I SA/Rz 147/20

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący S. WSA Piotr Popek, Sędzia WSA Małgorzata Niedobylska /spr./, Asesor WSA Jacek Boratyn, Protokolant ref. Sabina Długosz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 sierpnia 2020 r. sprawy ze skargi Z.Z. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] grudnia 2019 r., nr [...] w przedmiocie łącznego zobowiązania pieniężnego na 2019 rok 1) uchyla zaskarżoną decyzję, 2) przyznaje od Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie na rzecz adwokata D.M. kwotę 73,80 złotych (siedemdziesiąt trzy 80/100), w tym podatek od towarów i usług 13,80 złotych (trzynaście 80/100) tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Zaskarżoną decyzją z dnia [...] grudnia 2019 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze (dalej: SKO, organ odwoławczy) utrzymało w mocy decyzję Burmistrza (dalej: organ I Instancji) z dnia [...] lutego 2019 r. nr [...] w sprawie ustalenia małoletniej Z. Z. zobowiązania podatkowego dla podatku rolnego oraz podatku od nieruchomości pobieranego w formie łącznego zobowiązania pieniężnego na 2019 r. Organ I instancji powołując się na art. 21 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz. U. z 2019 r. poz. 725 ze zm.) jako podstawę wymiaru podatku wskazał dane zawarte w ewidencji gruntów i budynków, w której ujęto dane dotyczące użytków rolnych, powierzchni działki i jej klasyfikacji oraz powierzchni budynków będących własnością małoletniej Z. Z. Jak wynika z treści decyzji ustalenie zobowiązania podatkowego nastąpiło z uwzględnieniem stawek podatku ustalonych zgodnie z komunikatem Prezesa GUS z dnia 19 października 2018 r. oraz określonych uchwałą Rady Miejskiej z dnia [...] grudnia 2018 r. nr [...]. Podatek obejmował grunty rolne o powierzchni przeliczeniowej 2,2165 ha oraz dwa budynki mieszkalne o pow. 80 m2 i 50 m2 oraz budynek gospodarczy o pow. 200 m2 (zwolniony z podatku) i wyniósł łącznie 376 zł (88 zł podatek od nieruchomości i 288 zł podatek rolny). Z decyzją organu I instancji z dnia [...] lutego 2019 r. nie zgodził się E. Z., przedstawiciel ustawowy małoletniej Z. Z., który działając w imieniu małoletniej córki wniósł odwołanie do SKO. W złożonym odwołaniu zarzucił, że błędem było wydanie jednej decyzji w postaci łącznego zobowiązania pieniężnego dla małoletniej Z. Z. W jego ocenie w przedmiotowej sprawie powinny zostać wydane dwie decyzje: jedna w przedmiocie podatku od nieruchomości skierowana do Z. Z. i druga w przedmiocie podatku rolnego skierowana do J. R., który w 2013 r. wydzierżawił od Z. Z. nieruchomości rolne o numerach [...] i [...]. Do odwołania zostały dołączone uproszczone wypisy z rejestru gruntów z Powiatowego Ośrodka Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznej dla działki nr [...] i [...] na których jako dzierżawca widnieje J. R. SKO decyzją z dnia [...] grudnia 2019 r., opisaną na wstępie, utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy podkreślił, że postawą wymiaru podatków, zgodnie z art. 21 ust. 1 ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne są dane wynikające z ewidencji gruntów i budynków. Ewidencja gruntów i budynków jest urzędowym źródłem informacji faktycznych wykorzystywanym w postępowaniu podatkowym, a dane tam zawarte wiążą organ prowadzący postępowanie. Organ odwoławczy wskazał, że zarówno z ewidencji gruntów i budynków jak i ze zgromadzonego w aktach materiału dowodowego w szczególności aktu notarialnego z dnia [...] kwietnia 2012 r. Rep. A. nr [...] wynika, że właścicielem nieruchomości położonej w W. Z. składającej się z działek nr [...] o pow. 2800 m2, nr [...] o pow. 2100 m2 i nr [...] o pow. 12600 m2 jest małoletnia Z.Z. Organ podkreślił, że w myśl art. 3 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 15 listopada 1984 r. o podatku rolnym (Dz. U. z 2019 r. poz. 1256 ze zm.) - dalej: ustawa o podatku