I SA/Rz 161/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący S. WSA Małgorzata Niedobylska Sędziowie WSA Grzegorz Panek WSA Tomasz Smoleń /spr./ Protokolant ref.st. Joanna Migacz po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 24 maja 2011r. sprawy ze skargi S. M. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] stycznia 2011 r. nr [...] w przedmiocie kontynuowania czynności kontrolnych - oddala skargę - I SA/Rz 161/11 UZASADNIENIE Dyrektor Izby Skarbowej postanowieniem z dnia (...) stycznia 2011 r. znak (...) utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia (...) grudnia 2010 r. znak (...) orzekającego o kontynuowaniu czynności kontrolnych w zakresie prawidłowości rozliczeń w podatku od towarów i usług za okres od stycznia do grudnia 2007. Z wydanych postanowień przez organy podatkowe i materiału dowodowego zebranego w sprawnie wynika, że w dniu 20 sierpnia 2010 r. na podstawie pisemnego upoważnienia do przeprowadzenia kontroli podatkowej wszczęta została kontrola podatkowa w zakresie prawidłowości rozliczeń w podatku od towarów i usług za okres od stycznia do grudnia 2007 r. W tej dacie skarżący S. M. złożył oświadczenie, że w wyniku powodzi zniszczeniu uległa dokumentacja firmy i na dzień wszczęcia kontroli nie ma możliwości jej odtworzenia. Pismem z dnia 20 sierpnia 2010 r. organ podatkowy wyznaczył podatnikowi termin na dostarczenie dokumentacji podatkowej. S. M. przedłożył jedynie umowę najmu lokalu użytkowego, nie podjął żadnych działań mających na celu odtworzenie pozostałych dokumentów stanowiących podstawę do rozliczeń podatkowych. Z powyższych powodów Naczelnik Urzędu Skarbowego podjął działania zmierzające do zgromadzenia dokumentów niezbędnych do zweryfikowania rozliczeń podatnika. Postanowieniami z dnia 29 września 2010 r., 25 października 2010 r. i 14 grudnia 2010 r. organ podatkowy przedłużał termin zaskarżenia kontroli podatkowej. Pismem z dnia 23 grudnia 2010 r. Skarżący wniósł sprzeciw z jednoczesnym wnioskiem o odstąpienie od czynności kontrolnych, zarzucając przekroczenie bez uzasadnienia obowiązującego czasu kontroli. Naczelnik Urzędu Skarbowego postanowieniem z dnia (...) grudnia 2010 r. znak (...) uznał, że zarzut Skarżącego nie jest zasadny i orzekł o kontynuowaniu czynności kontrolnych. Postanowienie zostało zaskarżone przez S. M., który podniósł zarzut naruszenia art. 81 ust. 2, art. 83 ust 3 oraz art. 83 ust 2 pkt 2 ustawy o swobodzie działalności gospodarczej. Rozpatrując zażalenie Dyrektor Izby Skarbowej stwierdził, że do czasu trwania kontroli należy wliczyć tylko ten okres gdy kontrolujący bezpośrednio przystępował do wykonywania czynności kontrolnych. Z akt sprawy wynika, że w okresie od dnia wszczęcia kontroli podatkowej do końca grudnia 2010 r. wyodrębniono 4 dni w trakcie których wykonywano faktyczne czynności kontrolne. Natomiast w okresie od dnia 15 kwietnia do 7 maja 2010 r. przeprowadzona została u podatnika na podstawie pisemnego upoważnienia do przeprowadzenia kontroli podatkowej faktycznie w trakcie 3 dni to jest w dniach 15,21,26 kwietnia 2010 r. Z powyższych względów wskazać należy, że czas trwania wszystkich kontroli przeprowadzonych w 2010 r. przez Naczelnika Urzędu Skarbowego u Skarżącego wynosi 7 dni. A zatem nie sposób uznać, że nastąpiło przekroczenie limitu czasu trwania kontroli, która zgadnie z przepisem art. 83 ust 1 pkt 1 ustawy o swobodzie działalności gospodarczej w przypadku mikroprzedsiębiorstw nie może przekroczyć 12 dni roboczych w jednym roku kalendarzowym. Dlatego też Dyrektor Izby Skarbowej postanowieniem z dnia (...) stycznia 2011 r. znak (...) utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia (...) grudnia 2010 r. znak (...). Od powyżej wskazanego postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej skargę złożył S. Ma. zarzucając: 1. nieprzestrzeganie przepisów z dnia 29 sierpnia 1997 r. ordynacja podatkowa to jest art. 120, 121,125 a w szczególności 122. 