jarosław Szaro, Sędzia WSA Piotr Popek, Asesor WSA Jacek Boratyn /spr./, Protokolant sekr. sąd. Anna Kotowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 maja 2019 r. sprawy ze skargi J.S. na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] stycznia 2019 r. nr [...] w przedmiocie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na 2015 rok oddala skargę. Decyzją z dnia [...] stycznia 2019 r., nr [...], Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, po rozpatrzeniu odwołania J. S. – zwanego dalej skarżącym, od decyzji Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] sierpnia 2016 r., nr [...], w przedmiocie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na 2015 r., utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W stanie faktycznym przedmiotowej sprawy skarżący [...] czerwca 2015 r. złożył wniosek o przyznanie płatności na 2015 r. z tytułu jednolitej płatności obszarowej oraz płatności za zazielenienie z jednoczesną deklaracją płatności dodatkowej – redystrybucyjnej, deklarując działki rolne o łącznej powierzchni [...] ha. W dniach od [...] do [...] stycznia 2016 r. w gospodarstwie skarżącego miała miejsce weryfikacja danych powierzchniowych działki ewidencyjnej nr [...] - powierzchni ewidencyjno-gospodarczej (PEG), przeprowadzona podczas oględzin działek referencyjnych. Oględziny przeprowadzone zostały przez inspektorów terenowych Biura Kontroli na Miejscu. W ramach opisanych wyżej czynności ustalono, że powierzchnia działki nr [...], użytkowana jako grunty orne, trawy na gruntach ornych, ściernisko oraz ugór, zmierzona w sześciu częściach, wynosi łącznie [...] ha. Tymczasem skarżący zadeklarował działkę rolną C/C1 (JPO-TUZ), na powierzchni [...] ha. Na dwóch działkach zaś, oznaczonych jako A i B, o łącznej pow. [...] ha, zadeklarował JPO-Z, czyli zagajniki o krótkiej rotacji. Podczas weryfikacji stwierdzono na całej powierzchni zadeklarowanej do płatności silną sukcesję lasu, w której dominuje samosiejka drzew: buka, sosny, olchy oraz pojedyncze brzozy i wierzby. Skarżący nie zgodził się z ustaleniami kontroli, podczas której był obecny (skarżący nie uczestniczył w pełnym okazaniu gruntów, z uwagi na ich rozległą powierzchnię) stwierdzając, iż kontrolerzy mieli problemy z zasięgiem urządzeń pomiarowych, nie mogąc określić granic upraw. Skarżący zaznaczył także, iż działka oznaczona numerem [...] ma pow. [...] ha, jednakże do płatności zostało zgłoszone jedynie [...] ha. We wniosku zostały zaznaczone stanowiska i powierzchnie poszczególnych gatunków drzew, określone jako zagajniki o krótkiej rotacji. Wśród tych drzew pojawiały się jedynie sporadycznie inne gatunki. Kierownik Biura Powiatowego ARMiR, decyzją z dnia [...] kwietnia 2016 r. odmówił skarżącemu jednolitej płatności obszarowej za 2015 r. i nałożył na niego sankcję w wysokości 8 774,56 zł. Podobnie odmówił skarżącemu płatności redystrybucyjnej i nałożył na niego sankcję w wysokości 2 502,23 zł. Przedmiotową decyzją skarżącemu przyznana została jedynie płatność na zazielenienie, w wysokości 4 655,94 zł. Według organu odwoławczego powierzchnia działek rolnych deklarowana do płatności wynosiła [...] ha, natomiast stwierdzona w toku kontroli jedynie [...] ha (w przypadku działki nr [...] różnica wyniosła [...] ha, działki nr [...] - [...] ha, a w przypadku działki nr [...] [...] ha). Różnica pomiędzy tymi dwiema wielkościami, tj. powierzchnią deklarowaną i powierzchnią stwierdzoną, przekroczyła 100 %, dlatego też odmówiono płatności i nałożono sankcję, zgodnie z art. 19 ust. 2 rozporządzenia 640/2014 (Rozporządzenie delegowane Komisji (UE) nr 640/2014 z dnia 11 marca 2014 r. uzupełniające rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli oraz warunków odmowy lub wycofania płatności oraz do kar administracyjnych mających zastosowanie do płatności bezpośrednich, wsparcia rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności (Dz. U. UE. L. z 2014 r. Nr 181, str. 48 z późn. zm.). Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARMIR, po rozpatrzeniu odwołania od opisanego wyżej rozstrzygnięcia, decyzją z dnia [...] czerwca 2016 r., uchylił go w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. Organ odwoławczy w swoim rozstrzygnięciu stwierdził między innymi, że użytkowana rolniczo powierzchnia działki nr [...] obejmuje sześć części. Dwie z nich miały pow. mniejszą niż [...] ha – tj. pow. minimalną, w związku z tych nie mogły być uwzględnione (art. 8 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 5 lutego 2015 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (t.j. Dz. U. z 2018 r. poz. 1312), zwanej dalej ustawa o płatnościach). W przypadku działki nr [...] organ I instancji bezpodstawnie zastosował funkcjonalność powierzchni udowodnionej do działki E= 0,7 ha, pomniejszając areał użytkowany rolniczo na dwóch działkach. Organ II instancji wskazał więc na konieczność prawidłowego określenia powierzchni kwalifikującej się do płatności, poprzez wyczerpujące rozpatrzenie materiału pokontrolnego, z jednoczesnym zwróceniem się do Wydziału GIS o ponowną weryfikacje działek ewidencyjnych nr 32 i nr 591. Kierownik Biura Powiatowego ARMIR [...], decyzją z dnia [...] sierpnia 2016 r. odmówił skarżącemu jednolitej płatności obszarowej za 2015 r. i nałożył na niego sankcję w wysokości 8 774,56 zł. Podobnie odmówił skarżącemu płatności redystrybucyjnej i nałożył na niego sankcję w wysokości 2 502,23 zł. Przedmiotową decyzją skarżącemu przyznana została jedynie płatność na zazielenienie w wysokości 4 655,94 zł. Organ po przeprowadzeniu ponownego postępowania w sprawie podtrzymał stanowisko, jakie zaprezentował w poprzednio wydanej decyzji z [...] kwietnia 2016 r. W ramach tego ponownego postępowania organ zwrócił się do Dyrektora ARMiR o przeprowadzenie rekontroli na miejscu, w gospodarstwie skarżącego. Wniosek ten nie został jednak uwzględniony, gdyż Dyrektor stwierdził, że w sprawie nie zaistniały nowe okoliczności, które taką rekontrolę by uzasadniały. Na prośbę Kierownika Biura Powiatowego ARMiR [...], skierowaną do Wydziału ds. GIS ARMIR [...], o ponowną weryfikację i wyznaczenie poprawnej powierzchni ewidencyjno-gospodarczej jednostka ta udzieliła odpowiedzi, że maksymalna powierzchnia kwalifikowana dla działek nr [...] i [...] wynosi odpowiednio [...] i [...] ha. Na tej podstawie organ stwierdził, że łączny obszar powierzchni użytkowanej rolniczo, w obrębie działki ewidencyjnej nr [...], wynosi [...] ha. W przypadku działki nr [...] jest to [...] ha, a działki nr [...] [...] ha. Powierzchnie wykluczone z płatności, w przypadku wszystkich trzech działek wyniosły odpowiedni: [...] ha, [...] ha i [...] ha. Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARMiR, po rozpatrzeniu odwołania skarżącego od opisanej wyżej decyzji, decyzją z dnia [...] grudnia 2016 r., utrzymał ją w mocy. Organ odwoławczy przyjął, że łączny obszar powierzchni działki nr [...] to [...] ha. Odnośnie działek A i B, które zgłoszone zostały do płatności jako zagajniki rotacyjne, występuje silna sukcesja lasu. W miejscach tych sukcesji stwierdzono drzewa, których wiek przekracza 10 lat. Stanowi to naruszenie art. 2 pkt 18 ustawy o płatnościach oraz rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 6 marca 2015 r. w sprawie gatunków drzew, których uprawa stanowi zagajnik o krótkiej rotacji, oraz maksymalnego cyklu zbioru dla każdego z tych gatunków drzew (Dz. U. poz. 339, zwanego dalej rozporządzeniem). Odnosząc się do zastrzeżeń skarżącego o uwzględnienie wyników kontroli z października 2016 r. organ odwoławczy podkreślił, iż nie może uwzględnić tych wyników, jako że dotyczyła ona poprawności wniosku o płatność za rok 2016. Zaznaczył jednak, że powierzchnia TUZ, deklarowana w 2015 r., nie znajduje potwierdzenia we wniosku złożonym za rok następny. Powierzchnia użytkowana rolniczo w roku 2016 wynosi bowiem [...] ha, a nie [...] ha. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie, po rozpatrzeniu skargi na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego ARMIR z 5 grudnia 2016 r., wyrokiem z dnia 25 maja 2017 r., sygn. I SA/Rz 40/17, oddalił skargę. Naczelny Sąd Administracyjny (NSA), po rozpoznaniu skargi kasacyjnej od tego orzeczenia, wyrokiem z dnia 24 kwietnia 2018 r., sygn. I GSK 219/18, uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia. Zdaniem NSA uzasadnienie wyroku WSA w Rzeszowie było nazbyt ogólnikowe, co wynika między innymi z tego Sąd nie odniósł się do kwestii zasadności stanowiska organów, w przedmiocie odmowy rekontroli. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie, rozpoznając ponownie skargę na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego ARMiR z dnia [...] grudnia 2016 r., wyrokiem z 23 sierpnia 2018 r., sygn. I SA/Rz 409/18, uchylił zaskarżone rozstrzygnięcie. Wobec braku konsekwencji ze strony organów, w kwestii prawidłowości przeprowadzonej kontroli, Sąd stwierdził, że uzasadnione staje się przeprowadzenie rekontroli, tym bardziej, że bez przeprowadzenia tej czynności trudno byłoby odnieść się do konkretnych zarzutów skarżącego, iż kontrolujący weszli zbyt głęboko poza deklarowany teren upraw, co wynika z przedstawionych mu zdjęć, które jego zdaniem przedstawiają obszar starego lasu, należącego do Lasów Państwowych oraz częściowo sąsiadów. Jeżeli chodzi o zarzuty dotyczące poprawności dokonania w październiku 2016 r. kontroli działek, w tym poprawności działania urządzenia GPS, kwestii przyczyn nieuwzględnienia do dopłat dwóch działek nr [...] i [...], Sąd stanął na stanowisku, iż dla oceny zbadania ich zasadności niezbędne jest przeprowadzenie postępowania dowodowego, które może przeprowadzić tylko organ, gdyż sąd nie jest uprawniony do przeprowadzenia postępowania dowodowego. Tylko w oparciu o należycie zebrany materiał dowodowy, dokonanie jego poprawnej analizy i logicznej oceny dowodów, organ będzie w stanie dokonać prawidłowego ustalenia stanu faktycznego. W szczególności Sąd zobowiązał organ do dokładnego odniesienia się do wyjaśnień skarżącego z dnia [...] kwietnia 2016 r. oraz załączonej dokumentacji fotograficznej wraz ze szkicem mapy działki nr [...]. Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARMiR, decyzją z [...] stycznia 2019 r., po ponownym rozpatrzeniu sprawy, utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARMiR z [...] sierpnia 2016 r. Organ odwoławczy podzielił stanowisko Kierownika Biura Powiatowego, że powierzchnia kwalifikująca się do płatności, w przypadku skarżącego, wynosi [...] ha. Analizując protokół przeprowadzonych czynności kontrolnych, a także dokumentację fotograficzną, jak również przedłożone przez skarżącego załączniki graficzne organ stwierdził, że materiały te w pełni odzwierciedlają stan faktyczny, jaki miał miejsce w 2015 r. Materiał ten jest spójny i wobec tego brak jest podstaw do kwestionowania prawidłowości poczynionych pomiarów. Powierzchnia działki nr [...] użytkowana rolniczo to [...] ha. W przypadku działek A i B stwierdzono sukcesję leśną drzew z gatunków, które nie były dopuszczone przepisami rozporządzenia, a w dodatku ich wiek przekraczał dopuszczalny wiek określony przepisami rozporządzenia, który wynosi 8 lat. Organ wskazał także, że weryfikacja powierzchni działek została przeprowadzona podczas oględzin, w oparciu o wskazania skarżącego, uwidocznione na materiale