rolnym, podatnikiem podatku rolnego są m.in. osoby fizyczne będące właścicielami gruntów. Warunkiem uznania nieruchomości za grunt opodatkowany podatkiem rolnym jest sklasyfikowanie gruntu w ewidencji gruntów i budynków jako użytku rolnego (art. 1 ustawy o podatku rolnym). Organ wskazał, że podstawą do wymiaru podatków, zgodnie z art. 21 ust. 1 Prawo geodezyjne i kartograficzne są dane wynikające z ewidencji gruntów i budynków i organy podatkowe muszą je respektować pomimo ewentualnych różnic pomiędzy ewidencją a stanem faktycznym. Na konieczność ustalenia charakteru gruntu oraz ich powierzchni na potrzeby opodatkowania w oparciu o dane wynikające z ewidencji gruntów, wskazuje bezpośrednio art. 21 wskazanej ustawy, w którym wymienia się tę ewidencję jako rozstrzygającą o klasyfikowaniu gruntów. Organ odwoławczy zwrócił uwagę na to, że uzyskany z ewidencji gruntów i budynków wypis stanowi zatem dokument urzędowy o którym mowa w art. 194 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2019 r. poz. 900 ze zm.) – dalej Ordynacja podatkowa. Organ wskazał, że ewidencja gruntów i budynków jest urzędowym źródłem informacji faktycznych wykorzystywanym w postępowaniu podatkowym, a dane tam zawarte wiążą organ prowadzący postępowanie. Odnosząc sie do kwestii dzierżawy działek nr [...] i [...] przez J. R. organ odwoławczy podkreślił, że podmioty zobowiązane do zapłaty podatku określają wyłącznie przepisy ustaw podatkowych. Podatnik nie ma możliwości zwolnienia się z obowiązku zapłaty podatku w drodze czynności cywilnoprawnej Dla potrzeb ustalania podatnika, nie ma więc żadnego znaczenia zapis (lub jego brak) w umowie cywilnoprawnej dotyczący podmiotu zobowiązującego się do zapłaty podatku. Organ wskazał, że w przedmiotowej sprawie nie miała miejsca sytuacja wydzierżawienia gruntów na podstawie umowy zawartej stosownie do przepisów ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników ani przepisów dotyczących uzyskania rent strukturalnych a tylko dochowanie wymienionej wyżej formy umowy dzierżawy pozwala na podstawie art. 3 ust. 3 ustawy o podatku rolnym uznać posiadacza gruntów jakim jest dzierżawca za podatnika. Mając na uwadze powyższe organ odwoławczy podzielił stanowisko Burmistrza, że osobą zobowiązaną do zapłaty podatku rolnego, zgodnie z art. 3 ust. 1 pkt 1 ustawy o podatku rolnym jest właścicielka nieruchomości – Z. Z. W ocenie organu odwoławczego organ I instancji w sposób prawidłowy ustalił wysokość zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości i podatku rolnym na 2019 r. opierając się na danych z ewidencji gruntów i budynków oraz stosując stawki ustalone zgodnie z komunikatem Prezesa GUS z dnia 19 października 2018 r. i określone uchwałą Rady Miejskiej z dnia [...] grudnia 2018 r. nr [...]. Z powyższym rozstrzygnięciem nie zgodził się E. Z., który działając w imieniu małoletniej córki Z. Z., wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie na decyzję SKO z dnia [...] grudnia 2019 r., domagając się jej uchylenia, jak również uchylenia poprzedzającej jej wydanie decyzji organu I instancji. Zaskarżonej decyzji zarzucił błędne ustalenie stanu faktycznego oraz niewyjaśnienie istotnych okoliczności dla rozstrzygnięcia sprawy. Skarżący podniósł, że liczba hektarów przeliczeniowych użytków rolnych przyjęta do wymiaru podatku rolnego (2,2165 ha) nie jest zgodna ze stanem faktycznym, gdyż w nieruchomości położonej w W. Z. [...] powierzchnię 0,18 ha stanowią grunty zabudowane. Ponadto nieruchomość ta zabudowana jest jednym budynkiem mieszkalnym, a nie dwoma, jak wskazano w decyzji, a zatem przedmiotem opodatkowania winien być objęty jeden budynek mieszkalny. Podkreślił, że całe gospodarstwo rolne o łącznej powierzchni 1,47 ha zostało wydzierżawione, co wynika z danych zawartych w ewidencji gruntów i budynków, a dane te powinny stanowić podstawę wydania decyzji