I SA/Rz 152/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Maria Serafin - Kosowska po rozpoznaniu w dniu 30 kwietnia 2008r. na posiedzeniu niejawnym wniosku C. O. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] listopada 2007r. Nr [...] w przedmiocie zobowiązania w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2005 rok - postanawia - oddalić wniosek skarżącej o przyznanie prawa pomocy. WSA/post.1 - sentencja postanowienia W sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] listopada 2007r. nr [...] utrzymującą w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia [...] sierpnia 2007r. nr [...] określającą zobowiązanie w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2005r. skarżąca- działająca przez ustanowionego pełnomocnika radcę prawnego - złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy. W uzasadnieniu wniosku oświadczyła, że nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych związanych z wniesieniem skarg do sądu (skarżąca zaskarżyła także inne akty organów podatkowych) z uwagi na brak środków. Oświadczenie niniejsze Sąd potraktował jako zakres wniosku (o zwolnienie od kosztów sądowych) i nie wzywał do jego sprecyzowania pomimo, że na druku formularza PPF nie zakreślono w odpowiedniej rubryce żądania. W części dotyczącej majątku skarżąca wykazała dom o powierzchni ok. 130 m- na działce 0,4 ha i nieruchomość rolną 0,4 ha. Zgodnie z oświadczeniem nie posiada ona oszczędności, papierów wartościowych ani przedmiotów o wartości powyżej 3000 euro. Źródłem utrzymania skarżącej i jej rodziny, w tym sześciorga dzieci, z których dwoje jest studentami, czworo uczy się w szkołach, są dochody z działalności gospodarczej miesięcznie ok. 1500-1800 zł wraz z dochodami określonymi jako "sołectwo". Dochody z tytułu działalności jak podała skarżąca uległy istotnemu obniżeniu m.in. z uwagi na nasiloną konkurencję i nie gwarantują należytego bieżącego utrzymania. Ponadto budżet rodziny obciążają koszty leczenia męża wnioskodawczyni (lekarstwa i zabiegi). Na wezwanie o dodatkowe oświadczenie, skierowane w ramach uzupełniającego postępowania wyjaśniającego, na podstawie art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) - dalej zwaną w skrócie P.p.s.a., pełnomocnik w oparciu o informacje uzyskane od mocodawczyni wyjaśnił, że skarżąca nie jest w stanie określić wydatków na codzienne utrzymanie; zazwyczaj jest to kwota zbliżona do dochodów lub je przewyższająca, skarżąca pobiera zasiłek rodzinny na troje dzieci i dodatek do zasiłku rodzinnego w związku z orzeczeniem niepełnosprawności 12-letniej córki, dwoje dorosłych dzieci przebywa za granicą w Anglii i Grecji. Również mąż skarżącej przebywa czasowo poza krajem i pobyt ten jest przeszkodą w uzyskaniu jakiejkolwiek dokumentacji potwierdzającej jego ciężką chorobę " i wydatki z nią związane. Nie został potwierdzony także fakt prowadzenia w stosunku do skarżącej postępowania egzekucyjnego z wniosku Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. Powyższe ustalenia przesądziły o odmowie przyznania prawa pomocy przez referendarza sądowego (postanowienie z dnia 26 marca 2008r. ). Pismem z dnia 10 kwietnia 2008r. skarżąca wniosła sprzeciw od powyższego rozstrzygnięcia. Zgodnie z brzmieniem art. 260 P.p.s.a. postanowienie wydane przez referendarza sądowego traci swój byt wskutek wniesienia przez stronę sprzeciwu, który nie został przez sąd odrzucony. W takim przypadku sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu przechodzi w gestię sądu, który rozpoznaje ją na posiedzeniu niejawnym i obowiązany jest samodzielnie poczynić ustalenia, i ocenić je z punktu widzenia przesłanek wskazanych w art. 246 P.p.s.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje: Wniosek o prawo pomocy nie zasługuje na uwzględnienie. Na wstępie nieodzowne jest wskazanie, że zwolnienie od kosztów sądowych w postępowaniu przed sądami administracyjnymi ma zastosowanie w sytuacji gdy osoba ubiegająca się o takie prawo wykaże, że nie jest wstanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a.), tj. nie posiada w pełni koniecznych środków finansowych ani obiektywnych możliwości na ich zdobycie. Skoro ciężar udowodnienia braku możliwości pokrycia kosztów postępowania spoczywa na wnoszącym o przyznanie takiej preferencji, na co wskazuje użyte w ww. przepisie określenie; "gdy osoba ta wykaże", to powinien on być stroną aktywną w zakresie wskazywania dowodów, iż faktycznie pozostaje w sytuacji, w której nie jest w stanie wyłożyć chociaż w części środków na prowadzenie postępowania przed sądem, a argumenty uzasadniające zwolnienie w takim zakresie winny świadczyć o tym, że poniesienie owych kosztów zachwieje sytuacją materialną i bytową wnoszącego w stopniu, który nie pozwoli na zapewnienie minimum warunków socjalnych. Skarżąca zobowiązana do przedłożenia dokumentów potwierdzających stan zdrowia męża, który z uwagi na ponoszone wydatki związane z leczeniem, wpływa wedle oświadczenia na sytuację materialną rodziny, dowodów dotyczących egzekucji prowadzonej na majątku wnioskodawczyni oraz innych obrazujących ową trudną sytuację, nie wywiązała się z wezwania. Natomiast w nadesłanym oświadczeniu wyjaśniono, że zarówno mąż skarżącej jak i dwoje dorosłych dzieci przebywają czasowo za granicą. W przypadku współmałżonka ta nieobecność powoduje niemożność przedstawienia dowodów na poparcie wnioskowanego żądania. Ponadto wyjaśnienia te pozostają w sprzeczności do zadeklarowanej liczby członków rodziny pozostających na wyłącznym utrzymaniu skarżącej; to z kolei ile osób, w jakim wieku i sytuacji pozostaje na utrzymaniu wnioskodawcy kwalifikuje lub nie tegoż wnioskodawcę do udzielenia prawa pomocy. Wątpliwości budzi również kwestia wydatków na bieżące utrzymanie. Skarżąca nie udzieliła odpowiedzi z jakich źródeł pokrywa wydatki, które przewyższają jej dochody. Wypada także zauważyć, że w sprzeciwie od postanowienia referendarza sądowego, chociaż ten nie podlega rozpoznaniu merytorycznemu, ale jest pismem procesowym i jego treść może mieć wpływ na ostateczne rozstrzygnięcie, skarżąca nie powołała nowych okoliczności lub dowodów, które wskazywałyby na istnienie przesłanek przyznania prawa pomocy, nie uzupełniła także braków wezwania. Należy zaakcentować po raz wtóry, iż w postępowaniu o przyznanie prawa pomocy wnioskujący o to prawo powinien przedstawić Sądowi argumentację i dowody, które potwierdzałyby jego niezdolność do wygospodarowania środków na pokrycie tych kosztów. W konsekwencji Sąd uznał, że nie zostały spełnione przesłanki do przyznania prawa pomocy, i na podstawie art. 243 § 1, art. 244 § 1, 245 § 3 oraz art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a., Sąd postanowił jak w sentencji.