graficznym. Czynności na działkach zostały zaś przeprowadzone homologowanym urządzeniem. W omawianym zakresie organ uwzględnił nowe dowody, o które wnioskował skarżący, w tym między innymi raport z kontroli przeprowadzonej od [...] września do [...] października 2016 r., przeprowadzonej odnośnie wniosku o płatności za 2016 r. Organ przyznał, że wyników tej kontroli nie można przekładać na inny rok, niż ten z płatnością za który kontrola została przeprowadzona. Jednocześnie zauważył jednak, iż w uprawa (zagajniki o krótkiej rotacji) miała charakter wieloletni, wobec czego wyniki tej kontroli są miarodajne na gruncie niniejszej sprawy, jako że działki A i B zostały w przypadku lat 2015 i 2016 zadeklarowane w ten sam sposób. Podczas obu kontroli przeprowadzonych w 2016 r. nie stwierdzono na działkach A i B zagajników o krótkiej rotacji. W tej sytuacji, według organu, brak jest podstaw do przeprowadzenia rekontroli na działce ewidencyjnej nr [...]. Dyrektor zauważył również, że skarżący nie przedstawił żadnych dowodów na potwierdzenie swoich zarzutów, dotyczących nieprawidłowości pomiarów. Organ po analizie zdjęć, których treść była kwestionowana przez skarżącego, stwierdził, że zostały one zrobione na kontrolowanych działkach. Poza tym można na nich stwierdzić, że działki były porośnięte innymi gatunkami drzew niż te dopuszczone przepisami rozporządzenia. W tym zakresie zauważono również, że skarżący wielokrotnie przyznawał fakt samoczynnego wysiewania się drzew z pobliskiego lasu. Zgodnie z rozporządzeniem zagajnikiem może zaś być tylko uprawa jednego gatunku, tak więc stwierdzenie ich większej liczby wyklucza przyjęcie prowadzenia tego rodzaju uprawy. W decyzji stwierdzono także, iż pomiary dokonały uprawnione osoby urządzeniem GETAC CHC X20, który uzyskał wskaźnik W, stosowany do obliczania tolerancji powierzchni działek rolnych równy 0.75 cm, co kwalifikuje go do realizacji pomiarów. Na tej podstawie organ stwierdził, że brak jest podstaw do przeprowadzenia rekontroli, jako że żądanie skarżącego w tym zakresie dotyczy okoliczności już stwierdzonych w ramach prawidłowo przeprowadzonych czynności. Poza tym porównanie ortofotomapy z 2015 r. i z roku 2017 prowadzi do wniosku, że obecny stan użytkowania spornej działki uległ zmianie w stosunku do tego, jaki miał miejsce w roku, którego dotyczą wnioskowane płatności. W tej sytuacji rekontrola nie byłaby przydatna do potwierdzenia stanu faktycznego, jaki miał miejsce w styczniu 2016 r. Końcowo organ zaznaczył też, że działki nr [...] i nr [...], nie zostały uwzględnione we wniosku o płatności za 2015 r. Skargę na decyzję z dnia [...] stycznia 2019 r. wniósł skarżący, domagając się jej uchylenia, podobnie jak uchylenia poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, a także zasądzenia kosztów postępowania. Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie: 1) art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2017 r. poz. 1257 z późn. zm., zwanej dalej K.p.a.)w zw. z art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369, ze zm., zwanej dalej P.p.s.a.) poprzez niezastosowanie się do wskazań Sądu, nakazujących przeprowadzenie kompleksowego postępowania dowodowego, w szczególności rekontroli 2) art. 7, art. 77 § 1 w zw. z art. 80 K.p.a poprzez nieprzeprowadzenie postępowania dowodowego w całości, wbrew wskazaniom Sądu, a także potrzebom wyjaśnienia wszelkich okoliczności sprawy, 3) art. 7, art. 77 § 1 w zw. z art. 80 K.p.a poprzez brak wyczerpującego, wszechstronnego i rzetelnego rozpatrzenia materiału dowodowego, co doprowadziło do całkowicie dowolnych ustaleń, opartych na wadliwych protokołach kontrolnych, których podstawą był pomiar dokonany przy pomocy wadliwie działającego urządzenia, nieuwzględnienie wniosku skarżącego o