wymiarowej. W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tj. Dz.U. z 2019 r. poz. 2167 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości między innymi przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym zasadą jest, że kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm. - zwanej dalej P.p.s.a.), który stanowi, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a P.p.s.a. Skarga jest zasadna, chociaż nie wszystkie podniesione przez stronę skarżącą zarzuty zostały przez Sąd podzielone. Kontrolowana decyzja – w ocenie Sądu – narusza jednak prawo w stopniu uzasadniającym jej wyeliminowanie z obrotu prawnego. Przedmiotem sporu w rozpoznawanej sprawie jest kwestia podmiotowości prawnopodatkowej małoletniej Z. Z. w stosunku do gruntów rolnych oddanych w dzierżawę J. R., co według E. Z. – przedstawiciela ustawowego Z. Z., powinno skutkować przeniesieniem obowiązku podatkowego w podatku rolnym na dzierżawcę. Podkreślić należy, że na podstawie art. 7 Ordynacji podatkowej, podatnikiem jest osoba fizyczna, osoba prawna oraz jednostka organizacyjna niemająca osobowości prawnej, podlegająca na mocy ustaw podatkowych obowiązkowi podatkowemu. Zgodnie z art. 3 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (Dz. U. z 2019 r. poz. 1170 ze zm.), podatnikami podatku od nieruchomości są osoby fizyczne, osoby prawne, jednostki organizacyjne, w tym spółki nie posiadające osobowości prawnej, będące właścicielami nieruchomości lub obiektów budowlanych. Podstawą opodatkowania w myśl art. 4 ust. 1 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych, jest: dla gruntów - powierzchnia; . dla budynków lub ich części powierzchnia użytkowa. W myśl art. 1 ustawy o podatku rolnym, opodatkowaniu podatkiem rolnym podlegają grunty sklasyfikowane w ewidencji gruntów i budynków jako użytki rolne, z wyjątkiem gruntów zajętych na prowadzenie działalności gospodarczej innej niż działalność rolnicza. W myśl art. 3 ust. 1 pkt 1 ustawy o podatku rolnym, podatnikiem podatku rolnego są m. in. osoby fizyczne będące właścicielami gruntów, z kolei art 3 ust 3 tej ustawy stanowi, że jeżeli grunty gospodarstwa rolnego zostały w całości lub w części wydzierżawione na podstawie umowy zawartej stosownie do przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników lub przepisów dotyczących uzyskiwania rent strukturalnych, podatnikiem podatku rolnego jest dzierżawca. Warunkiem uznania nieruchomości za grunt opodatkowany podatkiem rolnym jest sklasyfikowanie gruntu w ewidencji gruntów i budynków jako użytku rolnego (art. 1 ustawy o podatku rolnym). Dla gruntów gospodarstw rolnych podstawę opodatkowania podatkiem rolnym stanowi liczba hektarów przeliczeniowych ustalana na podstawie powierzchni, rodzajów i klas użytków rolnych wynikających z ewidencji gruntów i budynków oraz zaliczenia do okręgu podatkowego. Dla pozostałych gruntów podstawę opodatkowania stanowi liczba hektarów wynikająca z ewidencji gruntów i budynków. Z powołanych wyżej przepisów wynika, że przeniesienie obowiązku podatkowego w podatku rolnym z właściciela na dzierżawcę może mieć miejsce jedynie w sytuacji określonej w art. 3 ust. 3 ustawy o podatku rolnym, czyli jeżeli grunty gospodarstwa rolnego zostały w całości lub w części wydzierżawione na podstawie umowy zawartej stosownie do przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników lub przepisów dotyczących uzyskiwania rent strukturalnych. Nie ulega wątpliwości, że w przedmiotowej sprawie nie doszło do zawarcia umowy dzierżawy stosownie do przepisów ustawy z 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (Dz. U. z 2020 r. poz. 174), ani stosownie do przepisów ustawy z dnia 26 kwietnia 2001 r. o rentach strukturalnych w rolnictwie (Dz. U. z 2018 r. poz. 872 ze zm.) już chociażby z tego powodu, że Z. Z. w dniu zawarcia umowy dzierżawy była osobą małoletnią, nie mogła być zatem emerytem lub rencistą. Nie spełniła również