I SA/Rz 152/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie Referendarz sądowy Małgorzata Futera po rozpoznaniu w dniu 26 marca 2008r. na posiedzeniu niejawnym wniosku C.O. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] listopada 2007r. Nr [...] w przedmiocie zobowiązania w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2005 rok - postanawia - odmówić przyznania prawa pomocy. WSA/post.1 - sentencja postanowienia I SA/Rz 152/08 U Z A S A D N I E N I E C.O. wniosła skargę na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] listopada 2007r. nr [...] utrzymująca w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia [...] sierpnia 2007r. nr [...] w sprawie określenia zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2005r. i jednocześnie skarżąca zwróciła się do Sądu z wnioskiem o prawo pomocy. W uzasadnieniu oświadczyła, że nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych związanych z wniesieniem skarg do sądu z uwagi na brak środków finansowych umożliwiających ich pokrycie. Oświadczenie powyższe Sąd potraktował jako zakres wniosku o prawo pomocy czyli o zwolnienie od kosztów sądowych i nie wzywał skarżącej do jego sprecyzowania mimo, iż w formularzu PPF nie zakreślono stosownej rubryki. Nadmienić należy, że skarżąca ustanowiła pełnomocnika z wyboru - radcę prawnego. Źródłem utrzymania są dochody z działalności gospodarczej ( ok. 1500-1800 zł wraz z dochodami z tytułu "sołectwo"), które w ostatnim czasie uległy istotnemu obniżeniu m.in. z uwagi na nasilenie konkurencji i nie gwarantują należytego bieżącego utrzymania. Na utrzymaniu małżonków C. i M.O. pozostaje sześcioro dzieci; dwoje studiujących i czworo uczących się w szkołach. Ponadto z uwagi na poważną chorobę płuc męża wnioskodawczyni, znaczna część dochodów rodziny przeznaczana jest na lekarstwa i zabiegi. Skarżąca wskazała, że posiada dom o powierzchni ok. 130 m- na działce 0,4 ha, i nieruchomość rolną 0,4 ha. Innego majątku, w tym przedmiotów o wartości powyżej 3000 euro oraz zasobów pieniężnych (oszczędności, papierów wartościowych), nie posiada. Korzystając z możliwości żądania dodatkowego oświadczenia jaką daje art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) - zwana dalej P.p.s.a., Sąd wezwał skarżącą do złożenia wyjaśnień dotyczących sytuacji materialnej, w tym m.in. podania wielkości wydatkowanych na utrzymanie kwot pieniężnych, informacji o dodatkowej pomocy otrzymywanej od instytucji oraz osób trzecich, zobowiązaniach kredytowych, postępowaniu egzekucyjnym prowadzonym w stosunku do skarżącej, wyjaśnienia w sprawie ewentualnych dochodów dorosłych dzieci, a także do przedłożenia dokumentów wskazujących na trudną sytuację materialną jeśli takowe są w posiadaniu skarżącej oraz do przedłożenia zaświadczenia o stanie zdrowia męża i udokumentowania wydatków związanych z jego chorobą. Skarżąca wskazanych dokumentów nie przedłożyła. W piśmie z dnia 3 marca 2008r. pełnomocnik, w oparciu o informacje uzyskane od swojej mocodawczyni, wyjaśnił, iż skarżąca nie jest w stanie określić dokładnie poziomu wydatków na codzienne utrzymanie, ale zazwyczaj jest to kwota zbliżona do dochodów lub je przewyższająca, skarżąca pobiera zasiłek rodzinny na troje dzieci oraz zasiłek pielęgnacyjny i dodatek do zasiłku rodzinnego w związku z orzeczeniem niepełnosprawności 12 -letniej córki (łącznie ok. 230 zł miesięcznie), w stosunku do skarżącej prawdopodobnie toczy się postępowanie egzekucyjne z wniosku Zakładu Ubezpieczeń Społecznych - pełnomocnikowi nie udało się uzyskać dokumentów w