rekontrolę, wbrew sugestiom ze strony organu I instancji, nieodniesienia się do kwestionowanej przez skarżącego dokumentacji fotograficznej, nieudostępnienie skarżącemu odczytów urządzenia pomiarowego, 4) naruszenie art. 8 K.p.a. w zw. z art. 11 K.p.a. poprzez naruszenie zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów, w związku z nieprzeprowadzeniem czynności, do których organ został zobligowany przez Sąd, 5) naruszenie art. 9, art. 10 § 1, art. 79 § 1 w zw. z art. 81 K.p.a. poprzez niedochowanie w trakcie postępowania gwarancji dla zapewnienia stronie czynnego udziału w postępowaniu, 6) art. 107 § 3 w zw. z art. 138 § 1 K.p.a. w zw. z art. 153 P.p.s.a. poprzez niewyjaśnienia na jakiej podstawie należało utrzymać w mocy decyzję organu I instancji, w kontekście wskazań Sądu, co uniemożliwia zapoznanie się z motywami, jakie legły u podstaw zaskarżonej decyzji. W uzasadnieniu skargi zauważono, że zaskarżona decyzja w sposób bezrefleksyjny powtarza treść rozstrzygnięcia z 5 sierpnia 2016 r., pomijając wskazania sądu, które legły u podstaw uchylenia tej decyzji. W wydanym wyroku Sąd w sposób jednoznaczny zwrócił uwagę na potrzebę rekontroli. Według skarżącego organ, w zakresie definicji zagajników o krótkiej rotacji, w sposób błędny odwołuje się do rozporządzenia 1307/2013 (Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1307/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. ustanawiające przepisy dotyczące płatności bezpośrednich dla rolników na podstawie systemów wsparcia w ramach wspólnej polityki rolnej oraz uchylające rozporządzenie Rady (WE) nr 637/2008 i rozporządzenie Rady (WE) nr 73/2009 (Dz. U. UE. L. z 2013 r. Nr 347, str. 608 z późn. zm.). Dodał też że jednolitość upraw wymagana jest jedynie w przypadku dotacji na zalesienie, a nie jeżeli chodzi o zagajniki. Na tych uprawach stwierdzono zaś samosiejki innych gatunków, które były bezpośrednim następstwem sąsiedztwa lasu. Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa [...], w odpowiedzi na skargę, wniósł o jej oddalanie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje: Zaskarżone rozstrzygnięcie zapadłe w przedmiotowej sprawie jest już kolejną decyzją wydaną w postępowaniu zainicjowanym wnioskiem skarżącego o przyznanie płatności za 2015 r., które w swojej treści nie odbiega w sposób istotny od poprzednich. We wszystkich tych decyzjach organ, za wyjątkiem płatności na zazielenienie, odmówił skarżącemu wnioskowanych płatności oraz nałożył na niego sankcję. Skarżący, kwestionując legalność zaskarżonej decyzji z [...] stycznia 2019 r., podniósł w szczególności to, że jest ona bezrefleksyjnym powtórzeniem wcześniejszego rozstrzygnięcia, które zostało zakwestionowane przez Sąd. Organ natomiast, ponowienie rozstrzygając sprawę, zdaniem skarżącego, zignorował wskazania Sądu, co do sposobu usunięcia nieprawidłowości, jakich uprzednio dopuścił się organ. Odnosząc się do tych zarzutów i okoliczności przytoczonych na ich uzasadnienie stwierdzić należy, że nie zasługują ona na uwzględnienie. Mając na uwadze okoliczności przedmiotowej sprawy, w kontekście podnoszonych przez skarżącego zarzutów i jego stanowiska procesowego w sprawie, stwierdzić należy, że jej prawidłowe rozstrzygnięcie, co do zasady sprowadza się do, przeprowadzenia prawidłowych ustaleń faktycznych, odpowiednich z punktu widzenia regulacji odnoszących się do wnioskowanych przez skarżącego płatności. To ten element przedmiotowej sprawy jest sporny pomiędzy stronami, które w jego zakresie prezentują diametralnie odmienne stanowiska. Niezależnie od powyższego dodać też należy, że dokonując kontroli legalności zaskarżonej decyzji Sąd działa w warunkach związania poprzednim, zapadłym na gruncie niniejszej sprawy orzeczeniem, tj. wyrokiem z 23 sierpnia 2018 r., sygn. I SA/Rz 409/18. Zgodnie bowiem z art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302, ze zm., zwanej dalej P.p.s.a.) ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie. Naruszenie tego przepisu, tj. rozstrzygnięcie sprawy wbrew tym wskazaniom, zarzucił skarżący, co według niego powinno pociągnąć za sobą wyeliminowanie zaskarżonej decyzji z obrotu prawnego. Odnosząc się do przedmiotowych twierdzeń i zarzutów skarżącego, na wstępie należy zaznaczyć, że racje ma skarżący, twierdząc, iż w świetle art. 153 P.p.s.a., wskazania co do dalszego prowadzenia postępowania wiążą nie tylko organ, w zakresie właściwości którego rozstrzygnięcie sprawy pozostaje, ale także sądy, w tym także sąd dokonujący kontroli wydanej w takich uwarunkowaniach decyzji. Dodać jednakże należy, iż związanie, o którym traktuje przytoczony wyżej przepis nie jest automatyczne i bezwarunkowe. Z samego bowiem brzmienia art. 153 P.p.s.a. wynika bowiem, że nie wchodzi ono w rachubę w sytuacji, w której doszło do zmiany stanu prawnego. Co prawda na gruncie niniejszej sprawy nie mamy z taką sytuacją do czynienia, niemniej jednak wspomniany przepis wskazuje na to, że związanie wskazaniami sądu nie może być rozumiane dosłownie i bezrefleksyjnie stosowane. Z sytuacją, w której za dopuszczalne uznać należy rozstrzygnięcie danej sprawy, bez pełnego – szczegółowego procedowania według wskazań sądu, będzie takie ukształtowanie jej uwarunkowań faktycznych, w których nie będzie to możliwe z przyczyn obiektywnych. Z sytuacją taką będziemy mieli do czynienia zwłaszcza wówczas, gdy np. przeprowadzenie określonych czynności dowodowych, wskazanych i zaleconych przez sąd, będzie niemożliwe lub niecelowe, z uwagi na zmiany w stanie faktycznym sprawy czy też w zakresie możliwych do zrealizowania i wykonalnych czynności dowodowych. Oprócz tego zauważyć należy, iż wynikający z art. 153 P.p.s.a. obowiązek zrealizowania poszczególnych czynności dowodowych ograniczony jest zakresem stanu faktycznego sprawy, niezbędnym do jej rozstrzygnięcia. W związku z tym obowiązek podejmowania czynności dowodowych, w odniesieniu do okoliczności, wykraczających granice sprawy, w sytuacji w której ustalenia te nawet pośrednio nie mogą mieć wpływu na mające zapaść rozstrzygnięcie, uznać należy za niecelowy. Tak więc niezrealizowanie przedmiotowych czynności nie może być kwalifikowane jako niestosownie się do wskazań sądu. W niniejszej sprawie Sąd, uchylając poprzednio wydaną w sprawie decyzję z [...] grudnia 2016 r. wytknął organowi przede wszystkim braki w zakresie przeprowadzonego w sprawie postepowania dowodowego. W tym zakresie zwrócił głównie uwagę na konieczność zweryfikowania ustaleń poczynionych w ramach czynności kontrolnych, zrealizowanych w styczniu 2016 r. W tym zakresie zauważył, że przydatnym w tym zakresie byłoby przeprowadzenie rekontroli w gospodarstwie skarżącego. Na podstawie bowiem tych czynności możliwe byłoby odniesienie się do zarzutów dotyczących ustaleń podjętych w styczniu 2015 r. W omawianym zakresie, dokonując ponownej analizy i oceny przeprowadzonych dowodów, w świetle całokształtu okoliczności sprawy organ odniósł się głównie do ustaleń dokonanych w trakcie czynności kontrolnych z września/października 2016 r. W tym zakresie zasadnie zwrócił uwagę, że czynności te, jako dotyczące wniosków o przyznanie płatności za 2016 r., nie mogą wprawdzie służyć bezpośrednio rozstrzygnięciu sprawy dotyczącej płatności za rok 2015, niemniej jednak mogą być przydatne przy weryfikacji i potwierdzeniu właściwych ustaleń. Mając na uwadze charakter zgłaszanych do płatności upraw, jako upraw wieloletnich (zagajniki o krótkiej rotacji), ustalenia z października 2016 r., mogły być właściwym punktem odniesienia, w przypadku przynajmniej niektórych, a w tym