innych przesłanek określonych m.in. w art. 28 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników oraz art. 3, 7 i 8 ustawy o rentach strukturalnych w rolnictwie. Z tych względów zawarcie umowy dzierżawy z J. R. nie spełniło wymagań określonych w powołanych przepisach, a sytuacji tej nie zmienia fakt wpisania osoby dzierżawcy w ewidencji gruntów. Z. Z. w dalszym ciągu pozostaje właścicielem gospodarstwa rolnego, a zatem prawidłowym jest stwierdzenie, że w przedmiotowej sprawie nie ma podstaw prawnych do przeniesienia obowiązku podatkowego na dzierżawcę, niezależnie od tego, że dzierżawca figuruje w ewidencji gruntów. Podniesione w skardze zarzuty naruszenia przepisów prawa materialnego należało zatem uznać za niezasadne. W ocenie Sądu zasadne są natomiast zarzuty naruszenia przepisów postępowania podatkowego, z uwagi na nie wyjaśnienie wszystkich istotnych w sprawie okoliczności. Jak wynika z decyzji organu I instancji opodatkowaniem objęto dwa budynki mieszkalne o powierzchni 80 m2 i 50 m2, natomiast budynek gospodarczy o pow. 200 m2 uznano za zwolniony z opodatkowania. Z "informacji o działce" znajdującej się w aktach sprawy, wynika, że na działce nr [...], będącej własnością Z. Z. znajduje się jeden budynek mieszkalny a jego powierzchnia zabudowy wynosi 108 m2, a także budynek gospodarczy o powierzchni zabudowy 201 m2. Ponadto z wypisu z aktu notarialnego z dnia [...] kwietnia 2012 r. wynika, że działka budowlana nr [...] zabudowana jest budynkiem mieszkalnym o powierzchni użytkowej ok. 180 m2 oraz budynkiem gospodarczym. Mając na uwadze powyższe rozbieżności Sąd nie jest w stanie zweryfikować prawidłowości ustaleń organu co do zabudowy działki Z. Z. Nie wiadomo na jakiej podstawie przyjęto do opodatkowania dwa budynki mieszkalne o powierzchni 80 m2 i 50 m2. W aktach sprawy nie ma informacji (deklaracji) podatnika co do powierzchni użytkowej budynku, ani żadnych ustaleń organu w tym zakresie, a to przecież powierzchnia użytkowa budynku stanowi przedmiot opodatkowania. Wyjaśnień w tym zakresie nie zawiera też uzasadnienie decyzji wymiarowej. Ponadto w aktach sprawy nie ma danych co do sposobu wyliczenia ilości hektarów przeliczeniowych i opodatkowania gruntów rolnych zabudowanych, dlatego Sąd nie może odnieść się do podniesionych w skardze zarzutów. Wprawdzie nie były one podnoszone w postępowaniu podatkowym ale organ odwoławczy do tych kwestii nie odniósł się w odpowiedzi na skargę. Brak należytego wyjaśnienia stanu faktycznego i zebrania pełnego materiału dowodowego narusza przepisy art. 120, art. 122, art. 187, art. 191 i art. 210 § 4 Ordynacji podatkowej. Z powyższych względów Sąd na podstawie art. 145 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. orzekł jak w sentencji. Przy ponownym rozpatrzeniu sprawy organ podatkowy powinien należycie wyjaśnić stan faktyczny sprawy przez jednoznaczne określenie przedmiotu opodatkowania co powinno być potwierdzone odpowiednim materiałem dowodowym. Skarżąca reprezentowana była w postępowaniu sądowym przez pełnomocnika ustanowionego na zasadzie prawa pomocy. O należnym mu wynagrodzeniu orzeczono na podstawie art. 250 § 1 P.p.s.a., zgodnie z którym wyznaczony – na zasadzie prawa pomocy adwokat otrzymuje wynagrodzenie według zasad określonych w rozporządzeniu Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (Dz. U. z 2019 r. poz. 18). W myśl jego § 21 ust. 1 pkt 1 lit. a) w sprawie, której przedmiotem zaskarżenia jest należność pieniężna - opłata obliczana jest na podstawie § 8. W niniejszej sprawie przedmiotem zaskarżenia jest decyzja w przedmiocie łącznego zobowiązania pieniężnego na 2019 r. wysokości 376 zł, stąd też na podstawie § 8 pkt 1 ww. rozporządzenia opłata ta wynosi 60 zł, i stosownie do § 4 ust. 3 ulega ona podwyższeniu o kwotę podatku od towarów i usług, którego stawka, wynosi 23 %. Łączna kwota wynagrodzenia dla adwokata wyniosła 73,80 zł.