2. nie uwzględnienie wszystkich dowodów w sprawie do czego zobowiązuje art. 180 i 181 ordynacji podatkowej co skutkuje nieuzasadnionymi wnioskami. 3. nieuprawnioną interpretację art. 83 ust 1 , 2 ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej. 4. w zakresie zajęcia stanowiska w sprawnie trybu przeprowadzenia kontroli, która rażąco narusza jego dobro osobiste i ma charakter despotyzmu urzędniczego. W uzasadnieniu skargi podniósł, że na skutek powodzi utracił całość dokumentacji. Zdaniem Skarżącego, skoro praca pracowników Urzędu Skarbowego polega na badaniu dokumentów, których ze względów oczywistych nie posiadał, prowadzenie kontroli było niezasadne. Skarżący podkreślił, że kontrolujący nie dokonali wpisu w książce kontroli. Dyrektor Izby Skarbowej, nie zajął stanowiska w tej sprawie, a nadto bezprawnie wprowadził pojęcie "bezpośredniego wykonywania czynności kontrolnych" w celu ukrycia bezprawnego działania Naczelnika Urzędu Skarbowego. Według Skarżącego "bezpośredniość" czynności kontrolnych zachodzi przez cały okres jej trwania ,bowiem kontrolowany musi być do dyspozycji kontrolujących przez cały okres kontroli określony w upoważnieniu. Działania podjęte w celu uzyskania historii operacji bankowych na wszystkich posiadanych przez kontrolowanego kontach, nosi charakter nękania urzędniczego, a wystąpienie na tej podstawie do kontrahentów, podważa wiarygodność skarżącego. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o oddalenie skargi podtrzymując swoje stanowisko zawarte w uzasadnieniu postanowienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: W myśl art. 1 § 1 i2 ustawy z dnia 25 lipca 2010 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zgodnie zaś z ar. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2010 r. Prawo postępowania przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ze zm. dalej zwana ppsa) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Skarga nie jest zasadna, gdyż rozstrzygając sprawę zarówno organ I jak i II instancji, nie dopuścił się naruszenia przepisów prawa materialnego ani tez przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Zgodnie z przepisem, art. 83 ust. 1 pkt 1 ustawy o swobodzie działalności gospodarczej (Dz.U. 2010.220.1447) czas trwania wszystkich kontroli organ kontroli u przedsiębiorcy w jednym roku kalendarzowym nie może przekroczyć w odniesieniu do mikroprzedsiębiorstw – 12 dni roboczych. Nie ma żadnych podstaw, by do czasookresu trwania kontroli wliczać czas gdy kontrolujący nie przebywa siedzibie przedsiębiorcy, a więc ten okres od momentu poinformowania o planowanej kontroli do czasu podjęcia faktycznych czynności kontrolnych, czy też okresu wyznaczonego na zebranie materiału dowodowego, opracowanie protokołu lub innych czynności. Do czasu kontroli należy wliczyć tez okres gdy kontrolujący jak wynika z materiału dowodowego zebranego w sprawie w ramach kontroli podatkowej wszczętej przez Naczelnika Urzędu Skarbowego dokonano czynności : 1. doręczenia Skarżącemu upoważnienia do przeprowadzenia kontroli podatkowej w dniu 28 sierpnia 2010r.; 2. przesłuchano świadka w dniu 2 września 2010 r.; 3. przesłuchano stronę w dniu 11 października 2010 r.; 4. przeprowadzono oględziny lokalu związanego z działalnością gospodarczą. Ponadto w dniach 15, 21, 26 kwietnia 2010 r. dokonano faktycznych czynności kontrolnych. Łączny czas trwania wszystkich kontroli przeprowadzonych w 2010 r. przez Naczelnika Urzędu Skarbowego u Skarżącego wyniósł 7 dni. Nie ma zatem podstaw do uznania zasadności zarzutu Skarżącego, że nastąpiło przekroczenie limitu czasu trwania kontroli, o którym mowa w art. 83 ust 1 pkt 