wypadku istotnych okoliczności dla rozstrzygnięcia sprawy. Dokonując więc weryfikacji ustaleń, poczynionych podczas czynności kontrolnych, przeprowadzonych w styczniu 2016 r., organ odwoławczy uznał, że do tego wystarczające jest wykorzystanie ustaleń z października 2016 r. Dodatkowo zaznaczył jednak również, że ze względu na zmianę stanu użytkowania spornej działki, przeprowadzenie najwcześniej w 2018 r. kolejnej kontroli, mającej na celu ustalenie stanu użytkowania spornej działki w roku 2015, byłoby niecelowe. Odnosząc się do wyżej przytoczonych stwierdzeń zaznaczyć należy, iż nie sposób jest na tej podstawie stwierdzić, że organ nie zastosował się do wskazań Sadu, co do dalszego prowadzenia postępowania, naruszając tym samym art. 153 P.p.s.a. Weryfikacja kluczowych dla rozstrzygnięcia sprawy ustaleń kontroli ze stycznia 2016 r. została bowiem przeprowadzona w sposób jaki był w tym wypadku możliwy i celowy. Podejmowanie zaś dalszych działań w tym względzie, zwłaszcza w związku ze zmianą sposobu użytkowania działki, byłoby niecelowe i nie prowadziłoby do poszerzenia czy też dalszego potwierdzenia poczynionych już ustaleń faktycznych. W okolicznościach przedmiotowych spraw Sąd, uchylając poprzednie rozstrzygnięcie, odnosił się już wprawdzie do ustaleń kontroli z października 2016 r., uczynił to jednak w odniesieniu do podnoszonej przez skarżącego argumentacji, związanej z płatnościami za 2016 r. do działek nr [...] i nr [...]. Nie rozpatrywał więc wyników tej kontroli, w kategoriach weryfikacji ustaleń ze stycznia 2016 r., dotyczących płatności za rok 2015, których dotyczy przedmiotowa sprawa. W tej sytuacji konfrontując niejako ustalenia kontrolne ze stycznia 2016 r. z tymi z października tego roku, organ spełnił wymogi w zakresie zbadania prawidłowości czynności, na których oparł swoje rozstrzygnięcie w sprawie. Jeżeli zaś chodzi o działki nr [...] i [...], to istotnie, jak zauważył organ w zaskarżonej decyzji, nie były one objęte wnioskiem o przyznanie płatności za 2015 r. Tak więc nie było więc potrzeby czynienia ustaleń w tym zakresie. Podobnie argumentacja związana z tymi działkami pozostaje bez wpływu na rozstrzygnięcie niniejszej sprawy. Niezależnie od powyższego zauważyć jednak należy, że organ, zgodnie z zaleceniami Sądu, ponownie odniósł się do całokształtu zebranego materiału dowodowego w sprawie, w kontekście podnoszonych przez skarżącego zarzutów, zwłaszcza w jednym z jego pism – wyjaśnień z [...] kwietnia 2016 r. W tym zakresie ustosunkował się do kwestii prawidłowości, a co za tym idzie wiarygodności między innymi wykonanej przez kontrolujących dokumentacji fotograficznej. Wprawdzie we wspomnianym piśmie okoliczność ta nie jest podnoszona wprost, jednakże skarżący sugeruje, że na załączonych do jego wyjaśnień zdjęciach widać, że na działce nr [...] znajdują się trwałe użytki zielone. Analizując ponownie zgromadzoną podczas oględzin dokumentację fotograficzną organ szczegółowo odniósł się do miejsc i sposobu wykonania fotografii, odnosząc się do kierunków oraz miejsc wykonania zdjęć na poszczególnych działkach. W tym zakresie przyznał, iż w pewnej mierze, z uwagi na sposób wykonania określonych zdjęć, w pewnym zakresie uwidocznione zostały na nich między innymi fragmenty sąsiednich działek, nienależących do niego i niezgłaszanych do płatności. Nie można jednak na tej podstawie twierdzić, że cała dokumentacja fotograficzna odnosi się do tych innych działek, co dyskwalifikuje ją jako materiał dowodowy w sprawie. Ze stanowiskiem takim należy się zgodzić, zwłaszcza że brak jest podstaw do uznania zasadności twierdzeń skarżącego. W tym miejscu należy dodać, że to dokumentacja fotograficzna, dołączona do wyjaśnień z [...] kwietnia 2016 r., nie pozwala na stwierdzenie czy i w jakiej części