tym zakresie, jak również potwierdzenia choroby i wydatków z nią związanych męża wnioskodawczyni, z uwagi na jego czasowy wyjazd za granicę. Dorosłe dzieci syn i córka przebywają aktualnie również za granicą w Anglii i Grecji, inny syn studiuje i zarazem pomaga w prowadzeniu sklepu. Z brzmienia art. 243 § 1 i art. 245 § 1 i § 3 P.p.s.a. wynika, że właściwy sąd administracyjny może na wniosek strony przyznać jej prawo pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. W przypadku częściowego przyznania prawa pomocy, prawo to może obejmować między innymi zwolnienie od opłat sądowych i wydatków. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym może nastąpić gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Wskazane przepisy niewątpliwie stanowią odstępstwo od generalnej zasady ponoszenia kosztów postępowania sądowoadministracyjnego zawartej w art. 199 P.p.s.a., a zatem interesem wnioskodawcy jako zainteresowanego jest wykazanie, iż jego sytuacja materialna jest na tyle trudna, że uzasadnia owo wyjątkowe traktowanie, o którym mowa w przytoczonych powyżej przepisach. Do obowiązku sądu należy zaś ocena złożonego przez wnioskodawcę oświadczenia i ewentualna jego weryfikacja w celu wyważenia interesu ogółu (Skarbu Państwa) i słusznego interesu jednostki (obywatela). W niniejszej sprawie Sąd uznał, że skarżąca nie wykazała, iż spełnia ustawowe przesłanki przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Przede wszystkim informacje podane na wezwanie Sądu pozostają w sprzeczności z treścią uzasadnienia wniosku o prawo pomocy i budzą wątpliwości. Z informacji przesłanej przez pełnomocnika wynika, że dwoje dorosłych dzieci skarżącej przebywa za granicą (Wielka Brytania i Grecja), również mąż czasowo pozostaje poza krajem, co uniemożliwiło uzyskanie jakichkolwiek dokumentów potwierdzających jego chorobę i wydatków związanych z kosztami leczenia. W nadesłanej odpowiedzi nie został wyjaśniony cel tych wyjazdów. Należy mieć na uwadze, iż przyznanie prawa pomocy uzależnione jest w pierwszej kolejności od sytuacji majątkowej i możliwości płatniczych wnioskodawcy i osób pozostających z nim we wspólnym gospodarstwie domowym, dlatego tak istotnym jest ile, w jakim wieku i sytuacji, osób pozostaje na utrzymaniu tegoż wnioskodawcy. Skarżąca, uchylając się od podania kwot pieniężnych związanych z kosztami utrzymania wyjaśniła, że bieżące wydatki są zbliżone do dochodów lub je przewyższają. Nie wyjaśniono natomiast źródła pokrywania niedoborów środków pieniężnych, chociaż Sąd wzywał o informacje o ewentualnych zobowiązaniach kredytowych lub np. pomocy uzyskiwanej także od osób trzecich. Konkludując, trudna sytuacja skarżącej i jej rodziny, pomimo zobowiązania ją do przedłożenia dokumentów źródłowych, które potwierdzałyby podnoszone przez nią okoliczności, nie została- zdaniem Sądu- uwiarygodniona. Skoro dokładne dane umożliwiające pełną ocenę stanu majątkowego oraz możliwości płatniczych wnioskodawcy nie są znane wobec uchylania się od złożenia stosownych dokumentów w tym przedmiocie, Sąd nie jest zobowiązany w tej sytuacji do prowadzenia dochodzeń. Przede wszystkim, co należy jeszcze raz podkreślić, sprawą zainteresowanego jest wykazanie zasadności złożonego wniosku w świetle ustawowych przesłanek. Z tych przyczyn Sąd uznał, że skarżąca nie wykazała, że nie ma realnych możliwości finansowych poniesienia kosztów postępowania sądowego i na podstawie art. 243 § 1, art. 244 § 1 , art. 245 § 3 i art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. postanowił jak w sentencji.