11 wyżej podanej ustawy). W rozpoznawanej sprawie bezspornym jest, że w wyniku powodzi Skarżący stracił całość dokumentacji związanej z prowadzoną przez niego działalnością gospodarczą w tym także dokumentacji podatkowej. Pomimo kilkukrotnego wezwania organu do odtworzenia i przedłożenia dokumentów podatkowych, Skarżący nie reagował. Złożył jedynie umowę najmu lokalu związanego z prowadzoną działalnością gospodarczą. Zgodnie z przepisem art. 86 §1 ordynacji podatkowej podatnicy obowiązani do prowadzenia ksiąg podatkowych przechowują księgi i związane z ich prowadzeniem dokumenty do czasu upływu okresu przedawnienia zobowiązania podatkowego. Powiązany z okresem przedawnienia obowiązek przechowywania ksiąg podatkowych i związanych z ich prowadzeniem dokumenty jaki przewiduje wyżej wskazany przepis nakazuje przyjąć, że ryzykiem podatnika jest zabezpieczenie urządzeń księgowych dla ewentualnego wykorzystania ich w postępowaniu podatkowym, kontrolnym lub sprawdzającym. Zasada powyższa jest szczególnie wyeksponowana w odniesieniu do podatku od towarów i usług, który to podatek ma charakter formalny, przy którym obieg faktur i rejestracja, a co za tym idzie przechowywanie tych dokumentów, ma szczególne znaczenie (wyrok NSA z dnia 26 czerwca 2003 r. sygn. akt III SA 221/02). Żaden przepis prawa nie zwalnia podatnika od obowiązku posiadania stosownych dokumentów niezbędnych dla rozliczenia podatku w przypadku ich utraty i to niezależnie od przyczyny (wyrok WSA w Poznaniu z dnia 11 maja 2010 r. sygn. akt I SA/Po 209/10). Obowiązkiem Skarżącego było podjąć działania zmierzające do odtworzenia dokumentów podatkowych utraconych w wyniku powodzi. Skarżący nie podjął a tym zakresie żadnych działań. Brak jest zatem uzasadnionych podstaw do przyjęcia naruszenia art. 180 i art. 181 ordynacji podatkowej. Organ podatkowy zasadnie wzywa Skarżącego do odtworzenia i przedstawienia dokumentów księgowych. Bierna postawa Skarżącego w tym zakresie spowodowała, że organ podatkowy był zobligowany do podjęcia z urzędu działań zmierzających do odtworzenia tej dokumentacji. Przepis art. 180 § 1 ordynacji podatkowej przewiduje, że jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z procesem. Nie można wobec tego zgodzić się z zarzutem wadliwie prowadzonej kontroli. Brak współdziałania strony Skarżącego spowodował konieczność wystąpienia do innych organów podatkowych o wykazanie u jego kontrahentów czynności sprawdzających. W ocenie organów podatkowych źródłem informacji o tych kontrahentach stanowiły historie operacji dokonywanych na rachunkach bankowych Skarżącego. Wobec odmowy jej przedłożenia organ zmuszony wystąpić o nią do banku celem uzupełnienia materiału dowodowego. Powyższe okoliczności stanowiły uzasadnienie przyczyn kolejnych przedłużeń terminów zakończenia kontroli. Zgodnie z art. 122 ordynacji podatkowej w toku postępowania organy podatkowe podejmują wszelkie niezbędne działania w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy w postępowaniu podatkowym. Organy podatkowe, kierując się zasadą dochodzenia do prawdy materialnej wynikającej z wyżej podanego przepisu, mają w toku postępowania obowiązek podejmowania wszelkich niezbędnych działań w celu dokładnego stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy. Dlatego działania Naczelnika Urzędu Skarbowego zmuszające do realizacji powyższej zasady nie mogło być oceniane w kategoriach nękania urzędniczego i podważenia wiarygodności Skarżącego czy też jego lekceważenia. Należy także podkreślić, że organ II instancji słusznie wskazał, że powołano w skardze interpelacje poselskie nie wskazują na brak obowiązku odtworzenia dokumentacji podatkowej. Mając powyższe na uwadze należy uznać, że skarga nie jest zasadna, dlatego też zgodnie z art. 151 ppsa należało orzec jak w wyroku.