zgłoszonych do płatności za 2015 r. działek została ona wykonana. Nie została ona bowiem poparta żadnymi innymi dowodami, brak też jest szkiców, dokumentujących właściwy sposób ich wykorzystania. Nie sposób również podzielić twierdzeń skarżącego odnośnie nieprawidłowego działania urządzenia, przy pomocy którego organ przeprowadził kontrolę w styczniu 2016 r. Urządzenie to, co organ wykazał w należyty sposób, posiadało wymagana homologację, a poczynione w trakcie czynności ustalenia znajdują odzwierciedlenie w materiale graficznym i fotograficznym sprawy. W tej sytuacji tego rodzaju zarzuty skarżącego, jako niepoparte żadnymi wiarygodnymi argumentami, jawią się jako czyste spekulacje, bądź gołosłowne stwierdzenia, nakierowane jedynie na obronę własnego stanowiska w sprawie, w oderwaniu od okoliczności sprawy. W trakcie prowadzonego postępowania, a także skargach składanych na podjęte rozstrzygnięcia, skarżący wielokrotnie wskazywał na rozbieżności pomiędzy stanowiskami organów obu instancji, w zakresie potrzeby przeprowadzenia rekontroli, upatrując w tym podstawy do uchylenia wydawanych decyzji. Odnosząc się do tej kwestii wskazać należy, że podnoszone przez skarżącego rozbieżności, w stanowiskach organów, na pewnym etapie postępowania, były odzwierciedleniem jedynie tego, że w sprawie niezbędna była weryfikacja ustaleń kontrolnych, poczynionych w styczniu 2016 r. Weryfikacja taka, z wykorzystaniem ustaleń kontrolnych z października 2016 r., została przeprowadzona, o czym wyżej mowa, tak więc argument, co do rozbieżności w stanowiskach organów nie jest już aktualny. Jeżeli chodzi o sukcesję leśną na działkach, na których skarżący miał prowadzić uprawy zgłoszone do płatności to wskazać należy, iż jej istnienie nie budzi wątpliwości. Okoliczności tego rodzaju potwierdza dokumentacja fotograficzna, a poza tym, fakt ten potwierdziły czynności podejmowane w stosunku do płatności za 2016 r. W kontekście powyższego brak jest również podstaw do przyjęcia, że w przypadku zagajników o krótkiej rotacji, jednolitość upraw nie była wymagana, jako że przepisy rozporządzenia nie potwierdzają tego rodzaju stwierdzeń. Zgodnie z ich brzmieniem, tylko uprawa trzech gatunków drzew jest w tym wypadku dopuszczalna, wobec tego wywodzenie twierdzeń, co do możliwości zakwalifikowania do niej innego rodzaju gatunków, nie znajduje potwierdzenia. Tak samo za niczym niepoparte należy uznać twierdzenia odnośnie jedynie sporadycznego występowania innego rodzaju drzew na spornych działkach. Nie potwierdza tego bowiem dokumentacja fotograficzna kontrolowanych działek, a także nie wynika to z innych dowodów. W tym miejscu należy zauważyć, że sam skarżący, sugerując dopuszczalność różnorodności upraw, o czym wyżej mowa, niejako przeczy w tym wypadku swoim twierdzeniom dotyczącym sporadycznego występowania innych gatunków. Tak więc nie sposób jest ich bezkrytycznie przyjąć. Na marginesie należy jedynie zauważyć, że charakter uprawy – tj. zagajników o krótkiej rotacji sprawia, że obowiązkiem rolnika jest przeciwdziałanie inwazji innych niż dopuszczalne gatunków. Twierdzenie zaś o ich występowaniu, będącemu bezpośrednim następstwem sukcesji lasu, potwierdza tylko stanowisko organu co do tego, że skarżący nie dochował warunków przyznania wnioskowanych przez siebie dopłat. Zastrzeżeń Sądu nie budzi także rozstrzygnięcie w zakresie wysokości przyznanej płatności oraz nałożonych na skarżącego sankcji. Wyliczenia w tym zakresie zostały bowiem poczynione w sposób prawidłowy, nas podstawie właściwych regulacji i jako takie nie mogą być zasadnie kwestionowane. Mając na uwadze powyższe Sąd, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302, ze zm.), oddalił skargę.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 26.07.2026. · Źródło